مقالات با ارزش

امروزه بسياري از نظريه‌پردازان و صاحب‌نظران علوم ارتباطات بر اين عقيده‌اند كه مهارت‌هاي ارتباطي نقش بسيار مهمي در موفقيت انسان چه در زندگي كاري و اداري و چه در زندگي شخصي آنان دارد.

به جرات مي‌توان ادعا كرد كه يكي از مهم‌ترين دلايل شكست‌هايي كه انسان در زندگي خود با آن مواجه مي‌شود اين است كه قبل از اتخاذ تصميم و مبادرت به انجام يك كار (انتخاب شغل، ازدواج، تربيت فرزند و امثال آن)‌ سعي نكرده است كه مهارت‌‌هاي ارتباطي و رفتاري لازم براي انجام آن كار را كسب كند. پژوهش‌هاي انجام شده حاكي از آن است كه مهارت‌هاي لازم براي برقراري ارتباط موثر را مي‌‌توان از طريق آموزش و تمرين ياد گرفت و البته كسب اين مهارت‌ها چندان آسان به نظر نمي‌رسد، در برقراري ارتباط با ديگران چنانچه يكي از طرفين صحبت، پيام طرف مقابل را به خوبي دريافت نكند و نفهمد كه منظور طرف مقابل از اين پيام چه بوده، ارتباط برقرار شده بي‌حاصل بوده است.

درواقع مي‌توان گفت ريشه بسياري از سوءتفاهمات، رنجش‌ها و اختلافات و همچنين منشأ بسياري مشاجرات، اختلافات و نزاع‌هاي خانوادگي، عدم وجود فهم متقابل در صحبت‌ها است، چراكه يكي از طرفين گفتگو يا بدتر از همه دو طرف گفتگو حرف يكديگر را نمي‌فهمند و برداشت درستي از پيام‌هاي ارسال شده ندارند.

درست صحبت كردن و بيان متناسب يكي از مهارت‌هاي اساسي ارتباطي در برقراري يك ارتباط موفق و موثر مي‌باشد. در بيان اهميت اين مهارت ضرب‌المثل‌هاي فراواني در ادب فارسي وجود دارد. از آن جمله «تا مرد سخن نگفته باشد، عيب و هنرش نهفته باشد» يا «پسته بي‌مغز چو دهن باز كند رسوا شود.» و از همه معروف‌تر ضرب‌المثل قديمي فارسي: «زبان سرخ، سر سبز مي‌دهد بر باد.»

به راستي آيا تاكنون به چگونگي و شيوه صحبت كردن با ديگران فكر كرده‌ايد؟

در حقيقت همه ما توانايي صحبت كردن را داريم، اما گاه لازم است براي ايجاد ارتباط يا استمرار ارتباطات خود مهارت‌هاي صحبت كردن را هم از نظر كمي و هم از نظر كيفي ارتقا دهيم. برخي از افراد از صحبت كردن با ديگران طفره مي‌روند يا نمي‌‌توانند به راحتي سر صحبت را با ديگران باز كنند و روابط موثري با ديگران داشته باشند.

روش‌هاي ساده‌اي وجود دارد كه به شما كمك مي‌كند تا بهتر با ديگران ارتباط برقرار كرده و مصاحبت و دوستي آنها را حفظ كنيد، مثلا اين كه به صحبت‌هاي طرف مقابل علاقه نشان دهيد، نظر مخالف و انتقاد خود را طوري بيان كنيد كه طرف شما ناراحت نشود، به نشانه‌هاي غيركلامي وي بيشتر توجه كنيد و مهم‌تر از همه اين كه سعي كنيد در صحبت كردن مودب باشيد.

چگونگي صحبت با افراد متفاوت

در مورد چگونگي صحبت كردن با افراد گوناگون و با ويژگي‌هاي متفاوت ابتدا بايد در نظر داشته باشيم كه طرف صحبت ما جزو كداميك از گروه‌هاي زير مي‌باشد و بعد با استفاده از رهنمودهاي ارائه شده بدانيم كه با هريك چگونه صحبت كنيم.

1 ـ تحليلگرها: معمولا تحليلگرها تمايل به كمال‌گرايي دارند، به عبارت ديگر آنها دوست دارند همه چيز را درباره يك موضوع بدانند. اطلاعات و تصميمات آنها معمولا دقيق و عاقلانه است و شايد به همين دليل آنها در تصميم‌گيري كند هستند. در ضمن آنها احساسات و عواطف خود را براي ديگران آشكار نمي‌كنند.

بنابراين در هنگام صحبت با تحليلگرها مي‌بايستي:

ـ قبل از شروع صحبت دقيقا بدانيد كه مي‌خواهيد درباره چه و چگونه صحبت كنيد.

ـ صريح باشيد و فقط درباره اصل موضوع صحبت كنيد چرا كه آنها از وقت تلف كردن بيزارند.

ـ هنگام صحبت با آنها دقيق و واقع‌بين باشيد و به آنها فرصت بدهيد تا بدانند كه شما قابل اعتماد هستيد.

ـ با آنها خودماني رفتار نكنيد، سعي كنيد رسمي باشيد و با صداي بلند نيز حرف نزنيد.

ـ آنها را تهديد نكنيد و سعي نكنيد با چرب‌زباني از آنها سوءاستفاده كنيد.

2ـ صميمي‌ها: افراد صميمي به مردم و دوستي با آنها خيلي اهميت مي‌دهند. احساسات افراد را درنظر مي‌گيرند و سعي مي‌كنند هرطور شده ديگران را ناراحت نكنند. در هنگام صحبت با اين دسته از افراد سعي كنيد:

ـ گفتگوي خود را با تعريف از آنان شروع كنيد به آنان صادقانه علاقه‌ نشان دهيد و فورا سر اصل مطلب نرويد.

ـ با آنان زياد درباره آمار و اطلاعات صحبت نكنيد چرا كه خيلي زود از شنيدن اين مسائل خسته مي‌شوند و بحث را قطع مي‌كنند.

ـ اگر با آنها مخالف هستيد، مواظب باشيد احساساتشان را جريحه‌دار نكنيد.

ـ در حين صحبت با آنها خودماني و غيررسمي باشيد.

3ـ بيانگرها: اين افراد دوست دارند اوقات خوشي داشته باشند، پرحرارت و مبتكر هستند و به سختي مي‌توانند افرادي را كه مثل خود آنها نيستند، تحمل كنند. در هنگام گفتگو و تبادل نظر با بيانگرها به ياد داشته باشيد:

ـ به آنها اجازه بدهيد كه از زمان گفتگو لذت ببرند و بخشي از زمان گفتگو را به مسائل دوستانه و آشنايي اختصاص دهيد.

ـ در مورد اهداف آنها و آنچه خوشحالشان مي‌كند، صحبت كنيد.

ـ در حين صحبت با آنان سرد و بي‌احساس نباشيد و براي آنان قانون وضع نكنيد.

ـ از آنها بخواهيد نظريات و عقايد خود را بيان كنند.

4ـ سلطه‌جوها: سلطه‌جوها افرادي قوي، قاطع و نتيجه‌گرا هستند كه گاهي اوقات نسبت به خودشان و ديگران جدي و سختگير مي‌باشند. اين افراد معمولا احساسات خود را براي ديگران آشكار نمي‌كنند و از كساني كه وقت خود را با صحبت‌هايي بي‌فايده تلف مي‌كنند نيز اصلا خوششان نمي‌آيد. در هنگام صحبت كردن با اين افراد نكات زير را در نظر داشته باشيد:

ـ فقط به اصل موضوع توجه كنيد و درباره موضوعات متفرقه صحبت نكنيد.

ـ به طور واضح و منطقي با آنان صحبت كنيد.

ـ هنگام صحبت با آنها بي‌نظم و بي‌برنامه نباشيد.

ـ سعي نكنيد به آنها دستور دهيد، چون مخالفت خواهند كرد.

ـ بعد از صحبت درباره موضوع اصلي، فورا آنها را تنها بگذاريد.

در ذيل به پاره‌‌اي از نكاتي كه به كارگيري آنها در صحبت كردن بسيار مهم مي‌باشد، پرداخته مي‌شود: به آهستگي و با ملايمت صحبت كنيد. به طوري كه شنونده به تمامي گفته‌هايتان گوش دهد و معناي صحبت‌هايتان را نيز متوجه شود. اكثر افراد خيلي تند و سريع صحبت مي‌كنند و فقط در فكر اين هستند كه هم نظر و عقيده خود را مطرح كنند و هم نظر مخاطب را جلب كنند، غافل از اين كه بااين كار مخاطب نمي‌تواند جمله‌هايش را دنبال كند و نهايتا از صحبت كردن با وي خسته مي‌شود. ملايم كردن صدا در بيان احساسات، هيجانات و حتي ترس نيز موثر واقع مي‌شود و اگر هميشه با نرمي و ملايمت صحبت كنيد، بهتر مي‌توانيد ديگران را متقاعد سازيد و مخاطب نيز افكارش را بر گفتار شما متمركز مي‌كند.هرگز آن طور كه خودتان مي‌پسنديد صحبت نكنيد، زيرا ممكن است مايل باشيد با صداي بلند صحبت كنيد، اما شنونده از صداي بلند شما بيزار باشد. بنابراين بايد بدانيد كه در چه محيطي با مخاطب صحبت مي‌كنيد و محيطي كه در آن به سر مي‌بريد ساكت است يا شلوغ، با توجه به اين مساله تن صداي خود را تنظيم كنيد.همچنين هيچ‌گاه به صورت يكنواخت و پي در پي صحبت نكنيد زيرا تن صداي شما در اين حالت براي شنونده كسل‌كننده مي‌شود. سعي كنيد با خنده، لبخند، حالت تعجب،‌ شوخي و... به آنچه كه بر زبان مي‌آوريد شكل دهيد.

نحوه صحبت كردن شما بيانگر ميزان احساساتتان از آنچه مي‌گوييد مي‌باشد به اين معنا كه وقتي شروع به صحبت مي‌كنيد،‌ هرجمله‌اي كه در صحبت‌هايتان به كار مي‌بريد، نشان‌دهنده احساسات شما از مساله مورد نظر مي‌باشد و ديگران با شنيدن صحبت‌ها و عقايد شما نسبت به آن مساله، به احساسات دروني‌تان پي مي‌برند. پس سعي كنيد هميشه از كلماتي استفاده كنيد كه مي‌دانيد در نگرش و روحيه طرف مقابل اثر مثبت مي‌گذارد و او را متقاعد مي‌سازد.تعيين حد و حدود شخصي بسيار ضروري است. برخي از افراد در حين اين كه روابط خوبي با ديگران دارند و با آنان گرم و صميمي هستند، اما اجازه نمي‌دهند كه آنان در زندگي خصوصي‌شان مداخله كنند. با توجه به اين مساله، سعي كنيد ‌هنگام گفتگو با ديگران، از مسائل خصوصي آنها كه ارتباطي به شما ندارد، صحبت نكنيد. اگر گوينده و شنونده، هر دو به اين قانون ساده احترام بگذارند و در صحبت كردن حد و حدود خود را بشناسند هميشه از بودن در كنار هم و هم‌صحبتي با يكديگر لذت خواهند برد.

توجه به اين نكته نيز ضروري است كه برقراري ارتباط با ديگران منحصر به ارتباط كلامي نمي‌شود و افراد در گفتگو با ديگران دانسته يا ندانسته پيام‌هايي را نيز به صورت غيركلامي به مخاطب ارسال مي‌كنند. عواملي چون لهجه، طنين صدا، تاكيد و تكيه‌كلام‌ها و عوامل غيركلامي چون «چشم‌ها»، «حالت چهره»، «وضعيت قرار گرفتن بدن»، «حركات و اشارات»، «تماس جسمي» و‌ «طرز لباس پوشيدن و‌ آرايش سر و صورت» در درك و فهم مخاطب از پيام‌هاي ما بسيار موثر هستند ولي متاسفانه بسياري از افراد در صحبت‌هايشان، به اين مسائل بي‌توجه هستند و تصور مي‌كنند كه درك و فهم طرف مقابل تنها از طريق پيام‌هاي كلامي حاصل مي‌شود.توجه داشته باشيد ‌هنگام صحبت كردن استفاده از برخي كلمات براي افرادي كه سطح درك پايين يا متوسطي دارند، صحيح نيست. تصور نكنيد با استفاده از اين‌گونه كلمات مي‌توانيد هوش و استعداد خود را نشان دهيد. استفاده از كلمات تزئيني و مبهم مختص افراد پرگوست، افرادي كه زياد صحبت مي‌كنند، زياد مثال مي‌آورند و از كلمات ثقيل و سنگين استفاده مي‌كنند، بتدريج، زمان و مكان صحبت را از دست مي‌دهند، مخاطب را خسته و خود نيز اصل مطلب را فراموش مي‌كنند. پس سعي كنيد تا جايي كه مي‌توانيد از جملات كوتاه، مختصر و مفيد استفاده كنيد تا هم ارزش صحبت‌تان را بالا ببريد و هم رابطه خود را با ديگران گسترش دهيد.

كلام آخر

هيچ يك از ما با مهارت‌هاي برقراري ارتباط از مادر متولد نشده‌ايم، بر خلاف تصور اكثر افراد، مهارت‌هاي ارتباطي، كاملا آموختني است و آگاهي از اين مهارت‌ها به ما كمك مي‌كند تا در برخورد با اشخاص مختلف اعم از پدر،‌ مادر،‌ همسر، فرزند، دوست يا همكار موفق‌تر ظاهر شويد.

معصومه اسدي / جام جم

شاید بهتر باشد سخنان بزرگان را در ارتباط با ادب و اخلاق که منجر به درست صحبت کردن می شود را نیز بخوانیم :

ادب نمایه آغازین خرد است .((ارد بزرگ))

اخلاق، چیز ساخته شده و حاضر آماده ای نیست، بلکه ذره ذره و روز به روز، خلق و ایجاد می گردد.((ارنالیل))

زن و شوهر یک سال بعد از ازدواج به زیبایی صورت یکدیگر فکر نمی کنند، بلکه هر دو متوجه اخلاق و رفتار هم می شوند.((اسمایلز))

ادب خویش را هیچ گاه فرو مگذار ، با وجود آنکه مورد ریشخند باشی ! .((ارد بزرگ))

صاحبان اخلاق، روح جامعه ی خویش اند.((رالف والدو امرسون))

بزرگترین عمل غیر اخلاقی این است که انسان شغلی را که از انجام آن ناتوان است بر عهده گیرد.((ناپلئون بناپارت))

با ترشرویی به میان مردم رفتن ، تنها از بیماران ساخته است .((ارد بزرگ))

مردی که دارای عزمی نیرومند و اخلاقی متین است، هرگز فضیلت اخلاقی خود را فدای هوس های زندگی نمی کند. آری مردانی در این جهان زندگی کرده اند که برای تکمیل و حفظ فضایل اخلاقی، جسم و جان خود را فدا ساخته اند.((کنفسیوس))

وقتی از اخلاق یک فرد سر در نمی آوری به دوستانش نگاه کن.((مثل ژاپنی))

اخلاق باید بر هنر حکومت کند.((ایمانوئل کانت))

آدم با ادب دروازه دلها را همیشه گشوده می بیند .((ارد بزرگ))

تمام سرمایه فکری و دانش باید تسلیم یک عظمت اخلاقی و روحی گردد، وگرنه دانش مانند رودی خواهد بود که نتوانسته خط سیر خود را بپیماید و به دریا بریزد و با وضعی اندوه بار در صحرا و ریگزارها فرو می رود.((موریس مترلینگ))

همیشه باید مراقب سه چیز باشیم : وقتی تنها هستیم مراقب افکار خود، وقتی با خانواده هستیم مراقب اخلاق خود و زمانی که در جامعه هستیم مراقب زبان خود.((مادام داستال))

کسی که معلومات جامع درباره ادبیات دارد، مطابق با قواعد فضیلت اخلاقی رفتار می کند و می تواند به جایی برسد که از خطا و لغزش به دور بماند.((کنفوسیوس))

برای جامعه، فضیلت و اخلاق از نان شب هم واجب تر است. اگر جامعه ای شکست اخلاقی بخورد با هیچ نیرویی نمی توان شکست را جبران نمود.((افلاطون))

برای آنکه کسی را با ادب بنامیم و یا وارون براین ، باید کمی درنگ کرد و زمان را به کمک گرفت.((ارد بزرگ))

ما نسلی گمشده هستیم. صبح تا شب بدون هدف سگ دو می زنیم و همیشه به دلار چشم دوخته ایم که جهت را به ما بنماید. این تنها معیاری است که می شناسیم. نه در عمق وجود خویش باوری داریم و نه مرزهای اخلاقی خود را می شناسیم.((مجله تگزاس بیزنس))

اصل و اساسی که تمام اخلاق گرایان به راستی در باب آن نظری یکسان دارند، این است : کسی را نیازار و هرچه می توانی به دیگران یاری برسان.((آرتور شوپنهاور))

ادب با پول ، دانش و آموزش بدست نمی آید ادب دارای ریشه است ریشه ایی به بلندای تاریخ .((ارد بزرگ))

نگرش، حالتی ذهنی و درونی است. چه بسا کسی که نگرش نادرست دارد مرتکب کارهای غیر اخلاقی و غیر قانونی نشود، اما نگرش نادرست او سبب از هم پاشاندن تیمی خواهد شد که در آن عضویت دارد.((جان ماکسول))

دانش بدون تکامل اخلاقی خطرناک و نابود کننده است.((هالی تربون))

داروهای تلخ را با روپوش شیرین می پوشانیم، چرا حقیقت و اخلاق را نیز با لباسهای زیبا نپوشانیم؟((شامفورت))

نقل قول نادرست اغلب معلول یک نیت ناپاک است و در نهایت، بی شرمی نفرت انگیز و فرومایگی فطرت و بدذاتی و چنین شخصی همانند کسی که دست به جعل سند می زند دیگر در اختیار خودش نیست و تا ابد اخلاق صدق و راستی را از کف می دهد.((آرتور شوپنهاور))

دانه ادب در درون ما همانند گیاهی رشد می کند روشن بینی ، آب رشد آن است و خورشید ، دوستان و همدلان.((ارد بزرگ))

آنچه ما را به نابودی خواهد کشاند از این قرار است: سیاست بدون اصول، لذت بدون وجدان، علم بدون شخصیت و تجارت بدون اخلاق.((مهاتما گاندی))

رهبر ترکیبی از استراتژی و صفتهای اخلاقی است. اگر قرار است یکی از آنها را نداشته باشید بهتر است بدون استراتژی باشید.((نورمن شوارتزکوف))

آنکه درست سخن نمی گوید داناترین هم که باشد همگان بی سوادش می پندارند.((ارد بزرگ))

خطرناک ترین زنان اینترنت !

2010-08-22T10:38:00.001-07:00

بسیاری از سازندگان بدافزارهای اینترنتی برای شکار کاربران اینترنتی همانند یک دام گذار حرفه ایی ، طعمه ایی باب دل مخاطبین درست می کنند ! آنها با ساختن و مدیریت سایتهایی آلوده به انواع نرم‌افزارهای جاسوسی، تبلیغاتی، هرزنامه، فیشینگ، ویروس و دیگر بدافزارهای مخرب و آزاردهنده منتظر ورود کاربران باقی می مانند و پس از آن رایانه مخاطب را چنان تسخیر می کنند که اغلب باعث از کار افتادن و نابودی بخشی از اطلاعات و داده های رایانه های شخصی می شود .

سازندگان سایت های آلوده ، اغلب سایت هایی برای بازیگران زن هالیوود و مانکن های مشهور می سازند چون بیشتر کاربران سینما و مد دوست دارند فیلم ها و عکس هایی از این اشخاص داشته باشند .

در واقع کاربرانی که نام یک چهره مطرح را در اینترنت جست‌و‌جو می‌کنند، احتمال اینکه با سایت‌هایی مواجه شوند که به رایانه آنها آسیب می‌زند، بسیار بالاست.

در این میان نام خانم کامرون دیاز (بازیگر و مانکن آمریکایی) در صدر دارندگان بیشترین سایت های مخرب است

اغلب سایتهای مخرب از سادگی و خوش باوری کاربران خود سوء استفاده می کنند . می توان با کمی دقت به ماهیت بیشتر این تله ها پی برد . متفکر برجسته ایی نظیر ارد بزرگ می گوید : اینترنت همانند دریاست ، کسی که آن را نمی شناسد همانند کسی ست که شنا را نمی داند .
سایت مکافی هر ساله خطرناک‌ترین کلمات کلیدی جست‌و‌جو در اینترنت را منتشر می‌کند در لیست خطرناک‌ترین چهره‌های سرشناس در هنگام جست‌وجوی اینترنتی شرکت مکافی، مقام نخست از آن خانم کامرون دیاز (Cameron Diaz) است. بنا به اعلام مکافی، جست‌و‌جو درباره آخرین تصاویر و فیلم‌های مربوط به این بازیگر آمریکایی، ممکن است به رایانه کاربران لطمه وارد سازد.

در رده‌های بعدی این لیست می‌توان به :

جولیا رابرتز Julia Roberts (بازیگر هالیوود)

جسیکا بیل Jessica Biel (بازیگر هالیوود)

ژیزل بوندشن Gisele Bundchen (مانکن برزیلی) و ... اشاره کرد.

مقاله : 10 تحول بزرگ آي‌تي در دهه آينده

2010-08-17T23:33:00.000-07:00

مركز خبري InfoWorld در سي‌امين سال تولد خود 10 اتفاق بزرگ را در دنياي فناوري، براي يك دهه آينده پيش‌بيني كرده است.

مركز خبري InfoWorld طي 30 سال گذشته در جريان اتفاقات فراواني در دنياي فناوري بوده است كه اين اتفاقات،‌ از توليد رايانه شخصي گرفته تا روي كار آمدن برنامه‌هاي جاسوسي و ويروس‌ها و ابزارهاي خاص را شامل مي‌شود. اين مركز در سي‌امين سال تولد خود 10 اتفاق بزرگ را در دنياي فناوري، براي يك دهه آينده پيش‌بيني كرده است.

** پيروزي ابرها

پيش‌بيني اين مركز بر اين اساس است كه طي يك دهه آتي، دنياي IT بر آن خواهد شد تا تمركز اصلي خود را بر خدمات اينترنتي(Cloud) متمركز كند. بر اين اساس، طي پنج سال آينده سيستم‌هاي محاسباتي و كامپيوتري به منبع اصلي اينترنت تبديل خواهند شد. در حال حاضر برخي سرويس‌ها بر اساس اين سياست‌ها عرضه مي‌شوند كه از جمله آن‌ها مي‌توان به EC2 شركت Amazon اشاره كرد.

** چرخه فناوري

تا سال 2018 ميلادي رابط‌هاي كاربري انسان/ماشين در همه حاضر و موجود خواهند بود و مردم حين راه‌ رفتن، با گوشي‌هايي كه در گوش دارند و عينك‌هاي كه به چشم دارند و به عنوان نمايشگرهاي بزرگ و باكيفيت عمل مي‌كند، نگاهي مبتني بر ماشين را به دنيا پيدا خواهند كرد. كاربراني كه اين روزها از گوشي iPhone استفاده مي‌كنند، در آن زمان به سمت iBeltBuckle، iGlasses و iEarRings روي خواهند آورد.

** همه‌چيز كار مي‌كند!

شما به منزل مي‌رويد تا با كامپيوتر خود كار مختصري را انجام دهيد. زماني كه كامپيوتر را روشن مي‌كنيد، ظرف چند ثانيه آماده مي‌شود. پست الكترونيكي شما به سرعت باز مي‌شود و منتظر نمي‌مانيد. در حقيقت، اين سيستم‌عامل جديد براي اجراي برنامه‌ها از آيكون ساعت‌شني استفاده نمي‌كند تا شما منتظر بمانيد و اين آيكون براي هميشه حذف شده است. در اين جريان، هر كاري كه شما قصد انجام آن را داشته باشيد، كامپيوتر شما به سرعت و بدون معطلي انجام مي‌دهد. اين سيستم‌عامل جديد از هم‌اكنون Windows Sci-Fi نام‌گذاري شده است، زيرا ما از هم‌اكنون در مورد آن فقط حدس مي‌زنيم.

** هيچ چيز از شما رهايي نمي‌يابد

در سال 1945 "وانوار بوش " شكل اوليه دستگاهي را در ذهن مي‌پروراند كه Memex نام داشت و مي‌توانست همه اطلاعات را در طول زندگي يك فرد در خود ذخيره و آن‌ها را بازيابي كند. در طول 30 سال آينده، پيشرفت در دنياي سيستم‌هاي هوشمند شناسايي صدا و تصوير كه بر مبناي فناوري‌هاي اينترنتي(Cloud Computing) طراحي شده است، نسخه پيشرفته Memex را براي ما به ارمغان خواهد آورد. تصور كنيد، شما مي‌توانيد بدون نگراني در يك جلسه كاري مهم شركت نكنيد، اگر چيزهاي مورد علاقه همسر خود را فراموش كرديد ديگر نگران نخواهيد بود، در هنگام مشاهده يك تبليغ تلويزيوني يا يك بيلبورد، نيازي به يادداشت تفكرات و جرقه‌هاي ذهني خود نداريد.

** مهم‌ترين گام در گوشي‌هاي هوشمند

در دهه آتي تلفن‌هاي همراه هوشمند با سيستم‌هاي مبتني بر اثرات متقابل صوتي، سيستم تشخيص تغييرات در صورت مخاطب، سيستم شناسايي موقعيت مخاطب، ارتباطات ويديويي، ورودي‌هاي صوتي و نمايشگرهاي چندلمسي به مهم‌ترين ابزار ارتباطي تبديل خواهند شد. صفحه‌كليد اين گوشي‌ها به صورت سخت‌افزاري و كامل وجود نخواهند داشت و صفحه‌كليد مجازي جايگزين آن‌ها خواهد شد. گوشي‌هاي هوشمند حافظه بالايي خواهند داشت و بر اين اساس، پايان عمر لپ‌تاپ‌ها فرا خواهد رسيد.

** كارخانه‌هاي بدون دستمزد

اين روزها حجم توليدات كارخانه‌اي آمريكا رو به‌افزايش است و به دنبال بروز مشكلات اقتصادي، تعداد كمتري كارمند استخدام مي‌شود. اما در سال 2018 ميلادي سيستم‌هاي اتوماسيون به صورت كامل وارد واحدهاي كاري شده‌اند و در اين جريان، توليد ناخالص ملي كشورها رشد قابل‌ملاحظه‌اي خواهد داشت و تعداد كمتري از افراد براي فعاليت ماهانه خود دستمزد دريافت مي‌كنند. اين جريان مي‌تواند اختلالات اجتماعي فراواني را به دنبال داشته باشد.

** سيستم‌هاي تشخيص تصوير

در آن زمان شما مي‌توانيد با تهيه يك عكس و وارد كردن آن به موتور جست‌وجوي اينترنتي، كليه اطلاعات مربوط به آن را دريابيد. در اين جريان، شما پس از گرفتن عكس از يك گل، آن را به گوگل تحويل مي‌دهيد و غول جست‌وجوگرهاي اينترنتي جهان كلي اطلاعات علمي و تخصصي را در مورد اين گل در اختيار شما مي‌گذارد. در اين جريان كليه خودروها، انسان‌ها، ساختمان‌ها و هرچه كه مي‌توانيد از آن عكس‌برداري كنيد، مي‌توانند شناسايي شوند و اطلاعات مربوط به آن‌ها در اختيار شما قرار بگيرد.

** فناور‌ي‌هاي امنيتي شخصي

در طول ده سال آينده سيستم‌هاي دولتي براي زيرنظر گرفتن انسان‌ها و تعقيب آن‌ها به صورت دايم راه‌اندازي خواهند شد. برخي افراد براي امنيت بيشتر خود از كاشت فناوري‌ LoJack استفاده مي‌كنند. فناوري‌ شناسايي صورت افراد كه به سيستم‌هاي تشخيص ويديويي متصل شده و در خيابان‌ها نصب شده است نيز مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
همچنين ممكن است كه فناوري LoJack به همراه سيستم ضبط صدا روي گواهينامه رانندگي افراد نصب شود. همچنين احتمال مي‌رود كه در اين جريان، شركت خودروسازي Mercedes-Benz شركت General Motors و همچنين، شركت OnStar را بخرد و از اين طريق، به قطب اصلي در توليد سيستم‌هاي شخصي LoJack در صنعت جهاني خودروسازي تبديل شود.

** ارتباطات متصل و غيرقابل انفصال

سيستم‌هايي كه به صورت مستمر اطلاعات دريافت مي‌كنند و به شبكه‌هاي جهاني متصل هستند، در طول دهه آتي امكان ارتباط متقابل كاربر و دستگاه را فراهم مي‌آورند و تحت هيچ شرايطي با اختلال و مشكل مواجه نمي‌شوند تا ارتباط كاربر قطع شود. كاربران به جاي آنكه در زنجيره درياچه‌هاي اطلاعاتي قرار بگيرد، در رودخانه اطلاعاتي خواهد بود. از اخبار ورزشي گرفته تا خبرهاي مربوط به فعاليت‌هاي دوستان شما، همه در شبكه‌اي خواهند بود كه احتمال قطعي آن اصلا وجود ندارد.

** توسعه سيستم‌هاي ارتباطي

پيش‌بيني مي‌شود كه در سال 2018 ميلادي از فناوري‌هايي استفاده كنيم كه مي‌تواند ارتباطات اجتماعي ما را به خاطر بياورد و باعث تقويت آن‌ها شود. شما مي‌توانيد به صورت دسته جمعي در مناطق مختلف جغرافيايي كنار دوستان خود قرار بگيريد، از آن‌ها عكس بگيريد، يادداشت‌ برداري كنيد و فايل‌هاي تصويري تهيه كنيد و ممكن است شما فراموش كنيد كه چه اتفاقي افتاده است، اما با وارد كردن يك كليدواژه جست‌وجو در سيستم‌هاي شخصي اطلاعاتي مي‌توانيد در جريان جزئيات اتفاقاتي قرار بگيرد كه پيش‌تر رخ داده است. در اين جريان، بين "دوستان آنلاين " و "دوستان واقعي " تفاوت وجود دارد.

اتفاقاتی که از آن یاد شد این جمله ارد بزرگ را به ما یادآوری می کند که : "جهان آینده بدون اینترنت بی معناست" .

زندگی نامه سیمین بهبهانی

2010-08-14T04:01:00.000-07:00

سیمین بهبهانی شاعر و ادیب متولد ۱۳۰۶ تهران
- لیسانس حقوق قضایی دانشگاه تهران
- برنده ده ها جایزه علمی و آكادمیك به خاطر اشعار و غزلیاتش، از جمله جایزه بیژن جلالی
- از معدود شاعرانی كه اشعارش به زبان های مختلف دنیا ترجمه شده است.
- گزینه شعر «جامی گناه» او به زبان انگلیسی ترجمه شده و در دانشگاه نیویورك منتشر شده است.
- برخی از آثار او عبارتند از: جای پا، چلچراغ، مرمر، رستاخیز، خطی زسرعت و از آتش،دشت ارژن و ...
- زن برگزیده سال ۱۳۷۷ از سوی بنیاد جهانی پژوهش های زنان
- برنده جایزه لیلیان هیلمن و راشیل هامت از طرف سازمان نظارت بر حقوق بشر ۱۳۷۸
- ترجمه ۱۰۳ شعر او به زبان انگلیسی در مجموعه ای تحت عنوان «فنجانی از آفتاب»
- ترجمه ۱۰۲ شعر او دركتابی با عنوان «آن سوی واژه ها» در آلمان
ز شب خستگان یاد كن شبی آرمیدی اگر
سلامی هم از ما رسان به صبحی رسیدی اگر
به حجت در این داوری ز دوزخ نشان می دهم
به دعوی، زخوش باوری بهشت آفریدی اگر
مهرانه خالقی:برای نوشتن از بهبهانی باید قبل از هر چیز نگاه دوباره ای داشت به غزلیات او چه این غزلیات گذشته از تمام ویژگی های دیگرشان نشان دهنده حساسیت شاعر به موضوعات سیاسی و اجتماعی پیرامونش است. شاید او تنها غزلسرای معاصر ماست كه اگر جنگ می شود برای جنگ و اگر زلزله رخ می دهد برای زلزله می سراید و در این میان محدودیت و دست و پاگیری قاعده وزن و قافیه نه تنها مجال او را تنگ نمی كند، بلكه گستره ای می شود برای او كه خود را متعهد به رخدادهای پیرامون خویش نشان دهد كه سیمین بهبهانی شاعر درون نیست و گرفتار انتزاعات و تراوشات ذهن نمی شود. بلكه شاعر برون است و پیرامون. او برخلاف بسیاری از زنان روشنفكر و نویسنده و شاعر معاصر، دغدغه خود را كمتر دارد و بیشتر درد اجتماع و جامعه و مردم او را به شعر گفتن وامی دارد و شعر برای او عرصه پرداختن به تعهدات و ضرورت های انسانی از جنس مردم است و نه خود. علاوه بر این شعر بهبهانی گرچه از لطافت و زنانگی به حد اعلا بهره می برد اما فیمینیسم وزنانه نیست و اگر جایی هم دغدغه اش زن بوده است، نه از زاویه تنگ نگاه های مرسوم كه از نگاه یك طبیبی كه درد و محل درد را می شناسد به موضوع و مشكلات زنان می پردازد و قصد رو درروكردن زنان با مردان و بهره بردن از این آب گل آلود - بر خلاف بسیاری از روشنفكران زن معاصر- را ندارد.
... سخن آنگه از آب گو، سرابی ندیدی اگر /
بدین خالی آسمان، میفروز خورشیدمان /
به پندار و وهم و گمان چراغی خریدی اگر /
و باید از آغازش بنویسیم. روزی كه به دنیا آمده است. باید بنویسیم سیمین بهبهانی (خلیلی) به سال ۱۳۰۶ در تهران، در خانواده ای صاحب فرهنگ و قلم متولد شد. «و اما گفتم كه زاده شدم در خانه بزرگ پدربزرگ؛ چون پیش از زادنم، مادرم همسر خود را به اشتغالاتش واگذاشته و به خانه پدری بازگشته بود. گویا مادر را تا آستانه مرگ كشیده بود نوزادی كه من بودم. زیرا نزدیك به دو منی وزن داشتم! مامای فرنگی خود را باخته بود و پدربزرگ با پای ناتوان بر بام خانه رفته و اذان گفته بود تا دخترش به سلامت فراغت یابد و یافته بود.
به دایه سپرده بودندم، زیرا مادر چنان ناتوان شده بود كه شیر نداشت. و این دایه دختر دایی مادرم بود. (گویا راست است كه می گویند: «در روزگار پیش، مناصب موروثی بوده اند»)
امیر تومان پیر كه دیگر كاری نداشت جز اندیشیدن به روزگار گذشته... سرگرمی تازه ای یافته بود: نوه نوزاد دومنی كه مجبور بودند روزهای عمرش را به دروغ بیفزایند تا از چشم زخم بیگانه آسیب نبیند. و البته دایه مهربان آنگاه كه زالوی فربه را به شیر بی اشتها می دید، تخم مرغی را با خطوط گرد زغالین سیاه می كرد و زیر فشار انگشت و پول خرد می شكست و گناه بی مبالاتی خود را به گردن «چشم شور» عمه و خاله بی گناه می انداخت و در باور او جز این گریزی نبود!» (۱)
بهبهانی اما در كودكی اولین ماتم را تجربه می كند. مرگ پدربزرگ. چنانچه می نویسد: «پدربزرگ را دیدم در بستر بی هیچ نگاهی در چشم و بی هیچ كلامی بر لب و بی هیچ نقل و كلوچه ای در دست. مادر شیون می كرد و زنان سیاهپوش نیز. و مرگ در باور من معنای گنگی یافته بود، بی آنكه به واژه آن اندیشیده باشم.»
و شاعر از همین جا طعم تلخ و گس مرگ را تجربه می كند. رؤیای كودكی از سر شاعر می پرد. نقل مكان و آغاز زندگی طاقت فرسای در غربت و ناتوانی. چه «پدر بزرگ میراثی بر جای نگذاشته بود و مادر ناچار بود برای اداره زندگی كار كند. در مدارس تازه پاگرفته آن روزگار به تدریس زبان فرانسه پرداخته بود. یك برادرش به دلایل سیاسی ناچار به گریز از مرگ محتوم و فرار از كشور شده بود و برادر دیگرش در زندان به سر می برد.»
وقت درس و مدرسه آغاز می شود. شاعر را به كودكستان می سپرند. «در گوشه باغی پیوسته به كلیسای انجیلی تهران، در خیابان قوام السلطنه. هنوز هم گاهی از برابر در ورودی آن می گذرم... هر روز صبح در كودكستان، دوشیزه دولیتل را -كه كوچك نبود و پیر هم بود - می دیدم كه در برابر خدای به چهار میخ كشیده می ایستد و نیایش می كند.»
در همین ایام است كه بیماری سختی به جان شاعر می افتد: «در زیر گوش راستم تورمی پدید آمده بود. هر روز كاسه ای تلخابه سیاه برابرم می گذاشتند كه: «بنوش!» اما تبم نمی برید.» بعدها این تلخی گله از همروزگارانش می شود و در این بیت می نشیند:
همچو برگ بید و بیخ كاسنی تلخند، لیك
تلخشان بیرون نكرد آسیب تب از پیكرم
«سرانجام، پزشك با نیشتر دمل را شكافت، روزهای پیاپی، تكه ای تنزیب را با محلولی می آغشت و بیرحمانه در جای نیشتر فرو می كرد تا زخم بهبود یافت... پزشك فریاد های كودكانه ام را به «كولی گری» تعبیر می كرد و به مادرم می گفت: «این دختر انتقام تو را از زمانه خواهد گرفت!» (۲)
«كولی گری» شاعر به صورت «كولی واره »ها در آمد و «انتقام» به این بیت بدل شد:
گر بسوزند استخوانم در نیستان همچو نی
گوید: «از ایشان گذشتم» ناله خاكسترم
سالی بعد مادر شاعر به ازدواج دوباره تن می دهد. ازدواج دوم مادر مصیبتی است برای او. چنانكه می نویسد: «در خانه پدر دوم اندوهگین بودم كه مبادا مادر نیمی از محبتش را از من باز گرفته باشد. دایه او را بیش از پیش دوست می داشتم و آرامش را در سر نهادن بر سینه اش می جستم كه همیشه بوی دود و پیاز می داد...»
با این حال تنها پناه شاعر نیز به دیار عدم می شتابد. «به سفر رفته بودیم، بی دایه، و هنگام بازگشتمان دایه دیگر در خانه نبود. مادرم می گریست و این بیت را زمزمه می كرد:
یك روز صرف بستن دل شد به این و آن
روز دگر به كندن دل زین و آن گذشت»
بهبهانی در ایام دبستان و سال اول آن صاحب برادر و پسری دوقلو از پدر جدیدش می شود. می نویسد: مادرم دختری و پسری توأمان به دنیا آورده بود و من كارت پستال دختركی همسال خود را به مدرسه بردم و گفتم: خواهر من است؛ مادرم دیشب زاییده و آموزگار رندانه گفت: به همین بزرگی؟ و من در نماندم و گفتم: عكس را با برق بزرگ كرده اند!
تراژدی دیگری اما در سنین جوانی برای شاعر اتفاق می افتد: «برادر توأمان بیمار شد. به بیمارستان بردندنش، اما مادر تنها بازگشت. با اندك فاصله پس از او خواهر دوساله هم بیمار شد، همان بیماری. شب را گذراند و صبح به حال خفقان افتاد. از خانه بیرون دویده بودم، بی كفش و با جفتی جوراب كه نیمه ای از هر لنگه مچاله و لوله روی برف و گل كشیده می شد و من می دویدم... سرگشته و ناتوان بازگشتم. پزشك از در خانه بیرون می رفت. سرافكنده و كیفی در دست. كسی بدرقه اش نمی كرد. به اتاق آمدم، مادركنار دیوار نشسته بود. حتی توان گریستن نداشت: مجسمه ای مومیایی و خشك. (۳)
سال بعد اما خداوند برادری دیگر به او می دهد. كودكی رنجور كه ناچار به پانسیون می فرستندش و بیماری بچه بیش از پیش می شود و شاعر قبول می كند در ازای شبانه درس خواندن از او مراقبت كند.
اولین شعرهای بهبهانی را مادرش كشف می كند كه خود ذوق سرودن داشت. «یك روز كه دست نوشته هایم را زیر بالشم یافته وخوانده بود، پرسید: شعر می نویسی؟ سرخ شدم و گریستم این دومین باری بود كه در برابر نگاه جست وجوگرش سرخ می شدم و می گریستم.»
مادر شاعر اما اشعار او را برای پروین اعتصامی می خواند و شاعر پرآوازه از ذوق و علاقه، بهبهانی را می بوسد. وقتی رفتند مادر گفت: «او پروین اعتصامی است، بزرگترین شاعر زن. شاید نهانی آرزو می كرد كه روزی چون او باشم. در فروردین سال بعد پروین اعتصامی درگذشت، به بیماری حصبه، اما خاطره دیدارش در من نخواهد مرد و شاید گلی بر خاكم برویاند...»
بهبهانی تحصیلات خود را در رشته حقوق قضایی به پایان می برد و از ۱۴ سالگی سرودن را با چهارپاره های نیمایی آغاز می كند و سپس به غزل روی می آورد. و این آغاز تحولی نو در غزل معاصر بود.
شاعر تمام هستی اش شعر است. خودش معترف است كه «از آن هنگام كه در جامه سپید از خانه پدر بیرون خزیدم در شعر زیستم. اگر صفایی، نوری، طراوتی و رنگ و بویی بوده است در شعر است. درغزل هاست. دیگر جز در شعر با خود راست نگفته ام.»
بهبهانی با نزدیكی شگفت آورش به زبان روزمره مردم و یافتن پاره های موزون در جملات عادی زبان، دموكرات ترین زبان شعر نوكلاسیك فارسی را خلق كرد. شعر او نشانگر درگیری عمیق ذهن شاعر، با رنج ها، شادی ها و مسائل مردم است.
او كه به خاطر همین نوآوری ها در زبان و وزن غزل به «بانوی غزل» شناخته می شد و شعر عاشقانه اش، برتر از انواع دیگر شعرش می نشست؛ به تدریج شعرش را به تجلیگاه رنج ها، محرومیت ها و فریادهای مردم بدل كرد. او از معدود شاعران مطرح ایرانی است كه به جنگ ۸ ساله عراق و ایران توجه كرده است، و هم درباره قربانیان جنگ و هم دشواری های اجتماعی ناشی از آن شعر سروده است.
واقعیت آن است كه سیمین بهبهانی به خاطر زن بودن مسائل مهم را نادیده نگرفته است. در جای جای شعر سیمین بهبهانی توجه به مسائل تبعیض نژادی وطن و دغدغه های انسان معاصر به چشم می خورد. بهبهانی تفكری فرامرزی دارد و استبداد را در هر جای جهان باشد به محاكمه می كشد. او ستایشگر شرافت انسان است.
اعتبار اشعار بهبهانی از مرزهای ایران گذشته است. شعر او تاكنون به زبان های انگلیسی و آلمانی ترجمه شده است. گزینه شعر «جامی گناه» شش سال پیش به زبان انگلیسی توسط فرزانه میلانی و كاوه صفا ترجمه و در دانشگاه نیویورك منتشر شده است و این نقد توسط علی بهبهانی به فارسی برگردانده شده است.
قالب مورد اقبال سیمین بهبهانی غزل است. او با لحنی مالیخولیایی كه از حسی ژرف و عشقی رمانتیك و پاس داشتن ساختار بنیادی شعر نشان دارد، غزل سروده است. او درونمایه را گسترش می دهد و سبك را گفتارگونه می كند.
صفدر تقی زاده درباره شعر بهبهانی می گوید: «آنچه كه از درونمایه ۱۰۳شعر این گزیده سر بیرون می آورد، مسائل ناشی از قشری گری و تلفات ناشی از جنگ ایران و عراق است.بهبهانی در غزل جزئیات عینی را محورقرار می دهد. مثلاً مردی كه یك پا ندارد، بلكه دردناك تر از یك پانداشتن، سن كمتر از بیست سال اوست.
سیمین بهبهانی به تنهایی با زبانی پاك، بی حشو و حافظ گونه، در عرصه غزل می تازد. در غزل او حتی خللی و نقصی نمی بینیم. از نظر تنوع اوزان هیچ كس نتوانسته است تا به امروز به مقام مولانا برسد اما سیمین بهبهانی به تنهایی توانسته است ۴۰ وزن به وزن غزل فارسی بیفزاید، ضمن اینكه زبان قوی و قدرتمند احمد شاملو و مهدی اخوان ثالث در شهر او جریان دارد و در كنار این زبان، بهبهانی از زبان مردم چشم پوشی نكرده است.»

«سیمین بهبهانی كلی گویی را در غزل، جزیی سرایی كرده است. غزل های او در نهایت سادگی، فوق العاده و بی نظیر است.» با سروده های او بیدار می شویم بیداری و آگاهی عمیقی در پس واژه های سیمین نهفته است و همانگونه که ارد بزرگ می گوید : بیداری بدون آگاهی امکان پذیر نیست .

«غزل بهبهانی غزل مكالمه است. در غزل او تركیبات فوق العاده ای به چشم می خورد، شعر او در دوران معاصر تنها شعری است كه قابل تفسیر است. حتی شعر سعدی نیز در تاریخ ادبیات ایران قابل تفسیر نیست.»
سروده بسیار زیبای خیال منی از این شاعره توانا تقدیم شما می کنم

خیال منی

چه گویمت؟ که تو خود با خبر ز حال منی

چو جان، ‌نهان شده در جسم پر ملال منی

چنین که می‌گذری تلخ بر من، از سر قهر

گمان برم که غم‌انگیز ماه وسال منی

خموش و گوشه نشینم، مگر نگاه توام

لطیف و دور گریزی، مگر خیال منی

ز چند و چون شب دوریت چه می‌پرسم

سیاه‌چشمی و خود پاسخ سؤال منی

چو آرزو به دلم خفته‌ای همیشه و حیف

که آرزوی فریبنده‌ی محال منی

هوای سرکشی‌ای طبع من، ‌مکن! که دگر

اسیر عشقی و مرغ شکسته‌بال منی

ازین غمی که چنین سینه‌سوز سیمین است

چه گویمت؟ که تو خود باخبر ز حال منی

برگرفته از :
http://243.blogfa.com/post-156.aspx

فهرست مقالات مسعود اسپنتمان در مورد فلسفه و اندیشه ارد بزرگ

2010-08-10T10:19:00.000-07:00

مقاله : ارد بزرگ و نظریه کهکشان اندیشه

2010-08-09T10:27:00.000-07:00

هر روز صدها هزار وبلاگ و سایت جدید به صفحات اینترنتی افزوده می شود و هر یک ایده و اندیشه ایی خاص را ارایه می نمایند . در مقابل این طوفان اطلاعات که به سرعت به سوی ما جریان دارد چه موضعی را باید اتخاذ نمود ، نظریه کهکشان بزرگ اندیشه ارد بزرگ بخشی از این واقعیت گسترده و شلوغ را برای ما شفاف تر و ساده می سازد .
نظریه کهکشان بزرگ اندیشه ارد بزرگ باز شکافی حقیقتی است که همه ما امروز به خوبی شاهد آن هستیم . او سالها پیش ، از واقعه بزرگ و اعجاب انگیزی خبر داد و آن حقیقت انفجار و تکثیر وسیع داده های گوناگون بود.
او از حقیقت بزرگتری نیز پرده برداشت و آن این که هر فرد در طی حیات خویش بنا به شرایط و روحیات خاص خود داده هایی را بروز می دهد که شاید در بخش دیگری از زندگی خویش کاملا در تضاد با آن داده ها فکر کند بنویسد و حتی معیارهایش تغییر نماید .
در گذشته بیشتر دانشمندان آدم ها را دارای یک وجه می دیدند و سعی می کردند اندیشه های یک انسان در طول عمرش را با یک الگوی خاص بررسی نمایند حال آنکه آدمی همواره در حال رشد و نمو و از شکلی ابتدایی به گونه ایی پیچیده تر شدن می باشد .
نظریه کهکشان بزرگ اندیشه ارد بزرگ تکوین و رشد انسان مدرن امروز را به نمایش می گذارد . وقتی او از کهکشان سخن می گوید در واقع دارد نظریه دهکده ! جهانی مک لوهان را به چالشی جدی دعوت می نماید.

اگر نگاهی منصفانه به جریان این دو نظریه داشته باشیم می بینیم نظریه کهکشان بزرگ اندیشه بسیار هوشمندانه طراحی شده است و ارد بزرگ انسانها را موجوداتی خشک و بی روح همچون یک کتاب نمی بیند او آدمی را سیال فرض می کند که در هر مرحله نیاز به شکافتن و واگویی اندیشه هایش را دارد و بدین ترتیب هنجارهای جدیدی را در جامعه بشری پی می افکند و این در حالیست که چندی پس از آن رویش دوباره را از درون حس می کند و با تلفیق سنت و مدرنیته شکلی جدید از تفکر را ارایه می نماید و در نهایت هزاران هزار اندیشه مدرن پدید می آید که برای جمع این اضداد باید کهکشانی اندیشید و میدان دید را بسیار وسیع تر از آن چه هست نمود.

ارد بزرگ به طعنه به هواداران نظریه دهکده جهانی در نظریه کهکشان بزرگ اندیشه خود می گوید :

«در آغاز باختر بر این باور بود که با مدیریت شاکله اینترنت می تواند دهکده ای برای خود از همه کاربران جهان بسازد . بده بستان های داده ها در این پهنه را گواه این امر می دانست .
حال آنکه این پهنه چنان گسترش شگفت آوری یافته که هیچ کدام از آنها توان نگهداری از داده های خود را نیز ندارد.
پنداشت ها در این پهنه آنچنان رنگ به رنگ و زیاد است که نمی توان آن را مدیریت نمود.
باید گفت وارون بر آنچه توسط باختریان گفته می شود آدمیان از یکدیگر دورتر و دورتر می گردند.
چه کسی توان پاسخ به این پرسش را دارد که :
آیا می توان هزاز هزار ایده و داده گوناگون را در یک دهکده ای کوچک دید؟
دهکده کدخدایی دارد!
کدخدای این ده کیست ؟!
دهکده دارای همسایه گان و خویشاوندنی است که با یکدیگر دوستی دارند و به خوشبختی یکدیگر می اندیشند .
اینترنت و جهانی سازی سرشار از رویاروی هاست . »

آنچه ارد بزرگ در این جستار به آن پرداخته مردود دانستن کوچک شدن جهان با رشد داده هاست او معتقد است فضای عمومی و نشر افکار ، صدها هزار راه جدید در مقابل و پیش روی انسان می نهد و اینجاست که هر فرد صاحب سیاره ایی تنهاست و بنا به میل خویش پس از چندی سیاره ایی نو می سازد و به این شکل میلیاردها سیاره پدید می آید که شاید هیچ وقت مشخص نشود صاحب اصلی بعضی از این سیارات کیست .
و از این روی است که ارد بزرگ می گوید بزودی تعداد وب سایتهای اینترنتی از تعداد جمعیت کره زمین بیشتر می گردد.

نگاه دقیق ، برجسته ترین نخبه حال حاضر ایران ما را بر آن می دارد که بیشتر بکاویم و کهکشان پیش رو را با انتشار داده های فرهنگی خویش ، برای تامل و گفتگوی بی پرده با جهانیان مهیا سازیم .

مقاله : وقتی پرهای اندیشه می سوزد

2010-08-09T10:16:00.000-07:00

انتشار انبوه اخبار و رویدادهای گوناگون باعث می شود بسیاری از مهمترین وقایع را از یاد ببریم این در حالی است که شناخت و تحقیق در مورد این رویدادها ما را به جمع بندی بهتری از آنچه روی می دهد رهنمون می سازد .

نظریه کهکشان بزرگ اندیشه ( طرح شده در شهریور ماه ۱۳۸۶) نابغه و متفکر برجسته شیروان از این گونه موارد است . "ارد بزرگ" در آنجا از انفجار اندیشه ها سخن گفت یعنی عصر برچیدن نظریه دهکده کوچک جهانی .

آنچه مهم است آنکه ، چطور خبر و رویداد بزرگی همانند نظریه کهکشان بزرگ اندیشه ، که در نهاد خود عصر بلوغ و ظهور اندیشه های بومی کشورها و طلایه داری کشورهای متمدنی همچون ایران را در سینه دارد و می تواند تهیج کننده روحیه ملی و کار و تلاش در عرصه های مختلف گردد در توفان خروجی مترجمان گم می شود .
باید بپذیریم عرصه ترجمه دادها همانگونه که ارد بزرگ نیز در نظریه مشهور خود از آن یاد می کند باعث تضارب بیشتر و دوران کهکشانی اندیشه ها می گردد اما متاسفانه مترجمین ما اغلب وظیفه خویش را ترجمه یکسویه از دیگر زبانها به فارسی می دانند .
برای جهان خارج چه چیزی بهتر از این !
آنها هیچوقت به ترجمه آثار فاخر ما در دنیای مدرن امروز همت نمی گمارند آنچه آنها از آن یاد می کنند مال گذشته است و با این کار غرور ایرانیان را همچنان لگد مال می کنند
سپاه مترجمین آنها در داخل ایران نیز کارهای نرم افزاری جریان آنها را انجام می دهند و ما را در دهان دانیاسوری قرار می دهند که در واقع صدها سال پیش منقرض شده اما با شمایلی جدید و هالیودی زنده می شود .
این پروسه شوم باعث می شود عده ایی در ایران از خود بیخود شوند و رنج جلای وطن را بر خود هموار کنند و در نهایت از ایرانی بودن خویش بیزار گردند .
البته نباید از غفلت مسئولین نیز چشم پوشید
تا بحال از مسئولین عرصه فرهنگ ، تاریخ و یا سیاست خارجی نام نظریه جهانی "قاره کهن" را شنیده اید ؟
خیر!

این نکته جای شگفتی و تامل دارد آیا چون طراح آن یک ایرانی (ارد بزرگ) است به سرعت از آن می گذرند ؟! جامعه ایی که نتواند از نخبگان خویش حمایت کند محکوم به ذلت و تباهی است.
در نظریات کهکشان بزرگ اندیشه و قاره کهن ارد بزرگ ، هویت تاریخی ایرانیان احیا می گردد مجد و عزت کشورمان صد چندان می شود .
با این همه ، متاسفانه می بنیم این نظریات ارزشمند در توده اخبار بی ارزش و هرز گم می شوند.

مقاله : تولید برق از سیب زمینی

2010-08-05T18:31:00.000-07:00

دانشمندانی که این روش را ابداع کرده‌اند می‌گویند این روش می‌تواند به میلیون‌ها نفر در مناطق فقیر جهان کمک کند تا با هزینه پایینی برق مورد نیاز خود را تامین کنند.

دانشمندان به روشی دست یافتند که می‌توان

” سیب‌زمینی آب پز شده را در میان دو الکترود از جنس روی و مس قرار می‌دهند. “

با هزینه پایین از سیب‌زمینی برق تولید کرد.

به گزارش شبکه تلویزیونی الجزیره، محققان به این نتیجه رسیده‌اند که می‌توان از سیب زمینی برای تولید برق هم استفاده کرد.

در این روش سیب‌زمینی آب‌پز شده را در میان 2 الکترود از جنس روی و مس قرار می‌دهند.

در واقع پختن سیب‌زمینی در آب به‌منظور پایین آوردن

” پختن سیب زمینی در آب به‌منظور پایین آوردن مقاومت داخلی آن در برابر جریان الکترونها و بازدهی بیشتر است. “

مقاومت داخلی آن در برابر جریان الکترون‌ها و بازدهی بیشتر است.

بررسی‌ها نشان داده است برق به‌دست آمده از سیب‌زمینی آب‌پز 10 برابر بیشتر از سیب‌زمینی خام است.

یک باتری سیب‌زمینی می‌تواند تا 20ساعت برق تولید کند که با آن می‌توان دستگاه‌های کم‌مصرف پزشکی و روشنایی را روشن کرد.

اگر چند عدد از آنها به‌صورت سری به یکدیگر وصل شود توان آنها بالاتر می‌رود و می‌توان حتی یک رایانه قابل حمل و کوچک را روشن کرد.

دانشمندانی

” یک باتری سیب‌زمینی می‌تواند تا 20ساعت برق تولید کند که با آن می‌توان دستگاه‌های کم‌مصرف پزشکی و روشنایی را روشن کرد. “

که این روش را ابداع کرده‌اند می‌گویند این روش می‌تواند به میلیون‌ها نفر در مناطق فقیر جهان کمک کند تا با هزینه پایینی برق مورد نیاز خود را تامین کنند.

بررسی‌ها نشان داده است تولید روشنایی با این روش 6 برابر ارزان‌تر از چراغ‌های نفتی است و در مقایسه با باتری‌های معمولی 50 بار ارزان‌تر تمام می‌شود.

البته برخی منتقدان می‌گویند که برق تولیدی با این روش کم است و تولید مقادیر فراوان ان بسیار هزینه‌بر است.

این روش برای میوه‌ها و سبزی‌های دیگر هم آزمایش شده و موفقیت‌آمیز بوده است اما به ارزانی سیب‌زمینی نبوده است.

مقاله : پنجره ایی رو به میراث حکیم توس

2010-08-04T13:24:00.001-07:00

بی تردید فردوسی عاشق ترین عاشق ها بود.

او تمام زندگی ، عمر، دارایی ، احساس و هر آنچه داشت.. همه و همه را برای زنده کردن زبان پارسی گذاشت به گونه ای که محمد حسنین هیکل روزنامه نگار نامدار مصری در پاسخ به خبرنگاری که پرسید: چه شد کشور شما مصر زبان بومی خود(قبطی) را از دست داد و زبان عربی را جایگزین آن نمود؟

محمد حسنین هیکل پاسخ گفت :چون ما فردوسی نداشتیم .

متفکر نامدار کشورمان ارد بزرگ می گوید : کتاب گران سنگ شاهنامه ، مهمترین دستاورد پیشینه کهن ماست .
خانم مریم یکرنگی با سه تن از اساتید ادبیات فارسی و شاهنامه شناس گفتگو نموده است که تقدیم می گردد :

مریم یکرنگی: شاهنامه فردوسی بی‌گمان فاخرترین کتاب در ادبیات حماسی ایران و یکی از مهم ترین کارهای حماسی در ادبیات جهان است، اهمیت این اثر حماسی به اندازه‌ای است که ایرانیان از آن به عنوان کارنامه و سند هویت ملی خود یاد می‌کنند و همواره این اثر گرانمایه را ارج می‌نهند و به داشتن آن می‌بالند در واقع این اثر ارجمند شرح احوال، پیروزی‌ها، شکست‌ها، ناکامی‌ها و دلاوری‌های ایرانیان از کهن‌ترین دوران (نخستین پادشاه جهان کیومرث) تا سرنگونی دولت ساسانی به دست تازیان است و از این رو است که جماعت ایرانی با خواندن این اثر نوعی احساس غرور ملی می‌کند. همزمان با پایان هزارمین سال سرایش شاهنامه فردوسی و کنگره بین‌المللی «فردوسی برای همه هزاره‌ها» که امروز با همکاری نهادهای فرهنگی در کرج برگزار می‌شود با چند تن از شاهنامه‌پژوهان کشور گفت‌وگو کردیم.

بیگانه‌ستیزی ایرانی در تمام سطرهای شاهنامه

دکتر منصور رستگار فسایی، استاد ادبیات دانشگاه شیراز در پاسخ به این سوال که آیا شاهنامه پاسخی به هجوم اعراب به ایران است، به «خبر» گفت: با حمله اعراب به ایران بخشی از مقاومت‌های ملی مردم ایران صورت گرفته است و ایرانی‌ها بدون توجه به حقانیت اسلام، نخست با بیگانه ستیزی خودشان در مقابل اعراب مقاومت کردند. این مقاومت‌ها شاید به دلیل دلبستگی ایرانی‌ها به تاریخ گذشته خود باشد اما این مسئله نباید به عنوان مقاومت در برابر دین تلقی شود. بیگانه ستیزی مسئله‌ای است که در تمام شاهنامه به چشم می‌خورد و ایرانی در این اثر فاخر همواره بیگانه ستیز است. فردوسی بیگانگان را در شاهنامه «انیران» می‌خواند که همیشه به مرزهای ایران می‌تاختند در واقع شاهنامه داستان مقاومت‌ها است.

وی با بیان اینکه در هر دوره از کتاب ارجمند شاهنامه تعبیرهای متفاوت ارایه شده است، عنوان کرد: اسطوره در‌ زندگی انسان گاهی «تاریخ» است. اسطوره یک واقعه ملی است، اسطوره یاد آوری یک واقعه است که در ذهن مردم هیجان داشته و نیاز به تفکر دارد. ما وقتی به شاهنامه نگاه می‌کنیم از «کیومرث» تا «یزد گرد» شاهد داستان‌های مختلف هستیم که در آن زندگی ایرانی به عنوان ملتی بزرگ بر مبنای واقعیت‌هایی است که اهداف جمعی ایجاد کرده است.

وی که در بخش مطالعات خاور نزدیک دانشگاه آریزونای آمریکا تدریس می‌کند، تاکید کرد: آنچه که ما در شاهنامه به دست می‌آوریم زندگی توام با واقعیت‌های آرمان‌گرایانه است که در این اثر، دشمن بزرگ برای اینکه با آرمان‌خواهی جامعه همراه شود، بزرگ جلوه‌گر شده است.
فسایی با بیان اینکه هر اسطوره‌ای تفسیرپذیر است، توضیح داد: زمانیکه که «کیومرث» به وجود می‌آید بر فراز کوهی است و این کوه نماد «در اوج بودن» است، کیومرث لباسی از پوست حیوانات بر تن دارد و دیو و دد او را محبوب می‌دانند و او تمام جوامع انسانی را پیرامون خود جمع می‌کند از این رو اهریمن در برابر او می‌ایستد در اینجا کیومرث نماد زمامداری قدرتمند است که راه ایزدی و اهورایی را در پیش دارد و این چنین شخصیتی همیشگی و جاودانه است.

این شاهنامه‌پژوه خاطر نشان کرد: در داستان کیومرث و سیامک ما در می‌یایبم که انسان حتی در اندیشه بدوی خویش به چیزهایی چون وطن و میهن اهمیت می‌دهد و در مقابل تفکر اهریمنی می‌ایستد با وجود این فردوسی دلبسته خاک نیست، مرزی که فردوسی به آن اهمیت می‌دهد مرزی فرهنگی است و اندیشه او آنچنان بلند است که درچارچوب مرزهای جغرافیایی نمی‌گنجد.

وی با بیان اینکه در وادی اساطیر هر چه به اعماق برویم، خلوص اساطیری ایران معنا دارتر می‌شود، عنوان کرد: در شاهنامه ما با داستان‌های معنامحوری رو به رو هستیم مثلا در یک سوی شاهنامه «ضحاک ماردوش» را داریم که چهره‌ای اهریمنی است و از سوی دیگر با جوانی چون «کیخسرو» که نماد پاکی است رو به رو هستیم جوانی که بعد کاووس شاه به قدرت می‌رسد و بعد با حرکت و تلاش خردمندانه خویش در اوج قدرت قرار می‌گیرد و با دشمنان کهن ایران می‌جنگد و آنها را از بین می‌برد. این جوان که تلفیقی از نسل ایرانی و تورانی (مادرش فرنگیس دختر افراسیاب تورانی) است نظم خاصی را در جهان به وجود می‌آورد و خودش به یک پادشاه قدرتمند تبدیل می‌شود.

وی در ادامه این مطلب عنوان کرد: در داستان کیخسرو ما شاهد این نکته هستیم که هیچ پیروزی بدون علاقه‌مندی و همراهی مردم ممکن نیست و کیخسرو پیروزی‌هایش را با حمایت مردمی که دوستش می‌دارند، به دست می‌آورد اما نکته قابل ملاحظه در این است که او زمانی که در اوج قدرت است از قدرت کناره می‌گیرد در واقع او نظم پیروزمندانه تاریخ را برقرار می‌کند و از قدرت کناره می‌گیرد چرا که بر این باور است که اگر بماند تبدیل به ضحاک می‌شود و دایما از خدا می‌خواهد قدرت عادل بودن را به او ارزانی کند از این رو مورد سرزنش بزرگانی چون زال و کیکاووس واقع می‌شود. نویسنده «اژدها در اساطیر» در ادامه در پاسخ به این سوال که گرایش به شاهنامه خوانی در جامعه در چه سطحی است، اظهار کرد: برای تایید یا رد این مسئله آماری در دست ندارم اما معتقدم شاهنامه همیشه در محافل ایرانی حضوری پر رنگ داشته است. اگر ما می‌بینیم که در کوهپایه‌های ایران در سرما و گرما، شاهنامه‌خوانی می‌کردند دلیلی بر این مدعا است از طرفی دیگر شاهنامه زبان قابل فهم جامعه است شما وقتی که شاهنامه می‌خوانید، تبدیل به یک قهرمان می‌شوید و عزت خود را در شاهنامه می‌بینید.

شاهنامه‌های دیگری هم داریم اما نه به غنای شاهنامه فردوسی

دکتر حسن انوری، عضو دائم فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی با بیان اینکه شاهنامه‌سرایی را فردوسی شروع نکرد، به خبرنگار «خبر» گفت: شاهنامه‌سرایی در ایران مدت‌ها قبل از فردوسی آغاز شده بود؛ در آغاز دوره اسلامی که ترجمه کتاب‌ها از فارسی به عربی شروع شد، ایرانیان در پی حفظ مفاخر گذشته خود بر آمدند، در دوره شاهان ساسانی، شاهنامه‌هایی به نثر هم نوشته شده که شاهنامه ابومنصوری یکی از مهم‌ترین این کارها است، بعد از آن شاهنامه ابوموید بلخی یکی دیگر از شاهنامه‌های موجود در این دوره است اما شاهنامه فردوسی مهم‌ترین شاهنامه‌ای است که در اوج قرار دارد.

وی خاطر نشان کرد: بعد از فردوسی نیز شاهنامه‌سرایی در ایران ادامه یافت اما هیچ کدام از شاهنامه‌های سروده شده بعد از فردوسی قابل برابری با اثر گرانسگ او نبودند و به شهرت و اعتباری که فردوسی به آن دست یافت، نرسیده‌اند از این رو کمتر مورد اقبال واقع شدند و شهرت چندانی به دست نیاوردند.

این نویسنده و سر ویراستار «فرهنگ بزرگ سخن» با بیان اینکه داستان‌های موجود در شاهنامه داستان‌های کهنی بودند که از قبل وجود داشته‌اند، عنوان کرد: این داستان‌ها از قبل وجود داشته‌اند و چنانکه خود فردوسی می‌گوید در این داستان‌ها دست نبرده و دخل و تصرفی در آنها نکرده است بلکه داستانها را با نبوغ خود به بهترین شیوه داستان‌سرایی بیان کرده است و آنها را به گونه‌ای به نظم کشیده که برای هر مخاطبی زیبا و دلپذیر می‌افتد وگرنه فردوسی در بیان این داستان‌ها راوی صرف است. وی همچنین درباره روی آوردن مردم به شاهنامه‌خوانی در دوران کنونی عنوان کرد: شاید روی آوردن مردم به شاهنامه در روزگار کنونی عکس العملی در برابر رفتار دولت باشد چرا که دولت در دوره حاضر به مسایل ایرانی کمتر اهمیت می‌دهد از این رو مردم به این اثر فاخر ایرانی و ملی بیشتر توجه می‌کنند.

انوری ادامه‌داد: ما با خواندن شاهنامه به هویت خودمان می‌رسیم در واقع هر ملتی یک سجایا و خصوصیات خاصی دارد که مجموعه آنها هویت یک ملت را تشکیل می‌دهد، در واقع هویت و ریشه ما به عنوان ایرانی به دلیل آثاری است که بزرگانی چون فردوسی از خود برای ما به یادگار گذاشته‌اند.
این پژوهشگر شاهنامه فردوسی را یکی از بزرگترین حماسه‌های تاریخ بشریت خواند و عنوان کرد: در دنیا نظیر این اثر بزرگ از انگشتان یک دست تجاوز نمی‌کند، شاهنامه فردوسی از نظر زبان حماسی و بیان زیبا بر دیگر آثار مشابه خودش در جهان رجحان دارد.

وی همچنین درباره قسمت‌های مختلف شاهنامه نیز گفت: تمامی قسمت‌های شاهنامه از نظر ارزش ادبی یکسان نیستند، بلکه بخش‌هایی از شاهنامه مانند رستم و سهراب، رستم و اسفندیار، و داستان سیاووش از لحاظ ادبی فاخر تر از دیگر قسمت‌های شاهنامه هستند.

شاهنامه، یک آشتی‌نامه حماسی است

دکتر قدمعلی سرامی، شاهنامه پژوه، بزرگترین مسئله مطرح شده در شاهنامه را دردمندی مستلزم مدارا عنوان کرد و اظهار داشت‌: دردمندی مستلزم مدارا و رواداری به ما یاد می‌دهد که هر امری که در عالم وقوع می‌یابد فرد مسبب آن است یا جمع آن عقل را بپذیریم و روا بداریم و در نتیجه به نوعی با هر تفاوت و اختلافی راه بیاییم و آشتی کنیم.

وی در ادامه شاهنامه را آشتی‌نامه خواند و گفت: با آنکه شاهنامه در ظاهر کتاب جنگ است و فردوسی در این اثر بیش از 200 جنگ را گزارش می‌دهد اما در حقیقت این کتاب «آشتی‌نامه» است زیرا که ما را ناگزیر می‌کند که با اضداد راه بیاییم؛ مثلا وقتی که رستم و سهراب را می‌خوانیم با پدری فرزند کش، حیله‌گر و دروغگو و بی‌رحم رو به رو هستیم که با فرزند بی تجربه، ساده لوح و صمیمی، مهربان، دوستدار شناخت پدر، یعنی سهراب روبرو می‌شود اما در نهایت هم فرزند مقتول و معصوم یعنی سهراب را دوست می‌داریم و هم پدر قاتل و گناهکار را می‌بخشیم.

وی توضیح داد: دلیل راه آمدن با اضداد در شاهنامه آن است که شاهنامه به ما نشان می‌دهد که هر دو طرف از برخی رفتارها ناگزیر بودند و هر دو همان می‌کنند که برایشان پیش آمده است در واقع شاهنامه به ما یاد می‌دهد که همه چه گناهکار چه بی‌گناه مامورند و معذور و به قول خود شاهنامه «مدارا خرد را برادر بود/ خرد بر سر دانش افسر بود».

وی که دارای دکترای زبان و ادبیات فارسی از دانشکده ادبیات دانشگاه تهران است، تصریح کرد: می‌بینیم که در ذهنیت شاهنامه خرد و مدارا از یک گوهر هستند به عبارتی دیگر خرد و مدارا با یکدیگر برادر هستند و پدر و مادرشان یکی است، بنابراین زمانیکه که ما این آموزش را از شاهنامه درس بگیریم بی‌گمان راحت‌تر خواهیم زیست و در برابر هر ناملایمی گردن خم نمی‌کنیم و می‌دانیم که جهان قلمرو آویزش و آمیزش اضداد است.

سرامی با بیان اینکه فرا گرفتن آموزه‌های شاهنامه زندگی را بر ما آسان می‌کند، گفت: به نوعی شاهنامه می‌خواهد بگوید هر چه پیش آید خیر، شر، زشت، زیبا، روا و ناروا، همه به مشیت دوست است. وی تاکید کرد: شاهنامه ما را به بردباری در برابر ناملایمات فرا می‌خواند و راه آمدن با همه شرایط و احوال را توصیه می‌کند اگر همه هفت میلیارد انسان امروزی به همین یک توصیه فردوسی عمل کنند دیگر با این آشفته بازار روبرو نخواهیم بود.

مقاله : 7 ساعت.. عدد جادویی برای خواب مناسب

2010-08-02T06:55:00.000-07:00

روزنامه مصری الاهرام در گزارشی در مورد خواب مناسب می نویسد : ذهن سالم به خواب عمیق نیاز دارد ، خواب خوب ، حافظ تعادل بدن و سپر آن در مقابل انواع بیماری ها است ... این مورد طی مطالعات و تحقیقات علمی بسیار در آمریکا آشکار و مورد تاکید قرار گرفته است .

یکپارچگی و تعادل بدن منوط به خواب مناسب است برای رسیدن به این مقصود 7 ساعت خواب در نظر گرفته شد. محققان دریافتند که میزان ایده آل برای خواب بین 7 تا 8 ساعت است . نکته مهم آن است که افزایش و یا کم کردن خواب می تواند منجر به بیماری قلبی شود ، و تاثیر وحشتناکی این امر بر رگ های خونی بدن خواهد گذاشت این مورد یکی از علل اصلی مرگ و میر در ایالات متحده می باشد .

مطالعه انجام شده توسط دانشکده پزشکی ، دانشگاه غرب ویرجینیا انتشار یافت .
اهمیت خواب بر پزشکان و متفکرین پوشیده نیست و همواره بر نظم مناسب آن تاکید شده است . واقع امر آن است که خواب به معنای از دست دادن عمر نیست عده ایی فکر می کنند خواب یعنی اتلاف عمر ! . حال آنکه خواب مناسب موجب افزایش طول عمر می گردد . هر چند کسی همچون ارد بزرگ متفکر ایرانی سالها قبل گفته است : مردمان توانمند در خواب نیز ، رهسپار جاده پیشرفتند . که این خود گویای اهمیت ساعات و لحظاتی است که بدن ما در خوابی مناسب است .

ترجمه و تدوین
مهین صابری

عباس میرزا

2010-07-25T15:49:00.001-07:00

عباس میرزا (۴ ذیحجه ۱۲۰۳ نوا / مازندران - ۱۰ جمادی‌الثانی ۱۲۴۹ مشهد) یکی از شاهزاده‌های قاجار فرزند فتحعلی‌شاه و آسیه خانم بود. عباس میرزا همچنین ولیعهد و والی آذربایجان بود. وی قبل از مرگ پدرش از دنیا رفت.

عباس میرزا و عهدنامه ترکمنچای
پس از عهدنامه گلستان، دوره دوم جنگ‌های ایران و روسیه آغاز شد. در این میان جنگ گنجه مهم‌تر از همه می نمود عباس میرزا فرمانده سپاه ایران با حرکت به سوی گنجه در این منطقه سنگر گرفت. در این میان پاسکوویچ فرمانده سپاه روس نیز خود را به این منطقه رساند. ابتدا عباس میرزا به دلیل برخی آشفتگی‌ها در سپاه خود خواست که جنگی اتفاق نیافتد اماتلاش او موثر نیافتاد و جنگ وسیعی در این منطقه در گرفت. در پایان نیز سپاه روس فاتح میدان شد. عباس میرزا سرانجام در ناحیه ترکمانچای خواست که جلوی پاسکوویچ را بگیرد اما در آنجا نیز شکست خورد و سرانجام مجبور شد که شرایط صلح را بپذیرد. در این میان پاسکوویچ که خود را مغرور از فتح جنگ می دید برای سپاه ایران ضرب الاجلی تعیین کرد و گفت چنانچه تا پنج روز تکلیف صلح مشخص نشود عازم تهران خواهد شد.

شکست قوای عباس میرزا در جنگ اصلاندوز
با قتل سيتسيانف فرماندهی سپاه روسيه به عهده گودوويچ افتاد (اين دوران هم‌زمان است با فعاليت‌های گاردان در تقويت نظامی ايران). گودوويچ در سال ۱۲۲۳ ه. ق به صورت ناغافل به ايروان حمله برد. اما شكت خورد و برگشت. عباس ميرزا برای تنبيه سپاه روسيه از تبريز به نخجوان رهسپار شد و طی چند نبرد در اطراف شهر ايروان و درياچه گوگچه سپاهيان روس را مغلوب كرد. در سال ۱۲۲۵ه .ق. حسين خان قاجار حاكم ايروان عليه روس‌ها شورش كرد و جمع زيادی از روس‌ها را به اسيری گرفت و عازم تهران كرد. اين روزها (۱۲۲۶- ۱۲۲۵ه .ق) مقارن با خروج گاردان از ايران و ورود هيات نظامی انگليسی به ايران است. در اين زمان روس‌ها خواستار صلح با ايران شدند كه شرطشان اين بود كه مكان‌های متصرفه در تصرف آنها بماند و نيز ايران به آنها اجازه عبور از داخل كشور برای حمله به عثمانی را بدهد كه دولت ايران اين تقاضا را نپذيرفت. پس از ورود سرگرد اوزلی به علت رابطه دوستی كه ميان انگليس و روسيه ايجاد شده بود در پی آن شد كه بين ايران و روسيه، صلح برقرار كند و خواستار آن بود كه افسران انگليسی كه در سپاه ايران بودند از جنگ با روسيه دست بردارند. عباس ميرزا چون اصرار داشت جنگ ادامه يابد، جنگ ادامه يافت و سپاه ايران در محل اصلاندوز كنار رود ارس مقيم شدند. در اين هنگام روس‌ها غافلگيرانه به اردوی ايران حمله كردند. اگرچه سپاه ايران مقاومت زيادی نشان دادند اما به علت اختلافاتی كه بين سپاه ايران پيش آمد، نيروهای ايرانی مجبور به عقب نشينی به سمت تبريز شدند. فرمانده سپاه روسيه پس از فتح اصلاندوز، آذربايجان را از هر دو طرف مورد تهديد قرار داد. در اين زمان تركمانان خراسان شورش كردند. در اين ميان شاه ايران كه درصدد آماده كردن سپاهی برای سركوب نيروهای روسی بود به علت اوضاع ناآرام در چند جبهه تقاضای صلح كرد .

بابک خرمدین

2010-07-25T15:43:00.000-07:00

بابك خرمدین نمادی از مقاومت ایرانیان در برابر تجاوز بیگانه

گذری بر زندگی شگفت انگیز و میهن پرستانه بابك خرم‌دين

خَرَّم در زبان پارسي هر چيزي است كه خوشي و شادي و لذت را براي انسان فراهم آورَد. اينكه بهار و باغ و بوستان را خُرَّم گوئيم به اين دليل است كه مايه‌ي شادي و نشاط‌اند. واژه دین از دَینه اوستایی می باشد که به معنی وجدان انسان معروف است . خُرَّم‌دين، و بصورت امروزينش دينِ خُرَّم بمعناي ديني است كه در کنار انسان ساز بودنش مايه‌ي شادي و خوشي مردمان شود . تعريف دين به اين مفهوم در جاي‌جاي گاتاي زرتشت آمده است، مؤلف كتاب البدء والتاريخ درباره پيروان زرتشت ميگويند: هرچه انسان خرمي بيشتري بطلبد اندوه اهريمن بيشتر ميشود و اهريمن بيشتر درصدد جنگيدن با انسان برمي‌آيد ؛ و در تعريف عقايد خرم‌دينان مينويسد كه آنها هرچه باعث شادي و لذت باشد و طبيعت انسان به آن علاقه داشته باشد و زياني به كسي نرساند را مباح ميدانند . نهضت حق طلبانه خرم دینان را می توان نهضتی بزرگ در تاریخ ایران دانست . زیرا روحیه ملی و ضد بیگانه را در ایران زمین گسترش داد .

معنی واژه بابک در واژه نامه پهلوی - اوستایی استاد بهرام فره وشی از پاپک گرفته شده است که پدر عزیز و کوچک معنی می دهد . یکی از بزرگان سرزمین ایران از نیای ساسان نیز بوده است . متاسفانه عده ای از پانترکهای بی سواد دست به جعل نام این بزرگ مرد ایران زده اند و در سایتهای خود از او به عنوان قهرمان ترکان نام می بردند و او را از ترکستان و مغولستان که سرزمین ترکها می باشد خوانده اند . ولی خوشبختانه نام و معنی وی صددرصد ایرانی است و این حرکات فقط کوته فکری – عدم آگاهی و تفکری متحجرانه از آنها را برای ما نمایان می سازد . پاپک خرمدین از سرزمین آریایی مادهای آذربایجان کجا و بای بک ساختگی عده بچه تجزیه طلب از نوادگان وحشی چنگیز خان مغول کجا ؟!؟!؟

بابك از نژادی ایرانی و مسکنش آذرآبادگان بود، گويا مسلمانش كرده بودند و نام عربيش حسن بود. جنبشي كه بابك در ایران آغاز كرد و رسما نام جنبش خرم‌دينان برخود داشت، يك ايدئولوژي مشخصي را مطرح میكرد كه هدفش براندازي نهائي سلطه‌ي عرب - برقراري مساوات انساني در ايران - تأمين خوشيي براي همگان و بازگشت به شکوه و عظمت ایران باستان بود. ابن حزم مينويسد كه ايرانيان ازنظر وسعت ممالك و فزوني نيرو برهمه‌ي ملتها برتري داشتند، به همین جهت لقبِ آزادگان را ممالک دیگر برای ایرانیان برگزیدند . چون دولت باشکوه و سترگ ساسانی بر اثر نبردهای طولانی با امپراتوری روم و هجوم تازیان جنگجو برافتاد و عرب كه نزد آنها دونپايه‌ترين قوم جهان بود برآنها مسلط گرديد اين امر بر ملت ایران گران آمد و خود را با مصيبتي تحمل‌نشدني روبرو يافتند، و برآن شدند كه با راههاي مختلف به جنگ با اعراب برخيزند. ازجمله رهبران آزادی بخش و ملی ایران میتوان سنباد، مقنع، استادسيس، بابك و ديگران را نام برد . دولت ساسانی که نیز که در سالهای پایانی عمرش به سر می برد بدون شک اگر با حمله اعراب روبرو نمی گشت با قیامهایی ملی همچون زمان پارتیان تغییر سلسله می دادند و حکومتی قوی تر و جدید به صورتی کاملا ایرانی روی کار می آمد همانگونه که پارتیان بر ضد سلوکیان یونانی در ایران قیام کردند و دست بیگانگان را از این سرزمین برچیدند و سلسله قدرتمند شاهنشاهی پارتی را برقرار نمودند

نام خرم‌دين كه به پاخاستگانِ ايراني براي اين جنبش برگزيده بوده‌اند به روشني نشان ميدهد كه اين يك جنبش مزدكي بوده و همه‌ي شعارها و برنامه‌هاي مساوات‌طلبانه و ضد بهره‌كشي مزدك را دنبال ميكرده است. خود مزدک در تاریخ دینی که ادعای پیامبری آن را می کرد از زرتشت گرفته بود و با تغییراتی می خواست آن را به روز کند ولی چون در برابر دین بهی که دارای پایه های بسیار کهن بود قدرتی نداشت نتوانست گسترش یابد . ابن حزم تصريح ميكند كه خرم‌دينانِ پيرو بابك يك فرقه‌ي مزدكي بودند . اساس تعاليم مزدك برآن بود كه مردم بايد هم دراين دنيا و هم دردنياي ديگر به سعادت و شادمانی دست يابند؛ يعني هم دراين دنيا با كسب وكار وكشاورزي و صنعتْ براي خودشان بهشت بسازند، و هم با انجام كارهاي نيكو و خودداري از كارهاي بد رضايت خدا را حاصل كنند تا درآخرت به بهشت بروند. نيك در تعاليم مزدك عبارت بود ازگفتار وكرداري كه به خود يا ديگري منفعتي برساند و سعادتي فراهم آورَد؛ و بد عبارت بود ازگفتار يا كرداري كه به خود يا ديگران آسيب و گزند وارد آورد يا سبب محروميت شود. ابن‌النديم در وصف يكي از ايرانيانِ مزدكي مقيم بغداد به نام خسرو ارزومگان كه ويرا پيرو مذهبي شبيه مذهب خرم‌دينان ناميده، مينويسد كه به پيروانش دستور ميداد بهترين لباسها بپوشند، و خودش نيز بهترين لباسها مي‌پوشيد و به آن افتخار ميكرد .

مركز فعاليت بابك در آذربايجان بود ولی نهضتش در تمامی شهرهای ایران مشغول به فعالیت بود . جماعات بزرگي از عربها پس از یورش سپاه اسلام در شهرها و روستاهايش آذرآبادگان اقامت گرفته بودند. هدف او از ميان بردن سلطه‌ي اربابانِ عرب بود كه نزديك به دوقرن مردم ایران را تاراج ميكردند. قبايل عرب همراه با فتوحات عربي به درون آذربايجان و دیگر شهرهای ایران سرازير شدند. بلاذري درباره‌ي سرازير شدنِ عربها به آذربايجان در زمان عثمان و امام علي، مينويسد بسياري از عشاير عرب از بصره وكوفه و شام به آذربايجان سرازير شدند و هرگروهي برهرچه از زمين توانست دست يافت و مصادره كرد، و بعضي‌شان زمينهائي را از عجمها خريدند و روستاهائي نيز به اين عشاير واگذار شد، و مردم اين روستاها به مُزارعينِ اينها تبديل شدند .

بابک به خون خواهی ابومسلم خراسانی در سال ١٩٤ق قیامش را آغاز کرد . او علنا می گفت روح ابومسلم در وجودم حلول نموده و با این سخن از سراسر ایران مردان جنگاور و سلحشور به او پیوستند . حس انتقام از عربهای مهاجم تمام وجود بابک را گرفته بود و به همه می گفت ایران را دوباره باید احیا کنیم . بسیار از نادانان زاهد بر او خرده می گرفتند که خون را با خون نمی شورند و او فجایع عباسیان را یک به یک بر می شمرد . به قول ارد بزرگ : گذشت را می توان در مورد آدمها به کار گرفت اما باید دانست این درس از آن آدمهاست نه کشورها ، سکوت در مقابل وحشی گری دشمن هیچگاه درست نیست . طبري مينويسد كه مردم روستاهاي نواحي اصفهان و همدان و ماهسپيدان و مهرگان‌كدك و جز اينها نيز به دين خرم‌دينان درآمدند . نخستين درگيري ناكامِ سپاهيان دولت عباسي و بابك درسال ١٩٨خ گزارش شده و خبر از شكست سپاه عباسي مي‌دهد. دومين درگيري ناكامِ سپاه عباسي و بابك درسال ٢٠٠خ بود كه بخش اعظم سپاهيان عباسي را بابك در غربِ ايران- نزديكي‌هاي همدان- كشتار كرد. اعزام نيروهاي عباسي به جنگ بابك درسراسر سالهاي ٢٠٠- ٢٠٦خ تكرار شد و هربار از بابك شكست يافتند. در سال ٢٠٣خ در دو نبرد بزرگ، دوتن از فرماندهان برجسته‌ي دولتِ عباسي به قتل رسيدند؛ و يك فرمانده برجسته نيز شكست يافته فرار كرد. در سال ٢٠٦خ يك افسر برجسته‌ي عرب با سِمَتِ والي آذربايجان اعزام شد و سپاه بزرگي در اختيارش نهاده شد تا به‌كار بابك پايان دهد. اين مرد نزديك به دوسال با بابك درگير بود، و در خردادماه ٢٠٨خ دركنار روستاي بهشتاباد كشته شد و بخش اعظم سپاهش قتل عام شدند

خليفه‌ي عباسي در اواسط تابستان ٢١٢خ چندين لشكر به غرب ايران فرستاد، كه به گزارش طبري شصت هزار تن از روستائيان ناحيه‌ي همدان را قتل عام كردند، ولي بابك توانست شكستهاي سختي بر اين نيروها وارد سازد و با تلفات و این متجاوزان را با شكست به بغداد برگرداند. به دنبال اين شكستها، خليفه تصميم گرفت كه امر مقابله با بابك را به يك افسرِ مانوي مذهبِ نومسلمان ايراني معروف به افشين ، از خاندان ساسانی واگذارد. افشين چندي پيش براي سركوب شورشهاي مصر اعزام شده بود و مأموريتش را به نحوي بسيار پسنديده انجام داده بود و هنوز در مصر بود. اورا خليفه فراخوانده به مقابله‌ي خرم‌دينان گسيل كرد. افشين درناحيه‌ي همدان مستقر شد و در غرب و مركزِ ايران از همدان و آذربايجان تا اصفهان و ري، با بزرگان روستاها مذاكراتي انجام داد و وعده های دروغین برای متفرق کردن آنها از کنار بابک به آنان داد كه به ظاهر برآورنده‌ي خواسته‌هاي روستائيان بود .
افشين پس ازآنكه اوضاع غرب ايران را در خلال يك‌سال و نيم با سیاست ضد ایرانی و در جهت حمایت از اعراب و تهديد و هداياي نقدي (كه به دهخدايان ميداد) آرام كرد، براي به دام افكندنِ بابك نقشه چيد. كارواني با محموله‌ي امداد مالي و غذائي از بغداد عازم اردبيل شد تا به دژي كه محل استقرار سپاهيان خليفه بود تحويل دهد. بابك بي‌خبر از دامي كه افشين برايش چيده بود، تصميم گرفت كه راه را برآن كاروان بربندد و محموله‌هايش را تصاحب كند. افشين شبانه بدون سروصدا و بدون نواختن كوس و كَراناي (شيپور جنگي)، در نزديكيهاي دژ موضع گرفت؛ زيرا يقين داشت كه بابك براي تصرف دژ خواهد آمد. بابك ابتدا يك قرارگاه كوچكِ سپاهيان خليفه بر سرراهش را مورد حمله قرار داد و افرادش را كشت، آنگاه به كنار دژ رفته به افرادش استراحت داد كه روز ديگر به دژ حمله كنند. دراين هنگام افشين براو شبيخون زد. گويا همه‌ي افرادي كه همراه بابك بودند كشته شدند، ولي بابك جان سالم ماند (زمستان سال ٢١٤خ). افشين پس ازآن به برزند برگشت و آنجا اردو زد تا با ادامه دادن تماس با كلانترانِ روستاها كار پراكنده كردن بقاياي هواداران روستائي بابك در ایران را دنبال كند .

از اوائل سال ٢١٥خ منطقه‌ي نفوذ بابك كه سابقا به همدان و اصفهان و ري ميرسيد، ازحد مناطق كوهستاني هشتادسر در آذربايجان فراتر نميرفت. افشين پس از برگزاري مراسم نوروز و سيزده به‌در براي حمله به بابك آماده شد. نخستين حمله‌ي او به هشتادسر با شكست مواجه شد. پس ازآن در سراسر ماههاي اين سال چندين حمله به هشتادسر صورت گرفت كه همه ناكام ماند. داستان اين نبردها را طبري با استفاده از آرشيو گزارشهاي كتبي به تفصيل دقيقي درحجم حدود ٣٠ صفحه ذكر كرده است كه همه خبر از رشادتهاي بيمانندِ بابك و يارانش ميدهد .

در بهار سال ٢١٦خ سپاه امدادي خليفه با سي ميليون درهم كمك مالي به بَرزَند رسيد؛ و افشين حملاتش به بابك را ازسر گرفت. افشين ابتدا به كلان‌رود منتقل شده درآنجا اردو زد و برگرد خويش خندق كشيد. به زودي يك لشكر بابك تحت فرمان آذين- برادرِ بابك- به سوي كلان‌رود حركت كرد. نبرد سپاهيان افشين و بابك در يكي ازدره‌هاي تنگ كوهستاني درگرفت، كه تفاصيل آن‌را طبري ذكر كرده ولي نتيجه‌ي آن را معلوم نميدارد. ازآنجا كه اين تفاصيل از روي سند كتبي گزارش افشين نوشته شده، ميتوان پنداشت كه افشين اين بار نيز با شكست مواجه شده ولي شكست خود را در نامه‌اش منعكس نكرده باشد. دراين ميان لشكرهاي امدادي پيوسته از بغداد ميرسيد. افشين پيشروي آهسته در گذرگاههاي كوهستاني به سوي قرارگاه بابك را ادامه داد. او بر هركدام از گذرگاههاي استراتژيك دست مي‌يافت دژي بنا ميكرد و پيرامونش را خندقي ميكشيد و لشكري درآن مي‌گماشت تا تحركات احتمالي روستائيان منطقه را زير نظر بگيرد. بدين ترتيب افشين به قرارگاه بابك در منطقه‌ي بذ در کلیبر نزديك شد. ازاين به بعد نام بخاراخدا از فئودالهاي بزرگِ ايراني‌تبارِ سغد بعنوان يكي از فرماندهان برجسته‌ي سپاه افشين به ميان مي‌آيد. استقرار افشين برفراز يكي از بلنديهاي مشرف بر بذ دركنار رودرود ماهها بطول انجاميد. بابك دسته‌جات مسلحش را به گذرگاههاي كوهستاني ميفرستاد تا دسته‌جات افشين را به دام افكنند، و خودش در قرارگاهش در برابر ديدگان افشين موضع گرفته بود و همه‌روزه جشن شادي برپا ميكرد و افرادش ناي و دهل ميكوفتند و پايكوبي ميكردند و سرود ميخواندند و افشين خائن به ایران را به استهزاء ميگرفتند. دريكي از روزها بابك مقاديري خيار و سبزيجات و هندوانه براي افشين هديه فرستاد و به او پيام داد كه مي‌بينم شما جز كُماچ و شوربا چيز ديگري براي خوردن نداريد؛ دلم برايتان ميسوزد و اميدوارم اين هدايا دلتان را نيز نسبت به ما نرم كند . افشين كه ميدانست هدف بابك ازاين كار برآورد نيروي او باشد سردسته‌ي اين مأموران را با گروهي از افرادش فرستاد تا سه خندق بزرگ و ديگر خندقها را بازديد كند و خبرش را براي بابك ببرد، شايد بابك دست از مقاومت برداشته و تسليم شود .

در شهريورماه ٢١٦خ و زماني كه روستائيان سرگرم كار در مزارع و باغستانها بودند، حمله‌ي افشين به شهر بذ(مركز بابك) با سپاهی عظیم آغاز شد. چون افشين به نزديكي بذ رسيد و بابك فقط سرداران خود را در کنارش دید راهی به جز فریب افشین خائن ندید . به همین جهت شخصی به نزد او فرستاده پيام داد كه چنانچه او تعهد بسپارد كه به وي و مردانش آسيب نرسد، شهر را به او تسليم خواهد كرد. افشين پاسخ مساعد داد و بابك شخصا از دژ بيرون آمد تا با افشين مذاكره كند. افشين نيز وقتي دانست كه بابك درحال نزديك شدن به اواست به طرف او رفت. چون بابك و افشين در فاصله‌ئي ازهم قرار گرفتند كه ميتوانستند صداي يكديگر را بشنوند، بابك به او گفت: حاضرم كه تسليم شوم ولي مهلت ميخواهم كه خود را آماده كنم. افشين گفت: چندبار به تو گفتم كه بيا و تسليم شو، ولي قبول نكردي. اكنون نيز دير نيست، اگر امروز تسليم شوي بهتر از فردا است. بابك گفت: من تصميم خودم را گرفته‌ام و تسليم ميشوم؛ ولي بايد تعهدنامه‌ي كتبي خليفه را برايم بياوري تا اطمينان يابم كه چنانچه تسليم شوم نه به خودم و نه به افرادم گزندي نخواهد رسيد. افشين به او قول داد كه چنين خواهد كرد .

ولي بابک که افشین را فردی خائن و ضد ایرانی می دانست افشین را فریب داده بود و در اندیشه پیروزی در جنگ بود . در همان لحظاتي كه بابك با افشين درحال مذاكره بود و به افسرانش پيام فرستاده بود كه دست از نبرد بكشند تا به ظاهر با افشين به نتيجه برسد، تيپهاي سپاه افشين وارد شهر بذ شدند وآتش در شهر افكندند و شهر را ويران کردند . گروهي به فراز كاخ بابك رفتند تا پرچم اسلام برافرازند. گروههاي بسياري در كوچه‌ها در حركت بودند وآتش به خانه‌ها مي‌افكندند و شهرها را ویران کردند و خبر این جنایات بر بابك رسید و سریعا محل مذاكره را ترك كرده به شهر برگشت شايد بتواند شهر را نجات دهد. ولي دير شده بود. كشتار و تخريب و نفرت‌افكني و آتش‌زني تا پايان روز ادامه يافت، كليه‌ي مدافعان شهر به قتل آمدند، و افراد خانواده‌ي بابك دستگير شده به نزد افشين فرستاده شدند. درپايان روز كه سپاه افشين به خندقشان برگشتند، بابك و مرداني كه همراهش بودند به شهر وارد شدند و پس از ديدن ويرانيها از شهر رفته در دره‌ئي دركنار هشتادسر مخفي شدند. روز ديگر نيز به روال همانروز تخريب و آتش‌زني ازسر گرفته شد و اين كار تا سه روز ادامه داشت تا شهر به‌كلي سوخت و اثري ازآبادي برجا نماند .
افشين به همه‌ي كلانتران روستاهاي اطراف، ازجمله به ديرها و كليساهاي مسيحيان كه در همسايگي آذربايجان درخاك ارمنستان بودند نامه نوشت كه هرجا از بابك خبري به دست آورند به او اطلاع دهند و پاداش نيكو دريافت كنند. بابك با دوبرادرش و مادر و همسرش گل‌اندام راهی جنگلهای ارمنستان و آران شدند. كساني به افشين خبر دادند كه بابك و چندتن از يارانش در يك دره‌ي پردرخت وگياه درمرز آذربايجان وارمنستان مخفي است. افشين برگرداگرد آن دره دسته‌جات مسلح مستقر كرد تا از هرراهي كه بيرون آيد دستگيرش كنند. او ضمنا امان‌نامه‌ي خليفه را كه ميگفت درآن روزها رسيده به افرادِ بابك كه اسيرش بودند نشان داد، و به يكي از برادرانِ بابك و چندتني از كسانش كه اجبارا تسليم شده بودند سپرد وگفت: من انتظار نداشتم كه به اين زودي نامه‌ي خليفه برسد، و اكنون كه رسيده است صلاح را درآن ميدانم كه براي بابك بفرستم. او ازآنها خواست كه نامه را برداشته براي بابك ببرند و راضيش كنند كه بيايد و خود را تسليم كند. آنها گفتند كه محال است بابك تن به تسليم دهد؛ زيرا كاري كه نمي‌بايست اتفاق مي‌افتاد اكنون اتفاق افتاده و جائي براي آشتي باقي نمانده است. افشين گفت: اگر اين‌را برايش ببريد او شاد خواهد شد . سرانجام دوتن از یاران بابك حاضر شدند نامه را ببرند. پسر بابك نامه‌ئي همراه اينها خطاب به پدرش نوشته به او اطلاع داد كه اينها با امان‌نامه‌ي خليفه به نزدش آمده‌اند و او صلاح را درآن ميداند كه وي خود را تسليم كند . چون فرستادگان به نزد بابك رسيدند بابك به آنها و به پسرش كه نامه به وي نوشته بود دشنام داد و گفت اگر اين جوان پسر من بود بايد مردانه ميمُرد نه اينكه خودش را به دشمن تسليم ميكرد . به آن دونفر نيز گفت كه شما اگر مرد بوديد نبايد اكنون زنده مي‌بوديد تا پيام دشمن را به من برسانيد؛ زيرا مردن در مردي بهتر است از لذتِ زندگي چهل‌ساله در نامردي . سپس يكي ازآنها را دردم كشت و ديگري را با همان امان‌نامه‌ي خليفه باز فرستاد، و گفت به پسرم بگو كه حيف ازنام من كه برتواست. اگر زنده بمانم ميدانم با تو چه كنم .

بعد ازآن بابك دريكي از روزها با همراهانش ازدره خارج شده به سوي ارمنستان به راه افتاد. افراد افشين كه از بالا نگهباني ميدادند آنها را ديده تعقيب كردند. بابك و همراهانش به چشمه‌ساري رسيدند و ازاسب پياده شدند تا استراحت و تجديد نيرو كنند و غذائي بخورند. افراد تعقيب‌كننده برآن بودند كه بابك را غافلگير كنند، ولي هنوز به نزد بابك نرسيده بودند كه بابك وجودشان را احساس كرده خود را برروي اسب افكند و ازجا درپريد. سواران تعقيبش كردند. زن و مادر و يك برادر بابك دستگير شدند. بابك وارد خاك ارمنستان شد و چون خسته وگرسنه بود به يك مزرعه رفت كه چيزي بخرد. سرانِ آن روستا نيز مثل ديگر روستاها پيام افشين را دريافته بودند، و ميدانستند كه اگر بابك را تحويل دهند جائزه دريافت خواهند كرد. يكي از كشاورزان با ديدن بابك كه رخت برازنده دربر داشت و سوار براسبي نيكو بود وشمشيري زرين حمايل كرده بود، گمان كرد كه او شايد بابك باشد. لذا خبر به كشيش روستا برد. كشيش چند نفر را برداشته به سرعت خودش را به بابك رساند كه درحال غذا خوردن بود. او به بابك تعظيم كرده دستش را بوسيده گفت: من از دوستداران توام، و ازتو ميخواهم كه به مهماني به خانه‌ام بيائي. دراين روستا و اطراف آن همه‌ي كشيش‌ها دوستدار توهستند و اگر با ما باشي آسيبي به تو نخواهد رسيد . بابك كه خسته و درمانده بود، فريب احترامها و وعده‌هاي كشيش را خورد و همراه او وارد خانه‌اش شد. كشيش از همانجا شخصی را به نزد افشين فرستاد تا به وي اطلاع دهند كه بابك درخانه‌ي اواست. افشين يكي از افرادش را به نزد كشيش فرستاد تا بابك را شناسائي كند و نسبت به درستي پيام كشيش اطلاع يابد. كشيش به فرستاده‌ي بابك رخت طباخان پوشاند، و وقتي آن مرد سيني غذا را براي بابك و كشيش برد بابك ازكشيش پرسيد: اين مرد كيست؟ كشيش گفت: ايراني است و مدتي پيشتر مسيحي شده و به ما پيوسته در اينجا زندگي ميكند. بابك با مرد حرف زد و پرسيد اگر مسيحي شده چه ضرورتي داشته كه اينجا باشد. مرد گفت: من از اينجا زن گرفته‌ام. بابك به شوخي گفت: ازمردي پرسيدند ازكجائي؟ گفت: ازآنجا كه زن گرفته‌ام .

به‌هرحال كشيش به افشين پيام داد كه دودسته‌ي مسلح را به نقطه‌ي مشخصي بفرستد، و روزي را نيز مقرر كرد كه بابك را به بهانه‌ي شكار به آنجا خواهد بُرد. اين عمل براي آن بود كه او نميخواست بابك را در خانه‌اش تحويل مأموران افشين بدهد، زيرا ازآن ميترسيد كه بابك زنده بماند و دوباره جان بگيرد و ازاو انتقام بكشد. طبق قراري كه در پيامش به افشين داده بود، كشيش يكروز به بابك گفت: چند روزي است كه درخانه نشسته‌اي و ميدانم كه ازاين حالت دلگير و خسته‌اي. اگر تمايل داري من زميني دارم كه آهوان بسياري درآنجا يافت ميشوند، و چندتا باز شكاري نيز دارم كه گاه آنها را با خود به شكار مي‌برم. بيا فردا به شكار برويم . بابك درخلال چند روزي كه مهمان كشيش بود ازاو و اطرافيانش رفتارهاي نيكي ديده و كاملا به او اعتماد يافته بود. افشين دودسته‌ي مسلح از افراد برجسته‌اش را همراه دو افسر از خاندان ايراني سُغد به نامهاي پوزپاره و ديوداد به محلي كه كشيش تعيين كرده بود فرستاد تا كمين كنند و درلحظه‌ي مناسب برسر بابك بتازند و دستگيرش كنند. بابك در روز مقرر همراه كشيش به شكار رفت ولي خودش شكارِ پوزپاره و ديوداد گرديد. وقتي بازداشتش كردند و دستهايش را ازپشت مي‌بستند، رو به كشيش كرده به او دشنام داد و گفت: مردك! اگر پول ميخواستي من ميتوانستم بيش ازآنچه اينها به تو خواهند داد بدهمت. مطمئنم كه مرا به بهاي اندك فروخته‌اي .

روزي كه قرار بود بابك را وارد برزند (اقامتگاه افشين) كنند، افشين مردم شهر و بسياري از مردم روستاهاي دور و نزديك را در ميدانِ بزرگي در بيرون شهر در دوسو گرد آورد و ميانشان فاصله‌ي كافي گذاشت تا بابك بگذرد و همه به او بنگرند و بدانند كه كارِ بابك تمام است. ساعتي كه بابك را در زنجيرهاي گران از ميان دوصفِ مردم ميگذراندند، شيون زنان وكودكان بلند شد كه براي رهبر محبوبشان ميگريستند و برسر وسينه ميزدند. افشين با صداي بلند خطاب به زنهاي شيون‌كننده گفت: مگر شما نبوديد كه ميگفتيد بابك را دوست نداريد؟ زنان با شيون جواب دادند: او اميد ما بود و هرچه ميكرد براي ما ميكرد . برادر بابك نيز مثل بابك نزد يكي از كشيشان پنهان شده بود. ويرا نيز آن كشيش به مأموران افشين تحويل داد .

موضوع بابك چنان براي خليفه بااهميت بود كه وقتي خبر دستگيريش را شنيد جايزه‌ي بزرگي براي افشين فرستاد و به او نوشت كه هرچه زودتر ويرا به پايتخت ببرد. فرستادگان خليفه همه‌روزه به آذربايجان اعزام ميشدند تا با افشين درتماس دائم باشد و او بداند كه چه وقت و چه ساعتي افشين و بابك به پايتخت خواهند رسيد؛ و برفراز تمام بلنديهاي سرراه و دركنار جاده ديدبان گماشت تا هرگاه افشين را ببينند به يكديگر جار بزنند و همچنان اين جارها تكرار شود تا به خليفه برسد. او همه‌روزه هيئتي را همراه با هدايا و اسب و خلعت به نزدِ افشين ميفرستاد تا قدرداني از خدمت افشين را به بهترين وجهي نشان داده باشد. افشين در ديماه ٢١٦خ با شوكت و شكوه بسيار زيادي وارد پايتخت خليفه گرديده به كاخي رفت كه به خودش تعلق داشت و بابك را نيز درآن كاخ زنداني كرد. چون هوا تاريك شد و مردم به خواب رفتند، خليفه به يكي از محرمانش مأموريت داد تا بطور ناشناس به نزد بابك برود و اورا ببيند و بيايد اوصافش را به او بگويد. آن مرد چنان كرد، و افشين وي‌را بعنوان مأمور حامل آب به اطاقي برد كه بابك درآن زنداني بود. خليفه وقتي اوصاف بابك را ازاين محرم شنيد، براي اينكه بابك را ببيند و بداند اين مرد چه عظمتي است كه ٢٢ سال مبارزاتِ مداوم و خستگي‌ناپذيرش پايه‌هاي دولتِ اسلامي را به لرزه افكنده است، نيم‌شبان برخاسته رخت ساده برتن كرد و وارد خانه‌ي افشين شده بطور ناشناس وارد اطاق بابك شد و بدون آنكه حرفي بزند يا خودش را معرفي كند، دقايقي دربرابر بابك برزمين نشست و چراغ دربرابر چهره‌اش گرفته به او نگريست .

بامداد روز ديگر خليفه با بزرگان دربارش مشورت كرد كه چگونه بابك را درشهر بگرداند و به مردم نشان بدهد تا همه بتوانند ويرا ببينند. بنا بر نظر يكي از درباريان قرار برآن شد كه ويرا سوار بر پيلي كرده در شهر بگردانند. پيل را با حنا رنگ كردند و نقش و نگار برآن زدند؛ و بابك را در رختي زنانه و بسيار زننده و تحقيركننده برآن نشاندند و درشهر به گردش درآوردند. پس ازآن مراسم اعدام بابك با سروصداي بسيار زياد با حضور شخص خليفه برفراز سكوي مخصوصي كه براي اين كار دربيرون شهر تهيه شده بود، برگزار شد. براي آنكه همه‌ي مردم بشنوند كه اكنون دژخيم به بابك نزديك ميشود و دقايقي ديگر بابك اعدام خواهد شد، چندين جارچي در اطراف و اكناف با صداي بلند بانگ ميزدند نَوَد نَوَد اين اسمِ دژخيم بود و همه اورا ميشناختند.

ابن الجوزي مينويسد كه وقتي بابك را براي اعدام بردند خليفه دركنارش نشست و به او گفت: تو كه اينهمه استواري نشان ميدادي اكنون خواهيم ديد كه طاقتت دربرابر مرگ چند است! بابك گفت: خواهيد ديد. چون يك دست بابك را به شمشير زدند، بابك با خوني كه از بازويش فوران ميكرد صورتش را رنگين كرد. خليفه ازاوپرسيد: چرا چنين كردي؟ بابك گفت: وقتي دستهايم را قطع كنند خونهاي بدنم خارج ميشود و چهره‌ام زرد ميشود، و تو خواهي پنداشت كه رنگ رويم از ترسِ مرگ زرد شده است. چهره‌ام را خونين كردم تا زرديش ديده نشود . به این ترتیب دستها و پاهاي بابك را بریدند . چون بابك برزمين درغلتيد، خليفه دستور داد شكمش را بدرد. پس از ساعاتي كه اين حالت بربابك گذشت، دستور داد سرش را از تن جدا كند. پس ازآن چوبه‌ي داري در ميدان شهر سامرا افراشتند و لاشه‌ي بابك را بردار زدند، و سرش را خليفه به خراسان فرستاد .

آخرین گفتار بابک ( به نوشته کتاب حماسه بابک اثر نادعلی همدانی ) :

تو این معتصم خیال مکن که با کشتن من فریاد استقلال طلبی ایرانیان را خاموش خواهی کرد . نه ! این حماقت است اگر فکر کنی چون افشین وطن فروش را با زر خریده ای میتوانی ایرانیان را اسیر کنی . من مبارزه ای را آغاز کرده ام که ادامه خواهد داشت.من لرزه ای بر ارکان حکومت عرب انداخته ام که دیر یا زود آن را سرنگون خواهد نمود . تو اکنون که مرا تکه تکه میکنی هزاران بابک در شمال و شرق و غرب ایران ظهور خواهد کرد و قدرت پوشالی شما پاسداران جهل و ستم را از میان بر خواهد داشت ! این را بدان که ایرانی هرگز زیر بار زور و ستم نخواهد رفت و سلطه بیگانگان را تحمل نخواهد کرد.

من درسی به جوانان ایران داده ام که هرگز آنرا فراموش نخواهند کرد . من مردانگی و درس مبارزه را به جوانان ایران آموختم و هم اکنون که جلاد تو شمشیرش را برای بریدن دست و پاهای من تیز میکند صدها ایرانی با خون بجوش آمده آماده طغیان هستند.مازیار هنوز مبارزه میکند و صدها بابک و مازیار دیگر آماده اند تا مردانه برخیزند و میهن گرامی را از دست متجاوزان و یوغ اعراب بدوی و مردم فریب برهانند . اما تو ای افشین . . . در انتظار روزی باش که همین معتصمی را که امروز مانند سگانی در برابرش زانو میزنی و وطن ات را برای او فروختی در همین تالار و روی همین سفره سرت را از بدن جدا کند .

مردی که به مادر خود ( میهن ) خیانت کند در نزد دیگران قربی نخواهد داشت و هیچکس به فرد خود فروخته اعتماد نخواهد کرد . و بدینسان نخست دست چپ بابک بریده شد و سپس دست راست او و بعد پاهایش و در نهایت دو خنجر در میان دنده هایش فرو رفت و آخرین سخنی که بابک با فریادی بلند بر زبان آورد این بود:

” پاینده ایران “

روز اعدام بابک خرمدین و تکه تکه کردن بدنش در تاریخ 2 صفر سال 223 هجری قمری انجام گرفت که مسعودی در کتاب مشهور مروج الذهب این تاریخ را برای ایرانیان بسیار مهم دانسته است. اعدام بابك چنان واقعه‌ي مهمي تلقي شد كه محل اعدامش تا چند قرن ديگر بنام خشبه‌ي بابك یعنی چوبه‌ي دار بابك در شهرِ سامرا كه در زمان اعدام بابك پايتخت دولت عباسي بود شهرت همگاني داشت و يكي از نقاط مهم و ديدني شهر تلقي ميشد . برادر بابك يعني آذين را نيز خليفه به بغداد فرستاد و به نايبش در بغداد دستور نوشت كه اورا مثل بابك اعدام كند. طبري مينويسد كه وقتي دژخيمْ دستها و پاهاي برادر بابك را مي‌بُريد، او نه واكنشي از خودش بروز ميداد و نه فريادي برمي‌آورد. جسد اين مرد را نيز در بغداد بردار كردند . بدين ترتيب كار بابك پس از ٢٢ سال پيروزي پي‌درپي و وارد آوردن شش شكست بزرگ بر شش‌تا از بهترين فرماندهان ارتش عباسي، و پس از اميدهاي فراواني كه روستائيان ايران به او بسته بودند، با توطئه‌ي نماينده‌ي عيسا مسيح و یک شاهزاده خائن به پايان رسيد . تاريخ بداند كه مدعيان توليت دين در هردين و مذهبي دشمن توده‌هاي تحت ستم و همدست زورمندانند، و اين امر منحصر به متوليان يك دين خاص نيست، بلكه كشيشان مسيحي نيز با همه‌ي مدعاهائي كه ارائه ميكنند .

امروزه ایرانیان آزاده از 10 تا 13 تیر ماه هر سال بر قلعه سر به فلک کشیده این سردار بزرگ گرد هم می آیند و مراسم زادروزش را گرامی می دارند . مردم ایران از شهرهای مختلف راهی کلیبر در شمال اهر می شوند . متاسفانه عده ای از ضد ایرانیان متحجر و وطن فروش نیز از این گردهم آیی ملی سو استفاده میکنند و با برافراشتن پرچمهای ترکیه و جمهوری آران ( آذربایجان ) سعی به انحراف کشیدن این یابود میکنند . این افراد که به پان ترکیسم مشهور هستند باقی مانده سید جعفر پیشه وری گجستک هستند که با امکانات روسهای متجاوز سعی در متلاشی کردن ایران داشت . به همین منظور همه ساله سپاه پاسداران دورادور کل این مراسم را تحت کنترل خود دارند .

ابوريحان محمد بن احمد بيرونى

2010-07-25T15:41:00.001-07:00

ابوريحان محمد بن احمد بيرونى(351-427 خورشیدی)، دانشمند برجسته‌ى ايرانى، در رشته‌هاى گوناگون دانش، رياضى، جغرافيا، زمين‌شناسى، مردم‌شناسى، فيزيک و فلسفه، سرآمد روزگار خود بود.

زندگى‌نامه

در 18 دى‌ماه 351 خورشيدى در شهرکاث، از شهرهاى ولايت خوارزم، به دنيا آمد. پدرش، ابوجعفر احمد بن على انديجانى، اخترشناس دربار خوارزم‌شاه در رصدخانه‌ى گرگانج بود و مادرش، مهرانه، پيشينه‌ى مامايى داشت. چنان که خود گفته است، پدرش را در پى بدگويى حسودان از دربار راندند و به ناچار در يکى از روستاهاى پيرامون خوارزم ساکن شدند و چون براى مردم روستا بيگانه بودند، به بيرونى شهرت پيدا کردند.

آشنايى بيرونى با امير نصر منصور بن عراقى باعث راه‌يابى او به دربار خوارزم‌شاه و مدرسه‌ى سلطانى خوارزم شد که امير نصر آن را بنيان‌گذارى کرده بود. اما پس از چند سال در پى فروپاشى حکومت خاندان آل عراق بر خوارزم، به رى و سپس گرگان رفت و کتاب آثارالباقيه را در آن‌جا به نام شمس المعالى قابوس وشمگير نوشت.

بيرونى بين 38 سالگی به خوارزم بازگشت و مدتى را در دربار ابوالعباس مأمون ابن خوارزم بزيست. در زمان شورش خوارزم و لشکرکشى سلطان محمود غزنوى به خوارزم در آن‌جا بود و سلطان محمود او را در بهار46 ساله گی اش به غزنه برد. بيرونى در لشکرکشى‌ها محمود به هندوستان همراه او بود و در اين سفرها با دانشمندان هندى آشنا شد و با آنان به گفت و گو نشست. زبان سانسکريت آموخت و اطلاعات لازم براى نگارش کتاب تحقيق ما للهند را فراهم کرد. بيرونى در 77 سالگى در غزنه درگذشت.

پژوهش‌ها

از جمله‌ى پژوهش‌هاى بيرونى مى‌توان به اين‌ها اشاره کرد:

1. شرح‌شمار هندى

2. مجموع گندم‌هايى که به تصاعد هندسى در خانه‌هاى شطرنج گذاشته شود

3. تثليث زاويه و ديگر مسأله‌هايى که با پرگار و ستاره حل نمى‌شود

4. پايه‌ريزى روشى براى رسم کردن نقشه‌هاى جغرافيايى به نام قاعده‌ى تسطيح کره بر سطح مستوى

5. پژوهش در جرم مخصوص(چگالى) و تعيين دقيق جرم مخصوص 18 سنگ گرانبها و فلز

6. بيان علمى چاه‌هاى آرتزين بر اساس قانون ظرف‌هاى مرتبط

7. پژوهش‌هايى در حساب سال و ماه قوم‌هاى گوناگون

8. رصد ماه‌گرفت، خورگرفت، سياره‌ها و ستارگان

9. اندازه‌گيرى دقيق طول و عرض جغرافيايى چند شهر

10 ساختن ابزارهاى اخترشناسى و چند ابزار علمى ديگر

11. اندازه‌گيرى دقيق شعاع، قطر، محيط و مساحت زمين

12. تعيين فاصله‌ى بسيارى از شهرهاى آباد زمان خود

پژوهش‌هاى زمين‌شناسى

1. چگالى کانى‌ها. ابوريحان در کتاب الجماهر فى معرفه الجواهر به شرح فلزها و جواهرهاى قاره‌هاى آسيا، اروپا و آفريقا مى‌پردازد و ويژگى‌هاى فيزيکى ماند بو، رنگ، نرمى و زبرى حدود 300 نوع کانى و مواد ديگر را شرح مى‌دهد و نظريه‌ها و گفتارهاى دانشمندان يونانى و اسلامى را درباره‌ى آن‌ها بيان مى‌کند.

او چگالى‌سنج دقيقى اختراع کرد و چگالى کانى‌هاى شناخته شده را اندازه‌گيرى کرد. اندازه‌گيرى‌هاى او با اندازه‌گيرى‌هاى امروزى، که با ابزارهاى پيشرفته انجام مى‌شود، چندان اختلاف ندارد.

. چاه‌هاى آرتزين. بيرونى در آثار الباقيه درباره‌ى فوران آب از برخى چشمه‌ها و چاه‌ها چنين مى‌گويد: "اما فوران چشمه‌ها و صعود آب به سمت بالا، علتش اين است که خزانه‌ى آن از خود چشمه‌ها بالاتر جاى دارد، مانند فوران معمولى و گرنه آب هرگز به سوى بالا جز اين که منبع آن بالاتر باشد، نخواهد رفت ... بسيارى از مردم که چون علت امرى طبيعى را ندانند، به همين اندازه کفايت مى‌کنند که بگوييد الله اعلم، مطلبى را که ما گفته‌ايم انکار کرده‌اند و يکى از آنان با من به منازعه پرداخت ... البته ممکن است آب به قله‌ى کوه هم برود، به شرط آن که قله‌ى کوه از منبع و مخزن آب، پايين‌تر باشد."

3. اندازه‌گيرى قطر و محيط زمين. در کتاب قانون مسعودى نوشته است: " در سرزمين هند، کوهى را مشرف بر صحراى هموارى يافتم که هموارى آن همسان هموارى سطح دريا بود. بر قله‌ى آن محل برخورد ظاهرى آسمان با زمين، يعنى دايره‌ى افق را اندازه گرفتم که از خط مشرق و مغرب به اندازه‌ى اندکى کم‌تر از ثلث و ربع درجه، انحطاط داشت و من آن را 34 دقيقه محسوب داشتم. سپس از تفاع کوه را از طريق رصد کردن قله‌ى آن از دو نقطه الحجر اين قله، که بر يک امتداد بودند، اندازه گرفتم که مساوى ششصد و پنجاه و دو ذراع در آمد ... و چون حساب کردم، تقريبا 58 ميل درآمد و از اين‌جا به درستى اندازه‌گيرى منجمان مأمون اطمينان يافتم." او در پايان کتاب اسطرلاب، روش رياضى به دست آوردن شعاع، محيط، مساحت و حجم کره‌ى زمين ر شرح داده است.

4. پژوهش‌هاى ديگر. شرح گردش زمين به دور خودش؛ بيان اين که دره‌ى سند را بايد دريايى کهن دانست که با مواد رسوبى پر شده است

نگارش‌ها

نوشته‌هاى ابوريحان را بيش از 153 دانسته‌اند که بيش‌تر آن‌ها به زبان عربى بوده و 115 اثر پيرامون رياضى بوده است. از ميان همه‌ى آثار بيرونى، فقط 35 اثر باقى مانده است. او کتاب‌هايى را نيز از سانسکريت به عربى ترجمه کرده و نامه‌نگارى‌هاى مشهورى با ابوعلى‌سينا داشته است. مهم‌ترين نوشته‌هاى او عبارت‌اند از:

1. آثار الباقيه عن قرون الخاليه؛ اين اثر به کوشش اکبر دانا سرشت منتشر شده است(انتشارات انجمن آثار ملى، 1353)

2. تحقيق ما للهند؛ اين اثر به کوشش اکبر دانا سرشت منتشر شده است(انتشارات ابن‌سينا، 1353)

3. قانون مسعودى

4. التفهيم لاوائل الصناعه التنجيم؛ اين اثر به زنده‌ياد جلال‌الدين همايى تصحيح و منتشر شده است(انتشارات بابک، چاپ سوم، 1362).

5. الجماهر فى معرفه الجواهر

6. تحديد نهايات الاماکن لتصحيح مسافات المساکن؛ اين اثر به کوشش احمد آرام ترجمه و منتشر شده است(انتشارات دانشگاه تهران، 1352).

7. تحرير استخراج الاوتار؛ اين اثر به کوشش ابولقاسم قربانى منتشر شده است(انتشارات انجمن آثار ملى، 1355).

منبع :

1. مصاحب و همکاران، مقاله‌ى ابوريحان بيرونى، دايره‌المعارف فارسى(جلد اول)

2. معتمدى، اسفنديار. ابوريحان و ريحانه. انتشارات مدرسه‌ى برهان، چاپ اول 1380

3. حسينى، احمد. کانى‌ها. انتشارات مدرسه‌ى برهان، چاپ دوم 1382

محمدبن زکریای رازی

2010-07-25T15:40:00.001-07:00

رازی یکی از دانشمندان بزرگ ایرانی سده سوم هجری است.

نیمه دوم سده سوم (ه- ق) را جورج سارتون در تاریخ علم، هم بدین عنوان "عصر" محمدبن زکریای رازی (251- 313 ه ق) (865-925) نامیده است. عصر رازی دوره اولین جنبش نوزایی فرهنگی اسلامی به شمار می‌رود که در وسیع‌ترین محدوده زمانی خود فاصله میان سده‌های سوم و چهارم را در بر می‌گیرد. این دوره را که اوج "تمدن اسلام" دانسته‌اند، شاهد ظهور یک طبقه متوسط دولت مند و متنفذی بود که با برخورداری از اشتیاق و امکانات کسب دانش و موقع اجتماعی به پرورش و پراکنش فرهنگ کهن مدد رساند.

رازی یکی از بزرگترین آزاد اندیشان تمام دنیای اسلام نامید بوده است. وی بزرگترین پزشک دنیای اسلامی و یکی از بزرگترین پزشکان تمام زمانها بوده است. اما چیزی که باعث شد مسلمانان به شدت رازی را تکفیر کنند، دیدگاه های رازی در مورد ادیان بود. رازی هیچ آمیختگی و همگونی ای را در میان فلسفه و دین نمیدید. در دو کتاب روشنگرانه که یکی از آنها بعدا یکی از معروف ترین کتابهای کفر آمیز آزاد اندیشان اروپایی (سه دغلکار 1) را نیز بطور مستقیم تحت تاثر خود قرار داد، تنفر و ضدیت خود از ادیان مبتنی بر وحی را آشکار کرد. در اینجا دو نظریه بنیادی از این اثر را باز خواهیم گفت:

همه انسانها برابر هستند، و بطور برابری دارای استعداد استدلال شده اند، و نباید استعداد استدلال خویش را در برابر ایمان کور دست کم بگیرند و از دست بدهند. این استدلال است که انسان را قادر میسازد تا حقایق علمی را مستقیما دریافت دارد. رازی پیامبران را بطور اهانت آمیزی "بزهای ریش بلند" میخواند و میگوید این بزهای ریش بلند هرگز نمیتوانند ادعا کنند که دارای برتری فکری و روحانی خاصی نسبت به بقیه هستند. در ادامه میگوید این بزهای ریش بلند در حالی که مردم را با غرق کردن خود در دروغهایی که از خود تراوش میکنند به اطاعت کور کوران از "گفتار ارباب" فرا میخوانند؛ ادعا میکنند که با پیامی از طرف خدا آمده اند.*رازی

معجزات پیامبران نیرنگهایی هستند که بر حیله گری استوارند، و یا داستانها و روایاتی که از آنها به یاد مانده است مشتی دروغ است. باطل بودن تمام چیزهایی که پیامبران میگویند ااز این حقیقت آشکار میشود که گفتارهایشان با یکدیگر در تضاد است، پیامبری آنچه پیامبر دیگر منع کرده را در حالی که خود را مخزن و انبار حقایق میداند مجاز میگرداند. انجیل تورات را نقض میکند و قرآن انجیل را.*رازی

آداب و رسوم، سنت و تنبلی فکری باعث میشود که انسانها رهبران مذهبیشان را کورکورانه دنبال کنند. ادیان اصلی ترین دلیل جنگهای خونینی بوده اند که نوع انسانها را بلا زده کرده است. ادیان همچنین دشمن ثابت قدم تفکر فلسفی و تحقیقات علمی بوده اند. نوشتارها و کتابهای به اصطلاح مقدس بی ارزش هستند و ضرر آنها برای انسانها تاکنون بیشتر از فایده آنها بوده است، در حالی که نوشتارهای قدمایی همچون افلاطون، ارسطو، اقلیدس و بقراط تابحال خدمات بسیار بیشتری را به انسانیت به سمر رسانده است.*رازی

در فلسفه سیاسی، رازی معتقد بود که اشخاص میتوانند در یک جامعه منظم بدون اینکه در وحشت از قوانین مذهبی ای که پیامبران انسانها را به پیروی از آنها مجبور ساخته اند زندگی کند. مسلما چیزهایی که شریعت اسلامی آنها را منع کرده است، همچون نوشیدن شراب نتوانسته است دردسری برای رازی ایجاد کند و همانطور که رفت، رازی معتقد بود که این فلسفه و استدلالات انسانی است که باعث سعادت و پیشرفت انسانها است نه دین و مذهب.*رازی

و بالاخره رازی معتقد به پیشرفت فلسفی و علمی بود. معتقد بود که علوم از نسلی به نسل دیگر پیشرفت میکنند. معتقد بود که اشخاص باید با بینش آزاد و بدون تعصب باشند، و مشاهدات تجربی را تنها به این دلیل که با پیشفرض های قبلی آنان همخوانی ندارد رد نکنند. رازی معتقد بود که کارهای علمی و فلسفی او با کارها و نظریات انسانهایی از لحاظ علمی برتر از او، در آینده جایگزین خواهد شد.*رازی

از آنچه گذشت آشکار است که رازی پرقدرت ترین انتقادات را در دوران میان سالی تاریخ مدرن، چه در اروپا و چه در جهان اسلام بر علیه دین انجام داده است. آثار کفر آمیز او بطور مشخص و دقیق باقی نمانده است اما همین خبر از شرایطی آزاد در جامعه اسلامی "که در جاهای دیگر در آن دوران وجود نداشته است" میدهد.*رازی

نام و نشان رازی
رازی پزشک کیمیایی و فیلسوف نامدار که چیز زیادی از زندگانی او دانسته نیست. طبق قول ابوریحان بیرونی در ماه شعبان سال 251ق _ 865م در ری زاده شد. نام نیای رازی یحیی بوده است و بدین نام و نسب "ابوبکرمحمدبن زکریا بن یحیی الرازی" یاد کرده است. در بعضی از منابع، پیشه زرگری اولین کار رازی شمرده شده است. گفته می‌شود که وی در روم شوشه‌های طلا معامله می‌کرد و شناخت کیمیا در نزد وی از همین داستان نتیجه گرفته شده است و بعدها رازی به طب پرداخته است.

استادان زکریای رازی
مورخان طب و فلسفه در قدیم به تفاریق استادان رازی را سه تن یاد کرده‌اند:

ابن ربن طبری: زکریا در طب شاگرد وی بوده است. ابوزیذ بلخی: حکیم زکریای رازی در فلسفه شاگرد وی بوده است. ابوالعباس محمد بن نیشابوری: استاد محمد بن زکریا رازی در حکمت مادی (ماترلیسیم) یا گیتی‌شناسی بوده است. دانش شیمی و رازی رازی، پزشک و طبیعت شناس بزرگ ایرانی را پدر شیمی یاد کرده‌اند، از آن رو که دانش کیمیایی کهن را به علم شیمی نوین دگرگون ساخت. ابن ندیم از قول رازی گفته است: "روا نباشد که دانش فلسفه را درست دانست و مرد دانشمند را فیلسوف شمرد، اگر دانش کیمیا در وی درست نباشد و آن را نداند."

مکتب کیمیا
رازی مکتب جدیدی در علم کیمیا تأسیس کرده که آن را می‌توان مکتب کیمیای تجربی و علمی نامید. ژولیوس روسکا دانشمند برجسته‌ای که در شناسایی کیمیا (شیمی) رازی به دنیای علم بیشتر سهم و جهد مبذول داشته، رازی را پدر شیمی علمی و بانی مکتب جدیدی در علم دانسته، شایان توجه و اهمیت است که قبلا این لقب را به دانشمند بلند پایه فرانسوی لاوازیه داده بودند. به هر حال آنچه مسلم است تأثیر فرهنگ ایرانی دوران ساسانی در پیشرفت علوم دوران اسلامی و از جمله کیمیاست که در نتیجه موجب پیشرفت علم شیمی امروزه شده است.

نظریه اتمی و رازی
در فرآیند دانش کیمیا به علم شیمی توسط رازی، نکته‌ای که از نظر محققان و مورخان علم، ثابت گشته، نگرش "ذره یابی" یا اتمسیتی رازی است. کیمیاگران، قائل به تبدیل عناصر به یکدیگر بوده‌اند و این نگرش موافق با نظریه ارسطویی است که عناصر را تغییرپذیر یعنی قابل تبدیل به یکدیگر می‌داند. لیکن از نظر ذره گرایان عناصر غیر قابل تبدیل به یکدیگرند و نظر رازی هم مبتنی بر تبدیل ناپذیری آنهاست و همین علت کلی در روند تحول کیمیایی کهن به شیمی نوین بوده است. به تعبیر تاریخی زکریا، "کیمیا" ارسطویی بوده است و "شیمی" دموکریتی است. به عبارت دیگر، شیمی علمی رازی، مرهون نگرش ذره‌گرایی است، چنانچه همین نظریه را بیرونی در علم "فیزیک" کار است و بسط داد.

در اروپا فرضیه اتمی را "دانیل سرت" Daniel Seer در سال 1619 از فلاسفه یونانی گرفت که بعدها "روبرت بویل" آن را در نظریه خود راجع به عنصرها گنجاند. با آنکه نظریه بویل با دیدگاه‌های کیمیاگران قدیم تفاوت آشکار دارد نباید گذشت که از زمان فیلسوفان کهن تا زمان او، تنها رازی قائل به اتمی بودن ماده و بقاء و قدمت آن بوده است و با ان که نظریه رازی با مال بویل و یا نگرش نوین تفاوت دارد، لیکن به نظریات دانشمندان شیمی و فیزیک امروزی نزدیک است.

اکتشافات رازی در شیمی
رازی توانست مواد شیمیایی چندی از جمله الکل و اسید سولفوریک (زیت الزاج) و جز اینها را کشف کرد.

ارتباط رازی با دیگر دانش‌ها
رازی در علوم طبیعی و از جمله فیزیک تبحر داشته است. ابوریحان بیرونی و عمر خیام نیشابوری، بررسی‌ها و پژوهش‌های خود را از جمله در چگال‌سنجی زر و سیم مرهون دانش "رازی" هستند. رازی در علوم فیزیولوژی و کالبدشکافی، جانورشناسی، گیاه شناسی، کانی‌شناسی، زمین شناسی، هواشناسی و نورشناسی دست داشته است.

ناصرخسرو قباديانى

2010-07-25T15:38:00.000-07:00

ناصرخسرو قباديانى(481-394 قمرى) از شاعران برجسته‌ى ايران است که با دانش‌هاى روزگار خود نيز آشنا بود. او طى سفرى هفت ساله از سرزمين‌هاى گوناگونى ديدن کرد و گزارش آن را در سفرنامه‌اى به يادگار گذاشت. در مصر با فرقه‌ى اسماعيليه آشنا شد و به خدمت خليفه‌ى فاطمى مصر، المستنصر بالله، رسيد. او براى فراخواندن مردم به مذهب اسماعيلى به خراسان بازگشت، اما مردم آن‌جا چندان از دعوت او خشنود نبودند. به ناچار در سرزمين کوهستانى يمگان در بدخشان گوشه‌نشين شد و به سرودن شعر و نگارش کتاب‌هايى در زمينه‌ى باورهاى اسماعيليان پرداخت.

زندگى‌نامه

ابومعين حميدالدين ناصرخسرو قباديانى مروزى، در سال 394 هجرى در روستاى قباديان مرو، که اکنون در تاجکستان است، ديده به جهان گشود. جوانى را به فراگيرى دانش‌هاى گوناگون پرداخت و در سايه‌ى هوش سرشار و روح پژوهشگر خويش از دانش‌هاى دوران خود مانند فلسفه، اخترشناسى، کيهان‌شناسى، پزشکى، کانى‌شناسى، هندسه‌ى اقليدوسى، موسيقى، علوم دينى، نقاشى، سخنورى و ادبيات بهره‌ها گرفت. خود او در اين باره مى‌گويد:

به هر نوعى که بشنيدم ز دانش نشستم بر در او من مجاور

نماند از هيچگون دانش که من زان نکردم استفادت بيش و کم‌تر

با اين همه، چون ناصرخسرو از خانوده‌اى برخوردار و ديوان‌سالار بود، در سال‌هاى پايانى فرمان‌روايى سلطان محمود غزنوى به کار ديوانى پرداخت و اين کار را تا 43 سالگى در دربار سلطان مسعود غزنوى و دربار ابوسليمان جغرى بيک داوود بن ميکائيل ادامه داد. پيوستن او به دربار سرآغاز کام‌جويى‌ها، شراب‌خوارى‌ها و بى‌خبرى‌هاى او بود و گاه براى خشنودى درباريان با گفته‌هاى هزل‌آلود خود ديگران را به مسخره مى‌گرفت. خود او پس از آن‌که از آن آلودگى‌ها کناره گرفت، خود را به خاطر آن سخنان بيهوده اين گونه ملامت مى‌کند:

اندر محال و هزل زبانت دراز بود و اندر زکات دستت و انگشتکان قصير

بر هزل کرده وقف زبان فصيح خويش بر شعر صرف کرده دل و خاطر منير

آن کردى از فساد که گر يادت آيدت رويت سياه گردد و تيره شود ضمير

چشمت هميشه مانده به دست توانگران تا اينت پانذ آرد و آن خز و آن حرير

اما همين که به چهال سالگى پا گذاشت کم‌کم از کرده‌هاى خود پشيمان شد و سرانجام در پى خوابى شگفت بسيار دگرگون شد. خود او سرگذشت آن دگرگونى را در آغاز سفرنامه چنين نوشته است:

"شبى در خواب ديدم که يکى مرا گفتي: چند خواهى خوردن از اين شراب که خرد از مردم زايل کند. اگر بهوش باشى بهتر است. من جواب گفتم که: حکيمان جز اين چيزى نتوانستند ساخت که اندوه دنيا کم کند. جواب دادي: در بى‌خودى و بى‌هوشى راحتى نباشد. حکيم نتوان گفت کسى را که مردم را به بى‌هوشى رهنمون باشد، بلکه چيزى بايد طلبيد که خرد و هوش را بيفزايد. گفتم که: من اين از کجا آرم؟ گفت: جوينده يابنده باشد. سپس، به سوى قبله اشاره کرد و ديگر سخن نگفت."

هنگاهى که از خواب بيدار شد، آن گفته‌ها با او بود و بر او اثرى ژرف گذاشت و با خود گفت:" از خواب دوشين بيدار شدم، اکنون بايد که از خواب چهل‌ساله نيز بيدار شوم." و چنين انديشيد که همه‌ى کردار خود را دگرگون کند و از آن‌جا که در خواب او را به سوى قبله نشان داده بودند، بر آن شد که سفرى به مکه داشته باشد و آيين‌هاى حج را به جا آورد. او سفر خود را در سال 437 هجرى از مرو و با همراهى برادرش ابوسعيد و يک غلام هندى آغاز کرد. او از بخش‌هاى شمالى ايران به سوريه و آسياى صغير و سپس فلسطين، مکه، مصر و بار ديگر مکه و مدينه رفت و پس از زيارت خانه‌ى خدا از بخش‌هاى جنوبى ايران به وطن بازگشت و راهى بلخ شد. پيامد آن سفر هفت ساله و سه هزار فرسنگى براى او دگرگونى فکرى و براى ما سفرنامه‌ى ناصرخسرو است.

ماندگارى سه ساله‌ى ناصرخسرو در مصر باعث آشنايى او با پيروان فرقه‌ى اسماعيليه و پذيرش روش و آيين آنان شد. پيروان آن آيين بر اين باور بودند که امامت پس از امام جعفر صادق(ع) به يکى از فرزندان ايشان به نام محمد بن اسماعيل رسيد که همچنان زنده است و پنهانى زندگى مى‌کند. از آن‌جا که پيروان اسماعيل به خردورزى اهميت زيادى مى‌دانند، ناصرخسرو به آن فرقه گرايش پيدا کرد و به جايگاهى دست يافت که در مصر به خدمت خليفه‌ى فاطمى مصر، المستنصر بالله ابوتميم معد بن على(487-420 هجرى قمرى) رسيد و از سوى او به عنوان حجت خراسان برگزيده شد.

ناصرخسرو در بازگشت به ايران، که همزمان با آغاز فرمان‌روايى سلجوقيان بود، در آغاز به بلخ رفت و در آن‌جا به تبليغ مذهب اسماعيلى پرداخت. چيزى نگذشت که با مخالفت‌هاى گروه زيادى از مردم آن‌جا رو به رو شد و بيم آن بود که کشته شود. خود در اين باره مى‌گويد:

در بلخ ايمن‌اند ز هر شرى مى‌خوار و دزد و لوطى و زن‌باره

ور دوستدار آل رسولى تو چون من ز خان و مان شوى آواره

از اين رو، به شهرهاى ديگر خراسان و برخى شهرهاى مازندران روى آورد و کار تبليغى خود را ادامه داد. به نظر مى‌رسد در مازندران پيروانى گرد او را گرفتند، با اين همه چندان به او روى خوش نشان ندادند و در هر جا با چوب و سنگ از او پذيرايى کردند. سرانجام به يمگان در بدخشان رفت تا در خلوت آن سرزمين کوهستانى روزگار گذراند و بر تنهايى خود مويه کند و روزگار را به نگارش کتاب بگذراند. بيش‌تر آثار او طى 15 سال ماندن در همين کوهستان به نگارش درآمدند. او در آن سال‌ها از پشتيبانى على‌ بن اسد بن حارث، که اسماعيلى مذهب بود و ناصرخسرو کتاب جامع الحکمتين خود را به درخواست او نوشته است، برخوردار بود. سرانجام در همان سرزمين به سال 481 قمرى ديده از جهان فروبست.

سال‌شمار زندگى

394 هجرى قمري: در روستاى قباديان مرو به دنيا آمد.

437 هجرى قمري: سفر خود را به سوى مکه آغاز کرد.

438 هجرى قمري: به بيت المقدس وارد مى‌شود.

444 هجرى قمري: سفر هفت‌ساله‌اش به پايان مى‌رسد و به بلخ وارد مى شود.

453 هجرى قمري: به دليل تبليغ براى فرقه‌ى اسماعيلى از بلخ رانده مى شود. زاد المسافرين را نيز در همين سال مى‌نگارد.

462 هجرى قمري: جامع الحکمتين را به نام امير بدخشان، شمس‌الدين ابوالمعالى على بن اسد حارث، نوشت.

481 هجرى قمري: در يمگان بدخشان از دنيا رفت.

نگارش‌هاى ناصرخسرو

1. سفرنامه

2. ديوان شعر

3. زادالمسافرين، در اثبات باورهاى پايه‌اى اسماعيلى‌ها به روش استدلال است.

4. وجه الدين(روى دين)، در تاويل‌ها و باطن عبادت‌ها و فرمان‌هاى دين به روش اسماعيليان است.

5. سعادت نامه

6. روشنايى نامه(منظوم)

7. خوان اخوان، پيرامون باورهاى دينى اسماعيليان است.

8. شش فصل(روشنايى نامه نثر)

9. گشايش و رهايش

10. عجائب الصنعه

11. جاممع الحکمتين، شرح قصيده‌ى ابوالهيثم احمد بن حسن جرجانى

12. بستان العقول، در دست نيست و تنها در جامع الحکمتين از آن نام برده است.

13. لسان العالم، در دست نيست و تنها در جامع الحکمتين از آن نام برده است.

14. اختيار الامام و اختيار الايمان، در دست نيست و تنها در جامع الحکمتين از آن نام برده است.

15. رساله الندامه الى زاد القيامه، زندگى‌نامه‌ى خود نوشت که برخى به او نسبت داده‌اند.

شعر ناصرخسرو

شعرهاى ناصرخسرو در سبک خراسانى سروده شده است، سبکى که شاعران بزرگى مانند رودکى، عنصرى و مسعود سعد سلمان به آن شيوه شعر سروده‌اند. البته، شعر او روانى و انسجام شعر عنصرى و مسعود سعد سلمان را ندارد، چرا که او بيش از آن که شاعر باشد، انديشمندى است که باورهاى خود را در چهارچوب شعر ريخته است. شايد او را بتوانيم نخستين انديشمندى بدانيم که باورهاى دينى، اجتماعى و سياسى خود را به زبان شعر بيان کرده است.

در ديوان او سواى ستايش بزرگان دين و خليفه‌هاى فاطمى از ستايش ديگران، وصف معشوق و دلبستگى‌هاى زندگى چيزى نمى‌بينيم و حتى وصف طبيعت نيز بسيار اندک است. هر چه هست پند و اندرز و روشنگرى است. گاهى نيز دانش‌هاى زمان خود از فلسفه، پزشکى، اخترشناسى و شگفتى‌هاى آفرينش را در قصيده‌هاى خود جاى مى‌دهد تا از اين راه خواننده را به فکر کردن وادارد و باورهاى خود را اثبات کند.

ناصرخسرو شعرهاى خود را در قالب قصيده گفته و از غزل گريزان است. او بارها از غزل‌سرايان روزگار خود انتقاد کرده است، چرا که بر اين باور بود در زمانى که مفهوم عرفانى عشق از درون تهى مى‌شود و آن‌جا که دل و عشق را با سيم و زر معامله مى‌کنند، چه جاى آن است که عاشق رنج و سختى دورى را تحمل کند:

جز سخن من ز دل عاقلان مشکل و مبهم را نارد زوال

خيره نکرده‌ست دلم را چنين نه غم هجران و نه شوق وصال

نظم نگيرد به دلم در غزل راه نگيرد به دلم در غزال

از چو منى صيد نيابد هوا زشت بود شير، شکار شگال

نيست هوا را به دلم در، مقر نيست مرا نيز به گردش، مجال

او به همان اندازه که ستايش اميران و فرمان‌روايان را نادرست مى‌داند، غزل‌سرايى براى معشوقان و دلبران را نيز بيهوده مى‌داند. بى‌‌گمان او شيفته‌ى خردورزى است و شعرى را مى‌پسندد که شنونده را به فکر کردن وادارد. از اين روست که چنين مى‌گويد:

اگر شاعرى را تو پيشه گرفتى يکى نيز بگرفت خنياگرى را

تو برپايى آن‌جا که مطرب نشيند سزد گر ببرى زبان جرى را

صفت چند گويى به شمشاد و لاله رخ چون مه و زلفک عنبرى را

به علم و به گوهر کنى مدحت آن را که مايه‌ست مر جهل و بد گوهرى را

به نظم اندر آرى دروغى طمع را دروغست سرمايه مر کافرى را

پسنده‌ست با زهد عمار و بوذر کند مدح محمود مر عنصرى را

من آنم که در پاى خوکان نريزم مر اين قيمتى در لفظ درى را

او ستايش را ويژه‌ى خداوند، پيامبران و امامان مى‌داند و در اين راه شعرهايى نکو سروده است. او در قصيده‌اى نام همه‌ى پيامبرانى را که در قرآن آمده است، مى‌آورد و از رويارويى آنان به فرمان‌روايان ستمگر سخن مى‌گويد. در قصيده‌اى ديگر از عشق خود به قرآن و پيامبر اسلام چنين مى‌گويد:

گزينم قرآنست و دين محمد همين بود ازيرا گزين محمد

يقينم که من هر دوان را بورزم يقينم شود چون يقين محمد

کليد بهشت و دليل نعيم حصار حصين چيست؟ دين محمد

ناصرخسرو بر اين باور است که جوانمردى و بزرگى را پس از پيامبر اکرم(ص) تنها بايد از على و فرزندانش آموخت:

يافت احمد به چهل سال مکانى که نيافت به نود سال براهيم از آن عرش عشير

على آن يافت ز تشريف که زو روز غدير شد چو خورشيد درخشنده در آفاق شهير

گر به نزد تو به پيرى‌ست بزرگى، سوى من جز على نيست بنايت نه حکيم و نه کبير

با اين همه ناصرخسرو شعرهايى در ستايش المستنصر بالله، خليفه‌ى فاطمى، دارد که از نقطه ضعف‌هاى او به شمار مى‌آيد. ناصرخسرو او را جانشين پيامبر معرفى مى‌کند و مى‌گويد:

ميراث رسول است به فرزندش از او علم زين قول که او گفت شما جمله کجاييد

فرزند رسول است، خداوند حکيمان امروز شما بى‌خردان و ضعفاييد

از ديگر ويژگى‌هاى شعرهاى ناصر خسرو، فراخواندن مردم به خودشناسى است که در کتاب روشنايى نامه بسيار به آن پرداخته است. او خودشناسى را نخستين گام در راه شناخت جهان هستى مى‌داند و مى‌گويد:

بدان خود را که گر خود را بدانى ز خود هم نيک و هم بد را بدانى

شناساى وجود خويشتن شو پس آن‌گه سرفراز انجمن شو

چو خود دانى همه دانسته باشى چو دانستى ز هر بد رسته باشى

ندانى قدر خود زيرا چنينى خدا بينى اگر خود را ببينى

تفکر کن ببين تا از کجايى درين زندان چنين بهر چرايى

ناصرخسرو بنياد جهان را بر عدل مى‌داند و بر اين باور است که با خردورزى مى‌توان داد را از ستم باز شناخت:

راست آن است ره دين که پسند خرد است که خرد اهل زمين را ز خداوند عطاست

عدل بنياد جهان است بينديش که عدل جز به حکم خرد از جور به حکم که جداست

او بر ستمکاران مى‌تازد و آنان را از گرگ درنده بدتر مى‌داند:

گرگ درنده گرچه کشتنى است بهتر از مردم ستمکار است

از بد گرگ رستن آسان است وز ستمکار سخت دشوار است

سپس همگان را اين گونه از ستمکارى باز مى‌دارد:

چون تيغ به دست آرى مردم نتوان کشت نزديک خدواند بدى نيست فرامشت

اين تيغ نه از بهر ستمکاران کردند انگور نه از بهر نبيد است به چرخشت

عيسى به رهى ديد يکى کشته فتاده حيران شد و بگرفت به دندان سر انگشت

گفتا که که را کشتى تا کشته شدى زار تا با ز کجا کشته شود آن که تو را کشت

انگشت مکن رنجه به در کوفتن کس تا کس نکند رنجه به در کوفتنت مشت

او مردمان را از همکارى با ستمگران و مردمان پست نيز باز مى‌دارد:

مکن با ناکسان زنهار يارى مکن با جان خود زنهار خوارى

بپرهيز اى برادر از لئيمان بنا کن خانه در کوى حکيمان

و اين گونه بر دانشمندانى که دانش خود را در راه پايدارى حکومت خودکامگان به کار مى‌گيرند، مى‌تازد:

علما را که همى علم فروشند ببين به ربايش چو عقاب و به حريصى چو گراز

هر يکى همچو نهنگى و ز بس جهل و طمع دهن علم فراز و دهن رشوت باز

کوتاه سخت آن که ناصرخسرو در شعرهاى خود مردم را به خردورزى فرامى‌خواند و از ستم‌کارى و يارى رساندن به ستمکاران باز مى‌دارد. او از مردم مى‌خواهد راه پيامبر و اهل بيت او را بپيمايند که سرچشمه‌ى دانش و آگاهى و چراغ راه آدمى هستند. او خود در اين راه گام بر مى‌داشته و در اين راه سختى‌هاى فراوانى را به جان چشيده است. او نمونه‌ى آدم‌هايى است که در راه باورهاى خود از سختى‌ها نمى‌هراسند و مى‌کوشند مردمان را نيز به راه درست رهنمون باشند.

سفرنامه‌ى ناصرخسرو

سفرنامه‌ى ناصرخسرو گزارشى از يک سفر هفت ساله است که در ششم جمادى الاخر سال 437 قمرى(اول فروردين‌ 415 يزگردى) از مرو آغاز شد و در جماددى الاخر سال 444 قمرى(اول فروردين 416 يزگردى) با بازگشت به بلخ پايان پذيرفت. او از مرو به سرخس، نيشابور، جوين، بسطام، دامغان، سمنان، رى، قوهه و قزوين مى‌رود و از راه بيل، قپان، خرزويل و خندان به شميران مى‌رسد. از آن‌جا به سراب و سعيدآباد مى‌رود و به تبريز مى رسد. سپس از راه مرند، خوى، برکرى، وان، وسطان، اخلاط، بطليس، قلعه‌ى قف انظر، جايگاه مسجد اويس قرنى، ارزن، ميافارقين، به آمد در ديار بکر(در ترکيه‌ى امروزى) وارد مى‌شود. از آن‌جا با گذشتن از شهرهاى شام(سوريه) از جمله حلب به بيروت، صيدا، صور و عکا(در لبنان امروزى) مى‌رود. سپس از راه حيفا به بيت المقدس مى‌رسد.

ناصرخسرو از قدس به مکه و مدينه مى‌رود و از راه شام به قدس باز مى‌گردد و راه مصر را در پيش مى‌گيرد. او از قاهره، اسکندريه و قيروان بازديد مى‌کند و از راه دريا به زيارت مکه و مدينه مى‌رود. سپس از همان راه باز مى‌گردد و از راه آبى نيل با کشتى به اسيوط، اخيم، قوص و آسوان(در مصر) مى‌رود. او از برخى شهرهاى سودان بازديد مى‌کند و از راه درياى سرخ به جده و مکه مى‌رود و شش‌ ماه را در کنار خانه‌ى خدا مى‌ماند. از مکه به سوى لحاسا و سپس بصره مى‌رود و به عبادان(آبادان) مى‌رسد. آن‌گاه به بندر مهروبان مى‌رود و از آن‌جا به ارجان(در نزديکى بهبهان) مى‌رسد و به لردغان، خان‌لنجان و اصفهان وارد مى‌شود. سپس از نايين، طبس، قاين مى‌گذرد تا در پايان سفر به بلخ برسد.

دستاورد اين سفر هفت ساله‌ى سه‌هزار فرسنگ براى ناصرخسرو رشد فکرى و براى ما ياداشت‌هاى ارزنده‌اى است که او از ديده‌ها و شنيده‌هاى روزانه‌اش برداشته است. ياداشت هاى او بسيار روشن، دقيق، به دور از گزافه‌گويى و عبارت‌پردازى است که آن‌ها را پس از بازگشت به خوبى تنظيم کرده و به صورت کتابى درآورده است. با خواندن اين سفرنامه با دنياى اسلام در نيمه‌ى نخست سده‌ى پنجم هجرى آشنا مى‌شويم و از آداب و فرهنگ مردمان و شکوفايى شهرهاى اسلامى در آن زمان آگاه مى‌شويم.

سرزمين‌هايى که ناصرخسرو از آن‌ها گذشته، بخشى زير نفوذ سلجوقيان بوده است و بخشى را فرمان‌روايان محلى اداره مى‌کردند. بر مصر و شام و حجاز نيز خليفه‌هاى فاطمى فرمان مى‌راندند. اما توصيف اين سرزمين‌ها در سفرنامه‌ى ناصرخسرو چندان متفاوت نيست و در همه جا از آبادى‌ها و ويرانى‌ها يکسان سخن گفته است. او در همه جا از امنيت و آرامش شهرها ستايش مى‌کند، اما از ناآرامى راه‌هاى فارس و تاخت و تاز عرب‌ها در ميان مکه و مدينه نيز مى‌گويد.

ناصرخسرو ديده‌ها و شنيده‌هاى خود را به‌خوبى بازگو کرده است و به نقاشى مى‌ماند که ديده هاى خود را به رنگ واژگان به تصوير کشيده است. هر بخش از سفرنامه‌ى او که به توصيف يک جايگاه جغرافيايى مربوط است، به عکسى مى‌ماند که عکاسى هنرمند از آن جايگاه گرفته است. براى نمونه به وصفى که او از شهر اصفهان نوشته است، توجه کنيد:

" شهرى است بر هامون نهاده، آب و هوايى خوش دارد و هر جا که ده گز چاه فرو برند، آبى سرد و خوش بيرون آيد. و شهر ديوارى حصين دارد و دروازه‌ها و جنگ‌گاه‌ها ساخته و بر همه بارو و کنگره ساخته. و در شهر جوى‌هاى آب روان و بناهاى نيکو و مرتفع. و در ميان شهر مسجد آدينه بزرگ و نيکو. و باروى شهر را گفتند سه فرسنگ و نيم است و اندرون شهر همه آبادان، که هيچ از وى خراب نديدم، و بازارهاى بسيار، و بازارى ديدم از آن صرافان که اندر او دويست مرد صراف بود و هر بازارى را دربندى و دروازه‌اى و همه‌ى محله‌ها و کوچه‌ها را همچنين دربندها و دروازه‌هاى محکم و کاروانسراهاى پاکيزه بود. و کوچه‌اى بود که آن را کوطراز مى‌گفتند و در آن کوچه پنجاه کاروانسراى نيکو و در هر يک بياعان و حجره‌داران بسيار نشسته. و اين کاروان که ما با ايشان همراه بوديم يک هزار و سى‌صد خروار بار داشتند که در آن شهر رفتيم، هيچ بازديد نيامد که چگونه فرود آمدند که هيچ جا تنگى نبود و تعذر مقام و علوفه."

از نوشته‌هاى ناصرخسرو به‌خوبى مى‌توان به وضعيت کشاورزى، نوع محصول‌ها، چگونگى آبيارى، صنعت، دانشمندان و بزرگان، استحکامات، چگونگى اداره‌ى شهر، ساختمان‌هاى مهم، زيارتگاه‌ها، روابط بازرگانى، آيين‌ها و باورهاى مردمان، روى‌دادهاى مهم تاريخى و بسيارى از ويژگى‌هاى مردمان و سرزمين‌هاى اسلام در آن دوران پى برد. در ادامه به نمونه‌هايى اشاره مى شود:

1. بانکدارى

پيرامون صرافى و چگونگى داد و ستد مردم بصره چنين نوشته است:"و حال بازار آن‌جا، چنان بود که آن کسى را که چيزى بود به صراف دادى و از صراف خط بستدى و هرچه بايستى بخريدى و بهاى آن را به صراف حواله کردى و چندان که در آن شهر بودى، بيرون از خط صراف چيزى ندادي." و خود او نوشته است که در آن زمان،" امير بصره پسر باکاليجار ديلمى، ملک پارس، بود. وزيرش مردى پارسى بود و او را ابونصر شهمردان مى‌گفتند." هم‌چنين نوشته است که در اصفهان در زمان پادشاهان سلجوقى بازارى به نام بازار صرافان وجود داشت که 200 مرد صراف در آن به کار صرافى مى‌پرداختند.

2. فانوس دريايى

هنگام دور شدن از جزيره‌ى آبادان چيزى مانند گنجشک را در ميان دريا مى‌بيند و پس از اين که اندکى نزديک‌تر مى‌شود آن را بزرگ‌تر مى‌بيند و مى‌پرسد:" آن چه چيز است" و پاسخ مى‌شنود:"خشاب" و سپس اين گونه به توصيف آن مى‌پردازد:" چهار چوب است عظيم از ساروج، چون هيبت منجنيق نهاده‌اند. مربع، که قاعده‌ى آن فراخ باشد و سر آن تنگ و علو آن از روى آب چهل گز باشد و بر سر آن سفال‌ها و سنگ‌ها نهاده، پس از آن که آن را به چوب به هم بسته و بر مثال ثقفى کرده و بر سر آن چهارطاق ساخته که ديدبان بر آن‌جا شود. و اين خشاب را بعضى مى‌گويند بازرگانى بزرگ ساخته است و بعضى گفتند که پادشاهى ساخته است. و غرض از آن دو چيز بوده است: يکى آن که در آن حدود که آن است، خاکى گيرنده است و دريا تنگ، چنان که اگر کشتى بزرگ به آن‌جا رسد بر زمين نشيند و کس نتواند خلاص کردن. دوم آن که جهت عالم بدانند و اگر دزدى باشد ببينند و احتياط کنند و به شب آن‌جا چراغ سوزند، در آبگينه، چنان‌که باد بر آن نتواند زد و مردم از دور بينند و احتياط کنند و کشتى از آن‌جا بگردانند."

3. آرامشگاه بين راهى

هنگان سفر از اصفهان به نايين از ايمن بودن راه و آرامشگاه‌هايى که بين راه ساخته بودند سخن مى‌گويد: "و در اين بيابان به هر دو فرسنگ گنبدک‌ها ساخته‌اند و مصانع که آب باران در آن‌جا جمع شود. به مواضعى که شورستان نباشد ساخته‌اند. و اين گنبدک‌ها به سبب آن است تا مردم راه را گم نکنند و نيز به گرما و سرما لحظه‌اى در آن‌جا آسايشى کنند."

4. آينه‌ى سوزاننده

هنگام بازديد از اسکندريه مى‌گويد:" و بر آن مناره آينه‌اى حراقه ساخته بودند که هر کشتى روميان که از استنبول بيامدى چون به مقابله‌ى آن رسيدى، آتشى از آن آينه در کشتى افتادى و بسوختي. و روميان بسيار جد و جهد کردند و حيلت‌ها نمودند و کس فرستادند و آن آيينه بشکستند."

5. دولاب

در جاى جاى سفر خود در شهرهاى گوناگون با کاريز، آب انبار و دولاب رو به رو مى‌شود و پيرامون دولابى در مصر مى‌گويد:" و چون از دور شهر مصر را نگاه کنند پندارند کوهى است و خانه‌هايى هست که چهارده طبقه از بالاى يکديگر است و خانه‌هايى هفت طبقه. و از ثقات شنيدم که شخصى بر بام هفت طبقه باغچه‌اى کرده بود و گوساله‌اى آن‌جا برده و پرورده تا بزرگ شده بود. و آن‌جا دولابى ساخته که اين گاو مى‌گردانيد و آب از چاه بر مى‌کشيد و بر آن بام درخت‌هاى نارنج و ترنج و موز و غيره کشته و همه دربار آمده و گل و سپرغم‌ها همه نوع کشته."

6. کاغذسازى

در گزارش از شهر طرابلس مى‌گويد:"و آن‌جا کاغذ نکو سازند مثل کاغذ سمرقندى، بل بهتر." که هم از پيشرفت کاغذسازى در آن شهر و هم از کيفيت کاغذ سمرقندى حکايت دارد که کيفيت کاغذهاى ديگر را با آن مى‌سنجيدند.

7. نشانه‌هاى راهنمايى

هنگام رفتن از شهر اخلاط مى‌گويد:"بيستم جمادى الاول از آن‌جا برفتيم، به رباطى رسيديم. برف و سرمايى عظيم بود. و در صحرايى، در پيش شهر، مقدارى راه، چوبى به زمين فرو برده بودند تا مردم روز برف و دمه بر هنجار آن چوب بروند."

8. پوشاک رنگ‌ به رنگ

در مورد پارچه‌هاى رنگ به رنگ(بوقلمون)، که در جزيره‌ى تنيس مى‌بافتند، مى‌گويد:" و بدين شهر تنيس بوقلمون بافند که در همه‌ عالم جاى ديگر نباشد، آن جامه‌اى رنگين است که به هر وقتى از روز به لونى ديگر نمايد. و به مغرب و مشرق آن جامه از تنيس برند. و شنديم که سلطان روم کسى فرستاده بود و از سلطان مصر درخواسته بود که صد شهر از ملک وى بستاند و تنيس به وى دهد."

9. بيمه‌ى بهداشت

در توصيف بيمارستان بيت المقدس مى‌گويد:"و بيت المقدس را بيمارستانى نيک است و وقف بسيار دارد و خلق بسيار را دارو و شربت دهند و طبيبان باشند که از وقف مرسوم ستانند." اين گونه وقف‌ها،که مى‌توان آن را گونه‌اى بيمه‌ى بهداشت دانست، در ديگر سرزمين‌هاى اسلامى نيز رواج داشته است.

10. کبريت و نشادر

هنگام گذشتن از آمل به رى مى‌گويد: و ميان رى و آمل کوه دماوند است مانند گنبدى و آن را لواسان گويند. و گويند بر سر آن چاهى است که نوشادر از آن‌جا حاصل شود و گويند کبريت نيز. و مردم پوست گاو ببرند و پر نوشادر کنند و از سر کوه بغلطانند که به راه نتوان فرود آوردن."

از سفرنامه‌ى ناصرخسرو دو نسخه‌ى خطى وجود دارد که هر دو در فرانسه نگهدارى مى شود. نخستين‌بار شفر، خاورشناس فرانسوى، به سال 1298 قمرى به چاپ سفرنامه با ترجمه‌ى فرانسوى پرداخت و سپس چاپ سنگى از آن کتاب در بمبئى هند انجام شد. بار سوم، سفرنامه در تهران همراه با ديوان ناصرخسرو به کوشش زين العابدين الشريف الصفوى بن فتحعلى بن عبدالکريم الخوى به سال 1312 قمرى به چاپ سنگى رسيد و در همان سال چاپ ديگرى از سوى همان شخص به بازار آمد. چاپ پنجم اين کتاب در چاپ‌خانه‌ى کاويانى برلين به کوشش غنى‌زاده همراه با دو مثنوى روشنايى‌نامه و سعادت‌نامه به سال 1340 قمرى به چاپ رسيد. اما شناخته شده‌ترين چاپ اين کتاب را دکتر محمد دبيرسياقى به سال 1335 خورشيدى به سرمايه‌ى انتشارات زوار به بازار فرستاد. چاپ‌هاى ديگرى از اين اثر نيز به بازار آمده است.

ناصرخسرو در نگاه انديشمندان

ناصرخسرو هر چند در روزگار خود بى‌مهرى فراوانى ديد، اما اکنون در ميان انديشمندان جايگاه ويژه‌اى پيدا کرده است. آندرى يوگينويچ برتلس، پژوهشگر روسى، درباره‌ى توجه به شعر او مى‌گويد:" شعرهاى اخلاقى و پندآموز او در برنامه‌ى درسى ايران و تاجيکستان گنجانده شده و مطبوعات ايران به آثار و نوشته‌هاى ناصر علاقه‌ى فراوان نشان مى‌دهند. شعرها و کتاب‌هاى او روز به روز در شرق و غرب توجه‌ بيش‌ترى را به خود جلب مى‌کند و ضرورت پژوهش و مطالعه‌ى آثار وى هر روز آشکارتر مى‌شود."

آربرى درباره‌ى روح آزادگى ناصرخسرو مى‌گويد:"پيشينيان ناصرخسرو در مدح شاهان و شاهزادگان قصيده سرايى‌ها مى‌کردند ولى موضوع‌هاى ناصرخسرو تنها به ذکر توحيد و عظمت الهى و اهميت دين و کسب پرهيزگارى و تقوى و پاکدامنى و عفت و فضيلت و خوى نيک و تعريف از علم منتهى مى‌شود. علامه قزوينى نيز او را شاعرى بلندمرتبه و سترگ و اخلاقى مى‌شمارد و سراسر آثارش را نفيس و پرمايه و معنوى مى‌داند."

دکتر ذبيح الله صفا، پژوهشگر ادبيات ايران، پيرامون ويژگى‌هاى شعر ناصرخسرو مى‌گويد:"ناصرخسرو بى‌گمان يکى از شاعران بسيار توانا و سخن‌آور فارسى است. او به آن‌چه ديگر شاعران را مجذوب مى‌کند، يعنى به مظاهر زيبايى و جمال و به جنبه‌هاى دلفريب محيط و اشخاص توجهى ندارد و نظر او بيش‌تر به حقايق و مبانى و باورهاى دينى است. به همين خاطر حتى توصيف‌هاى طبيعى را هم براى ورود در مبحث‌هاى عقلى و مذهبى به کار مى‌برد. با اين همه، نبايد از توانايى فراوان ناصرخسرو در توصيف و بيان ويژگى‌هاى طبيعت غافل بود. توصيف‌هايى که او از فصل‌ها و شب و آسمان و ستارگان کرده در ميان شعرهاى شاعران فارسى کمياب است."

دکتر عبدالحسين زرين‌کوب پيرامون نيرومندى سخنان ناصرخسرو و شجاعت او در در خرده‌گيرى بر ستمگران زمان خود چنين مى‌گويد:"سخنانش قوت و عظمت بى‌مانند داشت. مثل سيل گران از بالا به پايين مى‌غلتيد و روان مى‌شد. با قوت و صلابت سخن مى‌گفت و خواننده در برابر او خود را چون مردى مى‌ديد که زير نگاه غول بلندبالايى باشد. نگاه غول خشم‌آلود نه بدخواه. اين غول خشم‌آلود خوش قلب، هنوز در ديوان او جلوه دارد که با لحنى از خشم آکنده سخن مى‌گويد و او را بر اين مردم ساده‌لوح نادان که دست‌خوش هوس‌هاى خويش و دستکش اغراض حاکمان فاسد و رشوه‌خوار هستند، خشمگين مى‌دارد، خروش سخت بر مى‌دارد."

دکتر غلامحسين يوسفى نيز توصيفى اين چنين از ناصرخسرو و شعر او دارد و مى‌گويد:" شعر ناصرخسرو از نظر محتوا و صورت، واژگان و آهنگ و اوج و فرود و شتاب و درنگ همان ساخت انديشه‌ى اوست در قالب وزن و کلمات. همان قيافه‌ى هميشه جدى و مصمم و تا حدى عبوس و فارغ از هر نوع شوخ‌طبعى و شادى‌دوستى که به عوان داعى و حجت به خود گرفته در شهرش نيز بازتاب دارد. شهر ناصرخسرو هم از نظر درون مايه و مضمون مقاوم و تسليم ناپذير است، هم از نظر لفظ و آهنگ. به پاره‌اى آهن سرخ‌شده‌اى مى‌ماند که از زير ضربه‌هاى پتک آهنگرى زورمند بر سندان بر مى‌جهد، شراره است و شراره‌افکن. و اين همه بازتابى است از روح آزرده و نستوه ناصر خسرو."

دکتر مهدى محقق پيرامون ويژگى‌هاى اخلاقى ناصرخسرو مى‌گويد:" يگانه خوى نيک و صفت برجسته‌ى او که او را از ديگر شاعران ممتاز مى‌سازد، اين است که دانش و ادب خود را دستاويز لذت دنيوى قرار نداده و هرگز به مدح و ستايش خداوندان زر و زور نپرداخته و ديوان او مجموعه‌‌اى از پند و اندرز، حکم و امثال و در عين حال درس‌هايى از اصول انسانيت و قواعد بشريت است. او زشتکارى‌هاى اجتماع خودد را به خوبى درک کرده و يک تنه زبان به اعتراض و خرده‌گويى گشود. ناصرخسرو به اصطلاح امروز جنگ سرد را در پيش گرفت و با موعظه و نصيحت و بدگويى از اميران و دست‌نشاندگان آن‌ها و بر ملا کردن زشتکارى‌هاى اميران و فقيهان زمان خود کاخ روحانيت و معنويت آنان را بى‌پايه جلوه مى‌داد. او شاعرانى که شعر خود را وقف ستايشگرى کرده‌ بودند و همچنين فقيهانى که با گرفتن بهره‌ى خود با ديده‌ى تجويز به کارهاى زشت قدرتمندان مى‌نگريستند، مورد نکوهش و طعن قرار مى‌دهد."

دکتر محمدعلى اسلامى ندوشن نيز پيرامون پيوند ادب و سياست در شعر ناصرخسرو مى‌گويد:"هيچ شاعرى در زبان فارسى از حکومتى با آن همه تلخى حرف نزده است که ناصرخسرو از سلجوقيان. عزنوى‌ها را هم البته قبول ندارد. با حسرت از دوران سامانى ياد مى‌کند که به فرهنگ و ايرانيت ارادت داشتند. وى يک شاعر به تمام معنا سياسى است. هر حرفى مى‌زند، يک منظور اجتماعى در پشت آن نهان دارد."

دکتر محمد دبير سياقى در مقدمه‌اى که براى سفرنامه ى ناصرخسرو نوشته است، توانمندى‌ها او را چنين شرح مى‌دهد:"مسافرى که نامش ناصرخسرو است و علوم متداول زمان را با ژرفى آموخته است و در خاندانى ديوانى، گوشش به بسيار تعابير و اصطلاحات و فنون دبيرى و ترسل آشناست و خود به فضل و ادب شهرتى گرفته است و بر روابط مردم اجتماع از هر دست بينايى دارد و از زبانى گشاده برخوردار است و شنيده‌ها و ديده‌ها را مى‌تواند خوب بازگو کند و مطالب را نيک بپرورد و در قالب عبارات بريزد."

دکتر نادر وزين‌پور نيز در مقدمه‌اى که براى سفرنامه‌ى ناصرخسرو نوشته است بر راستى و درستى گزارش‌نويسى ناصرخسرو اشاره مى‌کند و مى‌گويد:"مبالغه در ذکر وقايع، سخن نابجا و سخيف و مغرضانه به هيچ وجه در کتاب وجود ندارد و از خرافات و افسانه‌سرايى هرگز مايه نگرفته است، زيرا ناصرخسرو واقع بين، هرگز از عقايد پوسيده و افکار بى‌پايه‌ى عوام الناس پيروى نمى‌کند."

اگر بخواهم

2010-07-24T17:39:00.000-07:00

یک ایرانی میهن پرست :

-اگر بخواهم درست سخن گفتن را بیاموزم !
شاهنامه فردوسی را می خوانم

- اگر بخواهم برای معشوق نکته ایی بنگارم !
سروده های مولانا جلال الدین بلخی را خواهم گفت

- اگر بخواهم نصیحت کنم !
اشعار سعدی شیرازی ، سخنم خواهد بود

- اگر بخواهم ندایی غیبی را بشنوم !
غزلیات خواجه حافظ شیرازی را خواهم خواند

- اگر بخواهم پندی دهم !
سخنان بزرگمهر حکیم را بکار خواهم گرفت

- اگر بخواهم ارزش فرهنگ ، میهن و ایران را بدانم !
کتاب سرخ ارد بزرگ را خواهم خواند

- اگر بخواهم خاطره ایی جاودانه داشته باشم !
به دیدار پاسارگاد و تخت جمشید خواهم رفت

- اگر بخواهم غرورم را باز یابم !
به دیدار نادرشاه افشار و باغ نادری خواهم رفت

- اگر بخواهم ارزش دانش و ادب را بدانم !
به دیدار خیام نیشابوری خواهم رفت

- اگر بخواهم وسعت ایران را ببینم !
نقشه هخامنشیان و اشکانیان و ساسانیان را خواهم دید

- اگر بخواهم داستانی بازگویم !
داستان های تاریخی بانو یاسمین آتشی را خواهم گفت

- اگر بخواهم قدرت خون آریایی ایرانیان را نشان دهم !
داستان پسرک سیزده ساله ایی را خواهم گفت که برای نجات خرمشهر ایران ، خود را به زیر تانگ افکند . داستان حسین فهمیده ...

برگرفته از :
http://www.avaxnet.com/thread-30903-post-131355.html#pid131355

خسارت 7 هزار میلیارد تومانی آلودگی هوا

2010-07-24T17:30:00.000-07:00

طبق آمار رسمی که براساس مطالعات بازنگری زیست محیطی تهیه شده است، آلودگی هوا هر سال 7000 میلیارد تومان به محیط زیست کشورمان خسارت وارد می‌کند.
این میزان خسارت برابر 4/8 درصد کل تولید ناخالص ملی کشور ایران در طول یک سال است.
دلیل این میزان آلودگی، مصرف بی‌رویه انرژی در منازل، کارخانه‌ها، صنایع، نیروگاه‌ها و استفاده خوروهای بخش حمل و نقل عمومی و خودروهای شخصی از سوخت‌هایی است که کیفیت مناسبی ندارند.
سالانه یک میلیون و 645 هزار تن آلاینده از طریق منابع متحرک، وارد هوای تهران می‌شود.
باید دید چه برنامه ایی برای کاهش این معضل اساسی وجود دارد همانگونه که فیلسوف سرشناسی همانند ارد بزرگ می گوید : برنامه داشتن ویژه گی آدمهای کارآمد است . حال نظری دقیق تر به این مشکل خواهیم داشت و راهکارهایی را با هم مرور می کنیم .
مهم‌ترین اقدامی که می‌تواند در کاهش آلودگی هوا تأثیر بسزایی داشته باشد، مدیریت بهینه مصرف انرژی است که با از رده خارج کردن خودروهای فرسوده و سهمیه‌بندی سوخت و استفاده از کارت هوشمند سوخت در این مسیر گام‌های خوبی برداشته شده است.
توسعه و ارتقای سیستم حمل و نقل عمومی، استفاده از مترو و اتوبوس‌های تندرو و گازسوز کردن خودروهای این ناوگان و گازسوز کردن منابع ساکن مصرف‌کننده انرژی مثل کارخانه‌ها و صنایع، نیروگاه‌ها و منازل مسکونی از دیگر اقدام‌های خوبی است که برای کاهش آلودگی هوا انجام شده است.
ارتقای کیفیت سوخت مصرفی از دیگر اقدام‌هایی است که باید توسط وزارت نفت انجام شود.

همه این موارد همچون زنجیره‌ای به هم متصل هستند و نمی‌توان هر یک را به تنهایی اجرا کرد، چون نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.

برگرفته از :
http://tanhae.com/ftopicp-16943.html

ثروت در سرمای 34درجه سانتیگراد زیر صفر !

2010-07-24T17:25:00.000-07:00

سرما برای اغلب مردم جهان حکم خانه نشینی و عدم خروج از خانه را دارد اما کشورهایی از همین موضوع استفاده کرده و میلیاردها دلار ثروت را به کشور خویش سرازیر می کنند . بطور مثال در روسیه و شهر مسکو هر سال جشنواره بزرگی بدین منظور برگزار می گردد : حرکت برروی رودخانه یخ‌زده‏ ! .

جهانگردان در مسکو می‌توانند با استفاده از کشتی یخ‌شکن از روی رودخانه‌های یخ‌زده شهر مسکو عبور کنند. هر سال پنج کشتی یخ‌شکن برای جابه‌جایی جهانگردان از روی رودخانه‌های یخ‌زده مسکو فعال می شوند.این یخ‌شکن‌ها دارای شکاف‌های فولادی و با قابلیت سرعت 20 کیلومتر در ساعت هستند.این کشتی‌های یخ‌شکن می‌تواند یخ‌هایی به ضخامت تا 10 سانتیمتر را بشکافند. در حالی که دمای هوا در خارج از کشتی به 15 تا 20درجه سانتیگراد زیر صفر می‌رسد. کرایه این کشتی‌های یخ‌شکن برای هر جهانگرد بین 33 تا50 دلار است. این کشتی‌ها ظرفیت 200 مسافر را داردو قادر است با نور خاص در شب نیز مسیر را طی کند.

چنانچه دیدید مسکو از بزرگترین دشمن طبیعی خویش یعنی سرما ، تولید ثروت می کند . و حالا نگاهی به جشنواره زمستانی یخ و برف چین داشته باشیم : جشنواره بین المللی معروف "یخ‌ و برف" در شهر هاربین مرکز استان هیلونگکیاگ چین تا کنون 26 بار برگزار شده این در حالیست که سرمای طاقت فرسا در این شهر مردم را خانه نشین کرده است.
از سال 1985هرسال این جشنواره در شهرهاربین با شرکت هنرمندان برگزار می‌شود و تا اوائل فوریه ادامه دارد.
این جشنواره جهانگردان زیادی را هرسال از سراسر جهان به این شهر می‌کشاند اما به دلیل آنکه برودت هوا اغلب در این شهر 34درجه سانتیگراد زیر صفر است همه گمان می‌ برند که جهانگردان رغبتی برای رفتن به این شهر نشان ندهند.

با این وجود در هر جشنواره یخ و برف بیش از 50 هزار هنرمند از سراسر جهان وچین راهی شهرهاربین می شوند. و در مدت برپایی جشنواره هنرمندان هنر خود را باساخت مجسمه‌های مختلف از برف و یخ به نمایش می‌گذارند.

آری نگاه کارشناسی همراه با نبوغ می تواند از بدترین شرایط هم بهترین وضعیت را خلق کند همانگونه که فیلسوف برجسته ایی نظیر ارد بزرگ می گوید : برآزندگان بدنبال دگرگونی و رستاخیزند ، رشد در کمینگاه راه های نارفته است .

جشنواره های یخ و برف بزرگ دیگری هم برگزار می شوند بطور مثال کلاسهای یخ نوردی و صعود دیواره یخی و آبشار یخی فرانسه ، فستیوال یخ نوردی kong و یا آبشار زیبا و یخ نوردی به در دره Rjukan نروژ و ....

همه اینها جاذبه های طبیعی زمستان است که اغلب به آن توجه نمی کنیم . هر سرزمینی بخشی از جاذبه های طبیعی را در اختیار دارد . تنها لازم است دوباره نگاهی به اطراف خویش بنماییم.

برگرفته از :

http://www.funwindow.mihanblog.com/post/80

http://www.starir.com/showthread.php?p=15677

گنبد کاووس باشکوه در دل تاریخ

2010-07-24T17:24:00.000-07:00

گنبد کاووس باشکوه در دل تاریخ

گنبد کاووس یا گنبد قابوس یک بنای تاریخی متعلق به بیش از هزار سال پیش است که در شهر گنبد کاووس،از استان گلستان، شمال شرقی ایران قرار دارد.

این بنای معروف که یکی از بلندترین بناهای آجری جهان به‌شمار می‌آید، بر فراز پشته‌ای خاکی که قریب پانزده متر از سطح زمین بلندتر است، قرار دارد و در سال 397ق/375 ش و در زمان فرمانروایی شمس المعالی قابوس بن وشمگیر بنا گردیده‌است.

این برج در شمار بزرگترین مفاخر معماری سده چهارم هجری است؛

چنان که پروفسور آرتور پوپ در باره‌اش نوشته‌است:

«در زیر سمت شرق کوه‌های البرز و در برابر صحراهای پهناور آسیا یکی از بزرگترین شاهکارهای معماری ایران با تمام شکوه و عظمت خود قد بر افراشته‌است.

این بنا، گنبد قابوس می‌باشد و برج آرامگاه از هرگونه آرایش مبراست.

جنگنده‌ای با نیروی ایمان در نبرد رودرروی، پادشاهی شاعر در نبرد با ابدیت. آیا آرامگاهی چنین عظیم و مقتدر وجود دارد؟»‏

احتمالاً مدفن سلطان آل زیاری، قابوس بن وشمگیر است، ساخته شده که قدیمی ترین ارامگاه سبک ترکمانان سلجوق بوده و ارتفاع آن به ۶۰ متر می‌رسد و بین سال های ۱۰۰۶ تا ۱۰۰۷ میلادی بنا شده‌است.

بعد از دورانی بدلیل زلزله شهر گنبد قابوس که نمادی از تمدن اسلامی و جهانی بود با خاک یکسان شده و بعدها بقایای آن در قسمت شرقیِ شهر گنبد قابوس کشف شد.

گنبد قابوس در طول عمر خویش توانسته جایگاهی فرهنگی و خاص به شهر خویش ببخشد خود ساختمان بر اساس بزرگداشت ، بنا شده است و بقول ارد بزرگ فیلسوف کشورمان : بزرگداشت آدمیان ، رشد فرهنگ را در پی دارد .

اکثریت شهرستان گنبد کاووس را ترکمنان تشکیل می دهد که از دیگر اقوامی که در این شهر زندگی می کنند می توان به اقوام سیستانی و آذری نیز اشاره کرد.

شهر کنونی به سال ۱۳۰۵ هجری شمسی، در دوران سلسله پهلوی برای سکونت عشایر ترکمن، به‌دستور رضاشاه بنیان نهاده شد و به سپاس از قابوس بن وشمگیر نام آن‌را گنبد قابوس (که اکنون به گنبد کاووس تغییر یافته‌است) نهادند.

نقشه اصلی این شهر توسط کارشناسان آلمانی، مطابق با اصول شهرسازی طراحی شد و از اینرو خیابانهای متقاطعی داشته و با الگوی شطرنجی فاقد معابر تنگ و قدیمی است.

گنبد کاووس جزو اولین شهرهای ایران است که در آن شهرداری قدمت درازی دارد.

این شهر امروزه از شهرهای زیبا و دیدنی استان گلستان محسوب می‌شود.

ساختمان گنبد قابوس شامل دو بخش است:

پی یا پای بست بنا و بدنه، وگنبد مخروطی. پی سازی بنا از زمین سفت شروع و تا ارتفاع حدود پانزده متری با آجر و مصالح مشابه خود بنا انجام شده‌است.

درون پای بست سردابی وجود داشت که پا کار طاقش هنوز بر جاست؛ ولی بر اثر کاوش‌های پیاپی کاوشگران که در پی گنج بوده‌اند،اثری از کف آن بر جای نمانده‌است!

بدنه مدور خارجی گنبد قابوس پانزده تَرک (دندانه نود درجه) دارد که در اطرافش و به فواصل مساوی از یکدیگر قرار دارند؛ یعنی از پای بست بنا شروع می‌شود و تا زیر سقف گنبدی ادامه می‌یابد و میانشان با کوهه‌ای آجری پر شده‌است.

قطر داخلی گنبد به طول 9 متر و 70 سانتی متر و قطر آن از قاعده ترک‌ها به طول 14 متر و 66 سانتی متر و طول قطر آن از رأس ترک‌ها یا به عبارتی قطر ارباب یا پای بست آن 17 متر و 6 سانتی متر می‌باشد.

ضخامت میل از پایین به بالا کاسته می‌شود و در ارتفاع37 متری گنبد مخروطی بنای برج را تکمیل می‌کند.‏

این گنبد که با آجرهای مخصوص دنباله دار کفشکی ساخته شده‌، دوپوسته ‌است.

در درون طاق هلالی سردر، مقرنسی است که به نظر می‌رسد در مراحل نخستین پیشرفت این نوع تزئینات معماری و گچ بری است.

شاید این مقرنس ساده و در عین حال زیبا، از اولین نمونه‌های مقرنس سازی در بناهای اسلامی می‌باشد که به‌تدریج تکمیل شده‌است.

دکتر ویلسن ـ‌ نماینده دانشگاه پنسیلوانیاـ راجع به این مقرنس‌ها می‌نویسد:

«بالای در، مقرنسی است که در مراحل اولیه می‌باشد و این یکی از نمونه‌های تزئینی است که بعداً اهمیت پیدا کرد.»

کتیبه‌ای کوفی کمربندوار بدنه را آرایش کرده‌است که یک ردیف آن در هشت متری پای آن و دیگری در زیر گنبد مخروطی قرار دارد.

نوع نوشته کوفی کتیبه‌ها ساده و آجری است و حروف آن آرایش ندارند، بر جسته و خوانا می‌باشد و حاشیه دورشان قاب مستطیل شکلی از آجر است

و بدین شرح است:«بسم الله الرحمن الرحیم/ هذ القصر العالی الامیر شمس المعالی الامیر ابن الامیر قابوس ابن وشمگیر.

امر ببنائه فی حیاته، سنه سبع و خمسین و ثلثماته قمریه و سنه خمس و سبعین و ثلثماته» برگردان این متن از این قرار است:

به نام خداوند بخشنده مهربان/ این است کاخ باشکوه امیر شمس المعالی، امیر پسر امیر، قابوس فرزند وُشمگیر.

فرمان داد به ساخت آن در زندگی خویش سال سیصد و نود و هفت قمری و سال سیصد و هفتاد و پنج (خورشیدی).‏

گنبد کاووس قطب مسابقات اسب دوانی ایران است

برگرفته از :
http://forum.njavan.com/showthread.php?t=65769

اسطوره ها و قهرمانان ایران کجایند ؟

2010-07-24T17:11:00.000-07:00

جهان امروز فصل بهار و رویش باشکوه علمی خویش را طی می کند هر روز دهها هزار اختراع در سرتاسر جهان به ثبت می رسد نامهای بسیاری بر سر زبانها می افتد و هنوز بیست و چهار ساعت نگذشته که دهها هزار نام دیگر مطرح می شوند و همین طور...
اما این همه ستاره چطور در جوامع تبدیل به خورشید نمی شوند ؟!
خورشیدها چه کسانی هستند ؟
خورشیدها شخصیت های کاریزمایی هستند که توده را همراه نفس های خویش می کنند .
چهره های آنها ، صدای آنها و... می شود طول موجهای نظرات و خواسته های یک ملت ...
این مقدمه کوتاه را گفتم تا برسم به خورشیدی فروزانی در ایران امروز .
همانی که می گوید : برآزندگان شادی را از بوته آتشدان پر اشک ، بیرون خواهند کشید .
بله منظورم ارد بزرگ است .

او و آرمانهایی که در کتاب سرخ به آن پرداخته است بک گراند و پس زمینه ایی از اندیشه خردمندانه ایرانی را به نمایش گذارده است .
واژه های او راهکارهای منحصر به فردی است راهکارهای که پاسخ سئوالات بی جواب نسل ماست .
می گوید : اسطوره ها زاینده اند ! آنان برای فرزندان سرزمین خویش همواره امید به ارمغان می آورند .
سخن او دقیقا مخالف کلام آنهایست که می گویند جوامع نیازی به قهرمان ندارند . ارد بزرگ می گوید : سرزمینی که اسطوره های خویش را فراموش کند به اسطورهای کشورهای دیگر دلخوش می کند فرزندان چنین دودمانی بی پناه و آسیب پذیرند .
داشتن قهرمان برای یک سرزمین از دیدگاه ارد بزرگ واجبتر از هر چیز دیگریست . در اینجا بیاد می آورم قهرمان سازی های هالیود ، بالیود ، سینمای چین و کره جنوبی و ... را !
همه آنها با قهرمان سازی ، کشور خود را ناجی بشر نشان می دهند و چه سود کلانی از این راه می برند .
اما در کشور ما با وجود آنکه سرشار از قهرمانان واقعی ، اسطوره ها و شخصیتهای برجسته و خورشید گونه است عده ایی صوفی مسلک می گویند همه قهرمان هستند ! و ما قهرمان نمی خواهیم !! .
برای همین بچه ها و جوانان ایرانی دیوارهای اتاقهایشان را با عکسهای اجنبیان می پوشانند ...
و این باعث تاسف است .
نمی خواستم بحثم برود به این مسیر ، چون هدف اولیه ام از نوشتن این متن شخصیت خود ارد بزرگ بود اما می بینم بحث قهرمان در ایران همیشه پنهان واقع شده است .
رشد ایران در بخشهای گوناگون نیازمند قهرمانان شکست ناپذیر و پر انرژی است همانطور که ارد بزرگ می گوید : اسطوره های کهن ، پایه ها و ستونهای فر و رشد کشورند .
مدیران کشور باید به این مهم توجه کنند . با به فراموشی سپردن اسطوره های کشورمان ، سود واقعی را ملل دیگر خواهند برد . ایران نیاز به حرمت گذاری و بزرگداشت شخصیت های خورشید گونه خویش است . تا به این شکل نسل نوی ایران به خود باوری برسد و خودباوری مقدمه استقلال در زمینه های گوناگون است .
امیدوارم برای رشد و شکوه دوباره ایران قهرمانان رویین تن ظهور یابند .

شهناز خاتمی
1/4/1389

برگرفته از :

http://mehremihan.com/portal/irantv/192-shahnazkhatami

21 نکته مهم از کارشناسان دانش و سلامتی

2010-07-22T06:18:00.000-07:00

1. ماست را با معده خالی بخورید و سعی کنید روزانه يك ليوان ماست بخوريد .

2. مصرف مكرر فست‌فودها، تاثير منفي بر روي دندان‌هاي شيري کودکان دارد .

3. هنگام حرکت اتومبیل، پنجره ها را تماما باز نکنید تا هوا بصورت باد وارد مجاری تنفسی نگردد.

4. چای بیشتر از یک روز مانده را اصلا ننوشید.

5. موهای خود را بیش از یکبار در شبانه روز شانه نکنید.مراقب ورود شوره سر (حتی بصورت نامرئی) به چشمها و مجرای تنفسی خود باشید.

6. هیچگاه به پهلو نخوابید. سعی کنید در جهت عمود بر محور مغناطیسی زمین بخوابید.

7. با حیوانات خانگی تعامل مثبت داشته باشید. آنها ممکن است از خیلی از انسانها سالمتر و تمیزتر باشند. عوامل مشترک زیاد آنها با انسانها میتواند به شکل واکسن در بدن عمل کند.

8. هنگام غذا بین هرلقمه حداقل 1 دقیقه فاصله بگذارید و دو ساعت قبل و بعد از غذا و هنگام آن نوشیدنی ننوشید.

9. در حمام هیچگاه مستقیما زیر دوش آب گرم نفس نکشید. کلر یک قاتل تدریجی است.

10. هرگز پشت مانیتور (های قدیمی) که روشن هستند قرار نگیرید. ضرر آنها از خیلی از دستگاههای عکسبرداری بیشتر است.

11. اگر نیاز مالی ندارید، لازم نیست روزی 8 ساعت کار کنید. بهترین تعداد ساعات کاری بین 5 الی 6 ساعت میباشد.

12. هنگام دویدن و راه رفتن سر خود را بالا نگهدارید.هنگام نشستن و خوابیدن برعکس سر خود را پایین نگهدارید.

13. توجه بیش از حد به وزن، سودمند نیست. بدن انسان قادر است بصورت خودکار میزان ورودی، جذب و میزان دفع را تنظیم نماید و اشتهای طبیعی نیز متناسب با آن میباشد. هرچه قدر دوست دارید بخورید.

14. هنگام روشن کردن کولر اتومبیل خود ابتدا به مدت حداقل 5 دقیقه پنجره ها را باز بگذارید و در پمپ بنزینها کولر را خاموش نمایید.

15. لوازم آرایشی را بیشتر از 5 ساعت برروی پوست خود باقی نگذارید. سلولهای پوستی نیاز به تعرق و تنفس دارند. درمنزل نیز تا حد امکان از لباسهای گشاد ، راحت و باز استفاده نمایید.

16. ورزش و تحرک در ابتدای صبح نه تنها سودمند نیست بلکه خطرناک نیز هست. سعی کنید آن را در حداقل 3 ساعت بعد از بیداری و یا عصر انجام دهید.

17. توجه بیش از حد به امور سیاسی، ورزشی و اقتصادی برای سلامت روان مضر بوده و در دراز مدت به علت عدم امکان تسلط بر کنترل آنها، باعث اختلالات روانی میگردد به قول ارد بزرگ : وابستگی زیاد به دانستن اخبار و رویدادهای پرآکنده جهان ، پس رفت ما را به ارمغان می آورد.

18. معجزه جواهر آلات برای خانمها را فراموش نکنید. حتی اگر صرفا به دیدن آنها باشد.

19. غذای خود را بیشتر از یکبار در مایکروفر گرم نکنید و بعد از آن درصورت عدم استفاده دور بریزید.

20. هرگز سیگار نکشید و اگر میکشید ، نیمه آخر آن را هیچ وجه نکشید.

21. هنگام شارژ موبایل ابتدا شارژر را به گوشی وصل کنید و سپس آن را به برق وصل کنید. بهتر است موبایل خاموش باشد.

برگرفته از :
http://maghaalaat.blogspot.com/2010/07/21.html

اینترنت ، پاداش قرن بیست و یکم

2010-07-21T14:33:00.000-07:00

•رسانه هاي جهاني در خلال قرن بيستم چگونه رشد كردند؟
يكي از بزرگ ترين موفقيت هاي قرن بيستم، رشد رسانه هاي جهاني و گسترش ارتباطات است. از تلويزيون «كاتماندو» يا «ليما» مي توان رنج روزافزون مردم «كوزوو» را تماشا كرد، در حالي كه تصور آن هم در قرن نوزدهم ناممكن مي نمود. با ورود اينترنت در رسانه هاي الكترونيكي ديجيتالي؛ راديو، تلويزيون و فيلم سينمايي به اثري كلاسيك مبدل شدند. در حال حاضر مي توان با يك فشار كوچك بر روي موس كامپيوتر از تمامي منابع اطلاعاتي چون آگهي هاي تبليغاتي، خريد و فروش، بانكداري، گزارش آب و هوا، اخبار و آموزش مطلع شد. اينترنت، مرز ميان رسانه هاي جمعي و ارتباطات فردي را از ميان برده است. در هر صورت، جهاني سازي رسانه ها با هدف تسلط و حكومت بر موارد تجاري در مقياس جهاني، سيستم هاي اطلاع رساني دولتي و مردمي را تضعيف خواهد كرد.
در بيشتر نقاط جهان، رسانه هاي جهاني و هزينه هاي تفريحي سريع تر و بيشتر از توليد ناخالص ملي رشد مي كنند، مخصوصا در خاور دور و اروپاي مركزي كه اين گسترش سريع تر صورت مي گيرد.

•در رويارويي با اين سناريوي جهاني رسانه ها، اين سوال در ذهن پديد مي آيد كه آيا اين نوع گسترش درست است يا خير؟
اگر نگاهي به گذشته داشته باشيم، از نقطه نظر عصر ديجيتال و كامپيوترهاي مدرن و پيشرفته، ابداع صنعت چاپ در قرن نوزدهم، نقطه عطفي در تمدن بشريت و همچنين در گسترش صنعت چاپ و مطبوعات محسوب مي گردد. اختراع راديو و تلويزيون در نيمه اول قرن بيستم انقلابي عظيم در بازارهاي رسانه اي و اطلاعاتي تمامي كره زمين به وجود آورد. در دهه ،۱۹۲۰ راديو به رسانه اي محبوب در ارتباطات جمعي مبدل شد و هنوز هم چون وسيله ارتباطي قدرتمندي به كار خود ادامه مي دهد. با اين همه، اينترنت به دروازه اي براي دستيابي به همه رسانه ها تبديل شده است. شواهد نشان داده كه با استفاده از اينترنت، ميزان تماشاي تلويزيون توسط مردم ۲۰ درصد كاهش يافته است.
اينترنت، پاداش قرن حاضر به تمامي رسانه ها و وسايل ارتباط جمعي است كه گاه به دشمني بي نظير تبديل مي گردد. اينترنت، ابزاري لازم براي برقراري ارتباطات فردي، گسترش تجارت، ارتباطات جمعي و آموزش است، اما هنگامي كه براي ترويج هرزه نمايي، قاچاق و خريد و فروش غيرقانوني مورد استفاده قرار گيرد، به اهريمني شرور مبدل مي گردد همانگونه که فیلسوفی نظیر ارد بزرگ می گوید : ساده انگاریست اینترنت را با همه داده هایش یکجا رد کنیم و یا یکجا بپذیریم .

•آيا انسان ها شهروند هستند يا فقط مصرف كننده محسوب مي گردند؟
برخي معتقدند كه بازار به گونه اي است كه شنوندگان تنها مصرف كننده محسوب شده و رسانه هاي تجاري هيچ مزايايي را ارائه نمي دهند مگر فراهم ساختن چرخ حركتي جهت راندن محصولات خود در جهت رسيدن به دست مصرف كنندگان. رسانه ها و گروه هاي تبليغاتي فرهنگ نخبه گرايانه مصرف گرايي را در ميان جامعه اي گسترده رواج مي دهند. آن ها با استفاده از خشونت و بي بند و باري، و به كارگيري اصول منطقي بازار، برنامه هاي جذابي را به بينندگان و شنوندگان خود ارائه مي دهند، در حالي كه ماهيت خدمات دولتي و مردمي را ناديده مي گيرند. رونق سريع كامپيوتر در دهه ۱۹۸۰ و اينترنت در دهه ۱۹۹۰ از يك طرف وتاثير اقتصاد بازار آزاد در همان دوران از سوي ديگر، رسانه ها را در مقياسي وسيع تر از هر زمان ديگر، به سوي عرصه هاي جهاني سوق داده است. كشورهاي توسعه يافته، همراه با جهاني سازي رسانه ها، تجارت الكترونيكي را آغاز كردند، حتي در كشورهاي در حال توسعه هم با وجود شالوده و زيرساخت بسيار ضعيف آن ها، تجارت الكترونيكي راه پيدا كرده است. به همين دليل رسانه هاي اينترنتي كه تنها يك دهه از عمر آن ها مي گذرد، هم ظاهرا به ويروس «تجارت جهاني» آلوده شده اند.

•در حال حاضر چه تلاش هايي براي متوقف ساختن مركزيت و يكپارچگي رسانه ها صورت گرفته است؟
حمايت از خبر پراكني و اطلاع رساني با محوريت اطلاع رساني دولتي يك وظيفه است. به هر حال در اين كره خاكي برخي تلاش ها مانند گروه هاي فشار موثر واقع خواهند شد، گروه هايي كه براي حمايت و پشتيباني از منابع اطلاع رساني دولتي فعاليت مي كنند. سازمان هاي خبرپراكني غيرتجاري كه در سراسر جهان تشكيل مي شوند، نشانه هاي خوبي از فراهم سازي امكانات لازم براي توليد برنامه ها و اخبار دولتي است. آن ها با استدلال به شكست مالكيت انحصاري غول هاي رسانه اي غربي ونظام سرمايه داري جهاني، با سازمان هاي جهاني و منطقه اي چون سازمان جهاني شبكه هاي راديويي (WACRB) و انجمن رسانه هاي برتر جهاني (WAMA) ارتباط برقرار كرده اند.

•به هر حال اين گروه هاي فشار از نظر مالي و تكنولوژيكي ضعيف هستند و اغلب از سوي دولت ها مورد حمله قرار مي گيرند. ذكر همين نكته كافي است كه برخي شبكه هاي راديويي در آمريكا و آمريكاي لاتين به اجبار تعطيل شده و برخي ديگر براي مثال در برزيل مورد پيگرد قرار گرفته اند. به اعتقاد ناظران، اين ها به رسانه هاي دموكراتيك به معناي واقعي مبدل شده اند. در عين حال تلويزيون هنوز هم براي سازمان هاي خبرپراكني «دموكراتيك» گران و پرهزينه است و دولت ها هيچ گونه بودجه اي را براي سازمان هاي خبرپراكني مردمي اختصاص نمي دهند.
بسياري از كشورها در سراسر جهان ادعا مي كنند تنها از طريق منطق اظهار نشده مالكيت بر شبكه هاي راديويي توسط دولت، توانسته اند سرويس هاي خدماتي راديو و تلويزيوني را اداره كنند. در حقيقت براي اين كه دولتي بتواند مالكيت يك شركت اطلاع رساني و خبر پراكني را از آن خود سازد و همچنين يك موسسه اطلاع رساني بتواند با محوريت خدمات رساني دولتي به كار خود ادامه دهد، دو شيوه متفاوت وجود دارد.

بسياري از شبكه هاي راديويي و تلويزيوني كه به گفته آن ها با محوريت خدمات دولتي در چنين كشورهايي مشغول به كار هستند، بسيار فراتر از جلب توجه شنوندگان و بينندگان فعاليت مي كنند و اين به معناي كمتر مردمي كردن رسانه ها توسط مسئولان دولتي است، در حقيقت اين دولتمردان با سوءاستفاده از رسانه ها آن را به وسيله اي براي تبليغات خود تبديل كرده اند. در كشورهاي در حال توسعه و كشورهايي كه دموكراسي و مردم سالاري بسيار ضعيف عمل مي كنند، كانال هاي دولتي راديو و تلويزيون چيزي پخش نمي كنند مگر سخنان دولتمردان و رهبران حاكم. از اين رو، در اين كشورها، شبكه هاي تجاري در رقابتي بي نظير گوي سبقت را از شبكه هاي دولتي مي ربايند. براي مثال، ممكن است ده ها يا حتي صدها سال طول بكشد تا شبكه تلويزيون دولتي هندوستان با عنوان «دوردارشان» بتواند به كيفيت پخش برنامه هاي داخلي شبكه بي بي سي دسترسي پيدا كند. براي رويارويي يا فشارهاي وارده از سوي بازار آزاد، بايستي مرحله به مرحله پيش رفت.

ویژگیهای راهبرد رفتاری در انتخابات

2010-07-21T10:46:00.000-07:00

راهبرد رفتاري در جغرافياي انتخاباتي،بر پايه فرآيندي استوار است. يعني مبتني است بر بررسي مرحله به مرحله (مرحله اي) و فرآيندي كه الگوهاي فضايي مكاني (محلي)؛ الگوهاي توزيعي و روابط متقابل، از آن ناشي مي شود. اين راهبرد بر تصميم گيري متمركز مي شود. با تأكيد بر اين حقيقت كه موقعيت ها و مدل هايي كه در نقشه انتخاباتي مشاهده مي شوند، نتيجه نهايي مجموعه اي از تصميمات و اقدامات مخصوص است.
افراد هم به نوبه خود، بعد از فرآيند ارزيابي اطلاعات موجود در مورد جهان پيرامون، اين تصميمات را اتخاذ مي كنند. مشخصه مطالعات رفتاري، تأكيد قوي بر مطالعه جريان اطلاعات است. افراد به كمك اطلاعاتي كه دريافت مي كنند، مي خواهند تصوري از محيط خودشان ارائه دهند، به خصوص تصويري از احزاب و كانديداهاي رقيبي كه براي به دست آوردن رأي او، تلاش مي كنند.
در اين مورد ، ارتباط با مجموعه وسيعي از مطالعات جغرافيايي محيط، بسيار قوي است. چنين برداشتي بايد با اهداف شخصي و ارزش هاي رأي دهنده مقايسه شود و رفتار سياسي شخصي وي نتيجه اين مقايسه است. چنين شخصي ممكن است هنوز هم «مصمم» به رأي دادن نباشد و در جستجوي اطلاعات بيشتري براي تصميم گيري بعدي خود باشد و حتي ممكن است تصميم بگيرد كه رأي ندهد و اين امر ممكن است ناشي از سردرگمي، بي تفاوتي يا خصومت نسبت به تمام احزاب و كانديداهاي رقيب باشد و يا نهايتا ممكن است رأي بدهد و در انتخاب بين نامزدها، از مجموعه الگوي انتخاباتي جغرافيايي (الگوي راي منطقه اي)، فقط يك نقش دارد.
اين روش، روش مبتني بر الگويي است كه به دنبال آن، نه تنها ساختار جغرافيايي رأي دهي را عوض مي كند، بلكه مراحل تصميم گيري كه آن ساختار را ايجاد كرده نيز تغيير مي دهد. (از حالت بررسي جمعي به بررسي فردي تبديل كند.) هيچ جاي تعجبي نيست كه اين راهبرد اثري عميق بر جغرافياي انتخاباتي گذاشته است.
«گال براون وويليامسون» (۱۹۷۲) نشان مي دهند كه از ميان تمام شاخه هاي جغرافياي انساني، جغرافياي سياسي، به طور سنتي عمدتا به مسائل ناشي از تصميم گيري هاي سياسي و نظامي متمركز است. با در نظر گرفتن اين مسأله، كاملا طبيعي است كه روش رفتاري بيشترين تأثير را بر آن بخش از جغرافياي سياسي كه نتيجه انتخاب بين گروههاي سياسي را مطالعه مي كند، گذاشته است. از آنجايي كه روش هاي رفتاري از گذشته هاي دور در مورد مطالعات رأي گيري در علم سياست به كار مي رفت، كاربرد علوم سياسي همراه با روانشناسي و جغرافيا، در طي زمان خود را نشان داد (در طول زمان نزديكي بين اين علوم ايجاد شد) جغرافياي طبيعي، هم ماهيتا و هم از لحاظ موقعيتش بين دو رشته ذكر شده كه هر دو نسبت به سيستم رأي گيري علاقه مندند، عملا از طريق روش هاي رفتاري دگرگون شده است.
قواعد كلي
اگر مجموعه نتايج انتخابات را به صورت رقمي مطلق يا رقمي درصدي، تحت عنوان «سطوح رأي دهي» بناميم، در اين صورت، از ديدگاه رفتاري،فرد رأي دهنده كه سرانجام تصميم مي گيرد رأي بدهد يا نه و نيز اينكه به چه كسي رأي بدهد، در شبكه جريان اطلاعات به صورت يك نقطه، ظاهر مي شود (جايگاه رأي دهنده يك واحد از كل رأي دهندگان است). اولين نقشي كه چنين فردي ايفا مي كند، دريافت اطلاعات است.كاكس (۱۹۶۹) خاطر نشان ساخت اطلاعاتي كه توسط رأي دهنده دريافت مي شود ممكن است انواع مختلفي داشته باشد كه از اطلاعات غيرسياسي تا سياسي محض، تغيير مي كند.اطلاعاتي كه ريشه سياسي داشته باشند در جوامع مختلف، متفاوت است و اين نكته بستگي به وابستگي هاي سياسي افراد دارد، به عنوان مثال در انگلستان شاخص قيمت خرده فروشي از لحاظ سياسي بسيار اهميت دارد، در حالي كه درآمريكا، امكان دسترسي مردم به وسايل نقليه عمومي براي جابه جايي كودكانشان به مدارس- كه راهشان دور است- اهميت دارد. اين امر به خاطر آن است كه مي خواهند به نوعي توازن نژادي در مدارس آمريكا، برسند. كاكس از جانبي به اطلاعات ساده اي در مورد مسائل متنوع اشاره مي كند كه آثار چنداني در رأي ندارند مگر آنكه رأي دهنده از رويه هاي سياسي احزاب رقيب و كانديداهايي كه به مسائل خاصي اشاره مي كنند آگاه باشد. فقط وقتي چنين اطلاعات مكملي فراهم هستند، رأي دهنده قادر به ارزيابي اطلاعات است و بين دو رقيب، يكي را انتخاب مي كند. به علاوه چنين اطلاعات مكملي يك جهت گيري حزبي محسوس و بارز دارد. به طوري كه به شدت در پي آن است كه موقعيت يا كانديداي حزب يا گروه خاصي را به گروه انتخاب كنندگان (رأي دهندگان) بشناساند، موقعيتش را برجسته كند و رأي دهندگان را به رأي دادن به چنين گروه يا كانديدايي تشويق كند.
فعاليت هايي از اين دست را كه به شدت حزبي هستند تحت عنوان رويه ها (نشانه ها يا اطلاعات مكمل) مي شناسيم. براي چنين اطلاعاتي، منابع متنوعي وجود دارد كه مهمترين اين منابع، احزاب سياسي هستند به اين دليل كه حداقل در سطح محلي وجود چنين اطلاعاتي، محرز است تا باعث تأييد، بسيج و حمايت بيشتر حزبي بشود. وجود احزاب فرآیند پیدا کردن خواسته های واقعی مردم و همچنین تخقق این خواسته ها را تضمین می سازد همانطور که متفکری همچون ارد بزرگ می گوید : کشوری که گروه های هدفمند سیاسی ندارد انتخابات هر روز بیشتر به پستی می گراید . با وجود احزاب قدرتمند بستر پاسخگویی و اطمینان قلبی مردم مهیا می شود ، به خاطر داشته باشیم كه باید سياست هاي حزبي را گسترش دهيم و همچنين كانديداها را به بارزترين شكل ممكن بهتر معرفي كنيم. گروههاي ذينفع اقتصادي مانند اتحاديه هاي كارگري و اتحاديه هاي كارفرمايان، نيز خواسته هايي را در جهت دفاع و افزايش منافع اعضايشان مطرح مي كنند و براي رسيدن به اين هدف غالبا پيوند نزديكي با احزاب سياسي ايجاد كرده اند. روزنامه ها نيز همينطور اينها، جهت گيري هاي خاص حزبي با درجات مختلف دارند. به همين دليل روزنامه ها سعي مي كنند كه اخبار و اطلاعات را طوري انتخاب، ارائه و تفسير كنند كه به ايده آل هاي سياسي آنها نزديك باشد. «كاكس» به درستي توضيح مي دهد كه منابع اطلاعات مكمل حزبي از جامعه اي به جامعه ديگر متفاوت است. به عنوان مثال، در كشورهاي آفريقايي، قبايل و در «ويلز» در اواخر قرن ۱۹ فرقه هاي مختلف مذهبي بودند كه نقش بسيار مهم هدايتي (به سوي يك نفر را) در انتخابات داشتند. در درون هر كشوري نيز ممكن است رويه ها در طول زمان تغيير بكنند. در انتخابات قرن ۱۹ انگليس، مذهب و اعيان و اشراف محلي، وسيله مهمي براي جذب آراء (به سمتي خاص) بودند (پلينگ۱۹۶۷،). اين رويه ها به تدريج تغيير يافت به طوري كه در اواسط قرن بيستم، اين عقيده حاكم شد كه رشد طبقه اقتصادي- اجتماعي جامعه است كه جهت گيري هاي رأي انتخاباتي را مشخص مي كنند (بلاندل، ۱۹۶۵.)
نهايتا، توزيع جغرافيايي رويه ها و روش انتخاباتي نيز مي توانند عنصر خاصي را در الگوي رأي گيري مشخص كند. هر چه مجموعه اين رويه ها، اطلاعات و علايم جهت دار، محلي تر باشد، در مجموع الگوهاي ملي رأي دادن به عنصري كه منجر به رأي گيري مي شود خاص تر مي گردد.به عنوان مثال، روحيه ناسيوناليستي ولزي، ايرلندي و اسكاتلندي ها باعث ايجاد رويه هاي خاصي شد كه مي تواند انتخاب مجدد نماينده اي را در پارلمان انگليس تضمين كند و اين كه اين انتخاب مجدد به آن برنامه هاي انتخاباتي كه نامزد مورد نظر در رابطه با اين ناحيه ها دارد، برمي گردد.
دومين نقش هر عنصر رأي دهنده در شبكه، اين است كه اطلاعات جمع آوري شده را تجزيه و تحليل كند. تجربه نشان مي دهد كه به طور نسبي توجه چنداني به اين مرحله نشده است و به كرات فرض را بر اين گذاشته اند كه در مطالعه جريان اطلاعات، رأي دهنده در مسائل سياسي جهت گيري خاصي ندارد ويا همين طور نسبت به حجم اطلاعات يا سوگيري اطلاعات و يا در برابر كاستي هاي اطلاعاتي كه به سوي او هجوم آورده اند، برخورد يكساني دارد.مطالعات ديگري انجام گرفته كه مي گويد:اكثر مردم معمولا به يك حزب سياسي نوعي وفاداري نشان مي دهند وبالنسبه افراد كمي پيدا مي شوند كه ذهن تحليلگرداشته باشند يا بي طرف باشند. در نتيجه، ظاهرا به نظر مي رسد يكي از مهمترين فعاليت هاي اين مرحله فرآيندي است كه بر اساس آن رأي دهنده اطلاعات جمع آوري شده و رويه ها را تحليل مي كند و آنها را با وابستگي هاي حزبي پيشين خود مقايسه مي كند. آنهايي كه سياسي فكر نمي كنند، اطلاعات و رويه هاي سياسي را ناديده مي گيرند و به احتمال خيلي زياد اصلا رأي نمي دهند. اكثر رأي دهندگان، ايده هاي خاصي (مشخصي) نسبت به اينكه جامعه و دولت از لحاظ آرماني چگونه بايد سازماندهي بشود دارند و اكثر چنين رأي دهندگاني وابسته به حزبي هستند كه به اعتقاد آنها به احتمال خيلي زياد به چنين اهداف دراز مدتي، خواهد رسيد. در نتيجه چنين افرادي، هر نوع اطلاعات و رويه هايي را كه دريافت كنند با آرمان ها و ايده آل هايشان مي سنجند. عده اي كه ديدگاه اقليتي دارند در قالب احزاب اصلي رقيب نيستند، تمام اطلاعات، رويه ها و داوطلبان انتخاباتي را رد خواهند كرد و از انتخابات كناره گيري مي كنند. اكثريت رأي دهندگان (مردم) اطلاعات را با اهداف خود مقايسه مي كنند و به شكل هاي مختلفي نسبت به اين قضايا، عكس العمل نشان مي دهند. ابتدا اين احتمال وجود دارد كه با اولويت هاي حزبي رأي دهنده منطبق نباشد، در اين وضعيت، چنين رأي دهنده اي ممكن است اطلاعات ناخوشايند را ناديده بگيرد. نوع ديگر برخورد اين است كه احتمالا اطلاعات را مي پذيرد ولي براي خودش تفسير مي كند به گونه اي كه متناسب با تمايلات حزبي اش باشد. در اين مورد نيز، ممكن است متوجه شود كه ارجحيت ها و وفاداري حزبي اش به واسطه اطلاعات و رويه هايي كه از حزب مخالف دريافت كرده متزلزل شده است. بنابراين ممكن است در ديدگاههايش تجديد نظر و بازبيني كند. سرانجام يا بايستي وابستگي حزبي اش را تقويت كند، يا كاملا غير سياسي بشود يا حتي ديدگاههايش را تغيير دهد. مطالعات انجام شده نشان مي دهد كه تغيير مشي حزبي و برگشتن از يك حزب معمولا نادر است. اما چنين مواردي در مورد رأي دهندگان جوان تر يا آنان كه هنوز به وضوح جناح خود را شناسايي نكرده اند، ممكن است رخ دهد (بولترواستاكپس۱۹۷۰،) نكته آخر اينكه انتخاب كننده با رأي خود، پيامي را به جامعه يا حزب منتقل مي كند. هر رأي دهنده اي اطلاعات و رويه ها يي را دريافت مي كند و سپس تجزيه و تحليل مي كند، صرفنظر از اينكه تا چه حد غيرسياسي باشد.هر رأي دهنده نيز بالقوه پيام دهنده نيز هست.به هر ترتيب، بعضي از رأي دهندگان در كارشان جدي هستند و پيام هاي فراواني را در مقايسه با ديگران منتقل مي كنند و اين امر تا حدودي بستگي به تفاوت هاي ذاتي شخصيتي و نيز ميزان فعاليت سياسي و تعهدات سياسي رأي دهنده دارد.

تا اينجا بحث ما به نقش نقاط جغرافيايي در جريان شبكه اطلاعات محدود شده است و اين وضعيت بر اين فرض بود كه تمام اطلاعات و رويه ها در همه جا به طور مساوي در دسترس است و براي تمامي رأي دهندگان شانس برابري براي دريافت اطلاعات وجود دارد، اما در عمل موارد متعددي وجود دارد كه فرض هاي ساده بالا را نقض مي كند. (كاكس ۱۹۶۹)، از اين موارد، ۴ مورد را به شرح زير آورده است:
اول، موردي است كه مربوط مي شود به فاصله مكاني بين آنها، آثار چنين فاصله مكاني، بايد از طريق متغيرهايي نظير آموزش، جنسيت و موقعيت اجتماعي- اقتصادي فرد سنجيده شود. (به عنوان مثال)، اثر تعلق افراد به يك گروه نشان مي دهد كه اگر دو فرد به گروه واحدي تعلق داشته باشند، در اين صورت احتمال بيشتري براي تبادل اطلاعات وجود دارد. اثرات چنين وضعيتي حداقل تحت تأثير دو متغير است: اول، وسعت جغرافيايي ارتباط گروه (ميدان عمل جغرافيايي). هرچه اين گروه محدودتر باشد، اثر آن در افكار رأي دهندگان بيشتر است. به اين دليل كه افراد وابسته به نهاد يا تشكيلاتي كه اعضايشان را از منطقه وسيعي انتخاب مي كنند، احتمال اينكه با مجموعه گوناگوني از اطلاعات سياسي مواجه باشند، بسيار زياد است (كاكس الف، ۱۹۶۹). دوم، درجه ارتباط متقابل بين اعضاي احزاب و گروه. بدين معني كه مناطق كوچك روستايي و شهرهاي كوچك معمولا نسبت به مناطق بزرگتر رفتار متفاوتي دارند (بوستد و ماسون، ۱۹۷۰) و ممكن است واقعا هم همين طور باشد. به اين دليل كه مشخصه چنين مناطقي، وجود نهادهاي به هم پيوسته اي است كه ارزش ها در آنها ثابتند و نرخ تغييرات جمعيتي كم است. سومين مورد ، ناقض فرض هاي ساده يعني حوزه عمل تحميلي است وبه معني وضعيتي است كه در آن منابع بالقوه اطلاعاتي، نسبت به ساير منابع به طور ذاتي جذابيت بيشتري براي رأي دهنده دارند. اين متضمن چيزي است كه به آن عنوان «انتخاب براساس تقارب سياسي» داده اند. در واقع فرآيندي است كه براساس آن انتخاب كننده به طور عمده در جستجوي منابع اطلاعاتي است كه مي داند ديدگاههاي سياسي او را تأييد مي كند. مثال اين قضيه را مي توانيم از اعضاي حزب محافظه كار مطرح كنيم كه اين اعضا به احتمال زياد روزنامه «ديلي تلگراف» را مي خوانند. نمونه ديگر اين افراد در فرانسه، اعضاي حزب كمونيست هستند كه روزنامه «اومانيته» را مي خوانند. اين امر ممكن است مشكلاتي را در مطالعه جريان اطلاعات ايجاد كند. به همين دليل ضروري به نظر مي رسد كه تصميم بگيريم آيا ديدگاه شخصي يك رأي دهنده با ديدگاه حزبي كه اطلاعات وي آن را ارائه مي دهد منطبق است يا خير؟
عامل دومي كه برخي از منابع را با اهميت جلوه مي دهد، موقعيت نسبي آنها در جامعه است به خصوص اگر نهادهاي اجتماعي به صورت سلسله مراتبي و ديدگاه سنتي حاكم باشد. در مناطق روستايي و شهرهاي كوچك قرن ۱۹ انگلستان اشرافان، اربابان و بزرگان محلي، مرجعي براي رهبري مسائل سياسي روز بودند. اين افراد به علاوه، سيستمي در اختيار داشتند، تا به واسطه آن به تأييد، تشويق و ترغيب حاميانشان بپردازند و مستأجران زميني را كه (برخلاف نظر ارباب) رأي خطا مي دادند، تنبيه و توبيخ كنند. (پلينگ، ۱۹۶۷). به عنوان مثال در ولز قرن ۱۹، كشيش هاي كليساهاي فرقه اي، منبع خوبي براي جمع آوري اطلاعات و رويه ها بودند. اهميت نسبي چنين منابعي، همراه با تغييرات جامعه و قوانين انتخاباتي تغيير مي كند و با كمرنگ شدن باورهاي مذهبي مردم، نفوذ روحانيت (كليسا) در ولز كنوني صرفا در نقاط دورافتاده و سنتي و فرهنگي ولز مصداق پيدا مي كند (كارترو توماس، ۱۹۶۹). در اين مورد نيز در اوائل قرن ۱۹ در ايرلند، نفوذ ارباب در مورد افراد خاصي از رعايا كه به وي خدمت ارائه مي دادند، به راحتي قابل پيش بيني است. قانون آزادي هاي مذهبي ۱۸۷۲ كه امتيازات برابري به كاتوليك ها و پروتستان ها داد، با نهضت ناسيوناليستي ايرلندي ها كه مبناي آن كليساي كاتوليك بود، همراه بود. اين قانون قدرت محلي اربابان را كاهش داد و به جاي آنها قدرت كشيش محلي مستقر شد. به دنبال آن قانون رأي گيري مخفي ۱۸۷۲ و قانون ضد فساد و اعمال غيرقانوني ۱۸۸۳، سيستم تنبيهي و تشويقي مربوط به رأي دهندگان را عملا حذف كرد. ولي نفوذ شخصي صنعتگران مانند پلينگتون هاي شهر سنت هلن يا ارباباني (زمينداران) كه در منطقه داربي ولانكشاير، زندگي مي كردند، حتي به قرن حاضر هم ادامه پيدا كرد و گاهي نيز مي توانست به اندازه كافي رأي جمع كند و يا حتي مي توانستند براي وابستگانشان يا افرادي كه خودشان را كانديد مي كردند رأي جمع كنند. در واقع اين امر هنوز در جاهايي از جهان كه به صورت روستايي، شهرهاي كوچك و سنتي و به شكل سلسله مراتبي هستند، ادامه دارد و در نهايت اينكه مسأله ديگر رابطه بده بستاني (متقابل) است. وقتي كه رابطه دوطرفه اي بين دو فرد يا دو گروه وجود دارد، احتمال اينكه رابطه و مبادله اطلاعاتي بين آنها رخ دهد، بسيار زياد است و نظرات اين افراد نه تنها مشابهند بلكه يكديگر را نيز تغذيه و تقويت مي كنند.
مدل هاي اجرايي و عملي (عملكردي) راهبردهاي رفتاري در انتخابات
مطالعات گروهي عبارت است از: شناخت رابطه بين مشخصه هاي گروه هاي اجتماعي خاص و رفتار انتخاباتي آنها. هر نوع آماري كه شامل توصيف گروه هاي اقتصادي- اجتماعي و نتايج انتخاباتي باشد مبين اين مطلب است كه هر فرد حزبي (گروهي) به روش خاصي رأي داده است.
راهبرد ما بايد بدين معني باشد كه آمار به مثابه توصيفي از گروه هاي مرجع اصلي (عمده) به منظور فراهم كردن منابع اطلاعاتي باشد. در اين مورد، نتايج آراء انتخاباتي جهت گيري هاي حزبي انتخابات را آشكار مي كند. البته مشكل عمده اي كه از اين واقعيت ناشي مي شود اين است كه كساني كه از اين روش بهره مند مي شوند، به راحتي مرتكب خطاهاي محيطي مي شوند. به اين معني كه همبستگي هاي محيطي را به مثابه رفتار انفرادي رأي دهندگان تلقي مي كنند.
تحليل (آمار و ارقام) اطلاعات كه متضمن پر كردن پرسشنامه و مصاحبه با رأي دهندگان به صورت نمونه اي است دچار چنين مشكلاتي نمي شود. در واقع با درنظر گرفتن فرض هاي اوليه مربوط به رفتار انتخاباتي به نظر مي رسد كه اين روش بهترين طريق بررسي همه مراحل انتقال و دريافت اطلاعات، تجزيه و تحليل اطلاعات، تصميم گيري و گزينه انتخاباتي است. اما تحليل هاي اطلاعات مبتني بر پرسشنامه و مصاحبه از لحاظ سازماندهي زمان بر و هزينه برتر است و همين امر ممكن است دليلي باشد بر اينكه تا به امروز در جغرافياي انتخاباتي از اين روش به طور نسبي كمتر استفاده مي شود.
نتيجه گيري (تحليل نهايي)
مطالعات مربوط به انتخابات از جمله فعاليت هاي بسيار گسترده جغرافياي سياسي است. به كمك اين مطالعات بود كه توانستيم روش هاي رفتاري را وارد آن شاخه از جغرافيا بكنيم كه تا مدت هاي مديدي در زمينه هاي كلي جغرافياي انساني نقش عمده اي را ايفا مي كرد. به طوري كه اكنون مي توان گفت جغرافياي انتخاباتي يكي از منابع اصلي ديدگاه هاي جديد در مورد رفتار محيطي انسان است (گالج و ديگران -۱۹۲۷) البته در مورد اين نكته جاي هيچ شگفتي نيست، بخصوص وقتي كه بدانيم جغرافياي انتخاباتي متضمن پديده اي است كه بنا به تعريف، منتج از جريان اطلاعات، تحليل اطلاعات و گزينه فردي بين روش هاي متفاوت است. با در نظر گرفتن اين نكته راهبردهاي رفتاري براي نزديك كردن جغرافيايي سياسي به شاخه هاي ديگر علم جغرافيا مثل مهاجرت، رفتار مصرف كننده، گسترش اطلاعات و موقعيت مكاني صنايع كه در مطالعات رفتاري جايگاه مهمي دارند فوق العاده با اهميت تلقي مي شود.

چالش آلودگي هوا در گستره جهاني

2010-07-21T07:39:00.000-07:00

نزدیک به سه دهه است كه هواي ناپاك در جهان پديد آمده و گرداگرد كره زمين را آلوده ساخته است.
هواي ناپاك ، همچون گردی نادیدنی ، به صورت غباري زيان بار در فضاي اطراف گستره خاکی قرار گرفته است. و نخستین زيان اين قشر آلوده متوجه دستگاه تنفسي مي شود و مسموميت ناشي از گازهاي آلاينده براي اولين بار به قلب و دستگاه تنفس آسيب وارد مي سازد كه بيماريهاي قلبي را در پي خواهد داشت. آلودگي هوا نه تنها براي اشخاص سالمند بسيار زيانبار است بلكه بر سلامتي كودكان و نوجوانان تأثيرات بسيار زيان بخشي دارد. مخصوصا هنگاميكه مردم در هواي آلوده دست به تمرينات ورزشي مي زنند هواي ناپاك از طريق دستگاه تنفس وارد بدن شده و تأثيرات نامطلوبي برجا مي گذارد.
تحركات شديد بدن و انجام ورزشهاي پر تحرك در فضايي كه بسيار آلوده است شديدا به دستگاه تنفسي و بدن انسان صدمه مي زند. در عين حال آثار سوء هواي آلوده بيشتر براي كساني است كه سابقه ناراحتي هاي جسماني، ريوي و قلبي داشته باشند.

نازك شدن لايه اوزون و در نتيجه تابش پرتوهاي زيانبار به زمين، مي تواند تأثيرات ناگواري بر سلامتي انسان و ساير موجودات زنده داشته باشد و حتي در مواردي باعث اختلالات شديد عصبي و رواني مي شود. تأثيرات مخرب تابش، ناشي از لايه اوزون در كانادا، شيلي و استراليا، عوارض شديدي به جاي گذاشته است. تغییرات آب و هوایی نه تنها سلامتی انسانها را به خطر افکنده بلکه نظم کلیه موجودات زنده و گیاهان را نیز دچار عوارض شدیدی ساخته است . نبود دید روشن از تحولات آینده طبیعی باعث بروز انواع بیماریها و امراض وحشتناک شده است و این با تکامل همه جانبه بشری کاملا در تضاد است به قول دانشمندی نظیر ارد بزرگ : تندرستی پیش نیاز هر آرمان باشکوهی ست . چطور می توان با انباشت گازهاي آلاينده در پيرامون كره زمين، که موجب بارش باران هاي اسيدي نيز شده است و تاكنون خسارات بسيار سنگين و غيرقابل جبراني به مزارع كشاورزي وارد كرده است آینده و آرمانی مناسب برای بشر امروز متصور شد . تنها راه كاهش اين گازها و خسارات ناشي از آن پايبندي كشورهاي صنعتي توسعه يافته به پيمان هاي جهاني به ويژه پيمان كيوتو مي باشد .

اهمیت توانایی نیروی انسانی ، در رشد مجموعه ها

2010-07-20T15:39:00.000-07:00

كنت لي، مدير عامل شركت انرون سالها پيش از رئيس منابع نيروي انساني خود پرسيد كه، سياست ما در جذب نيروي انساني تازه فارغ التحصيل شده چيست؟

پاسخي كه آقاي لي گرفت، هم واقع بينانه و هم معقول بود. وي گفت به عنوان يك شركت توليد و فروش گاز طبيعي، شركت انرون قادر نيست فارغ التحصيلان دانشگاههاي گروه آيوي ليگ ايالات متحده را جذب كند. از اين رو تأكيد ما بر جذب فارغ التحصيلان دانشگاههاي ديگر است و با اين همه، تلاشهايي كه در گذشته براي جذب دانشجويان ممتاز انجام گرفته، ثمربخش نبوده است. حتي كساني كه ترغيب مي شوند به استخدام اين شركت درآيند، خيلي زود به طرف كارهاي تجاري پرتحرك و مهيج تري چون خدمات مالي مشاوره يا نرم افزار كشيده مي شوند و بنابر اين سرمايه گذاري شركت انرون براي استخدام و كارآموزي آنان نيز تلف مي شود. بدين سبب، شركت مصصم گرديده تا تنها به استخدام دانشجوياني اقدام كند كه تعهد خود را به شركت نشان دهند و به اين صنعت نيز علاقه مند باشند.
اما واكنش آقاي لي به اين تجزيه و تحليل از حساب شدگي و صبر كمتري برخوردار بود. او رئيس جديدي براي مديريت تأمين منابع انساني شركت خود در نظر گرفت و اين سؤال را براي او مطرح كرد، «چگونه مي توانيم يك شركت جهاني داشته باشيم، بدون آن كه كاركناني برجسته و جهاني داشته باشيم؟»
در مدت نزديك به يك دهه، او شركت انرون را به كمك يك نسل جديد از كاركنان به سطح يكي از شركتهاي پرتحرك و جالب جهاني رساندبه طوري كه شركت انرون به طور موفقيت آميزي براي جذب فارغ التحصيلان رشته مديريت دانشگاه هاروارد با شركت مكينزي رقابت مي كرد. مكينزي يكي از كارفرمايان پرجاذبه جهاني فارغ التحصيلان رشته مديريت است.
در جهان متحول كنوني كه سرمايه فكري و انساني به عنوان منابع كليدي و نادر جايگزين سرمايه هاي مادي و فيزيكي مي شود، بسياري از شركتها دريافته اند كه نياز بنياني به تفكر مجدد درباره سياستهاي جذب، بهسازي (پرورش) و نگهداري افراد سرآمد دارند. ولي در بسياري موارد آنچه واقعا اتفاق افتاده، لفاظي بيش از اندازه بوده و در عمل به رغم آنچه مسئولان تأمين منابع نيروي انساني گفته اند، بيشتر به ظواهر امر پرداخته شده است. به عبارت ديگر هيچ تغيير بنياني در كيفيت افرادي كه شركتها قادر به جذب آنها هستند، روي نداده است.در حالي كه در بسياري از موارد، مديريت ارشد شركت ها نظر خود را درباره بهبود كيفيت نيروي انساني اظهار داشته اند، تنها در موارد اندكي، كساني در حد آقاي لي در مورد خواسته هاي خود پافشاري كرده اند.

در عصر دانش، تنها منبع استراتژيك نادر كه به يك شركت فرصت خواهد داد تا رقباي خود را كنار بگذارد، كيفيت كار كساني است كه در آن مشغول به كار هستند و كساني كه كار كرد استخداميشان در جهتي باشد كه مجموعه مهارتي كاركنانشان تنها معادل مهارت تعداد كاركنان بيشتري در ساير شركتها باشد، هرگز از طريق منابع انساني خود به مزيت رقابتي دست نخواهد يافت.
اما مدیران شركتهايي كه به منظور اجرای ایده های بلند پروازانه به دنبال افراد هستند ، همانگونه که ارد بزرگ می گوید: «هدف آدمهای کارآمد ، پیدا نمودن راهی مناسب برای ساختن ایده هاست» باید بر روی کارآمدی و توانایی بالای نیروهای انسانی خود که سازنده ایده ها هستند بسیار دقت کنند آنها مي توانند بيشترين بازگشت سرمايه را از آن «سرمايه نادرشان» حاصل كنند. به طوري كه يكي از مديران گفته است: نبايد درباره شركت خود در قالب واژگان بازار محصول بينديشيم، بلكه بايد برگزيننده افراد برجسته باشيم.

شيوه زندگي عامل ۵۰ درصد از مرگ و ميرهاست

2010-07-20T15:05:00.000-07:00

کارشناسان امر بهداشت بر این باورند که عامل 50 درصد ازمرگ و ميرها، سبك زندگي افراد است .
درسال ۱۳۷۹ ، ۳۰۰ هزار نفر بعلت بيماري قلبي ، حوادث ، بيماريهاي زمان تولد يا چند ماهه اول تولد، بيماري سرطان و بيماريهاي رواني جان خود را از دست داده اند.
اين بيماري ها بر خلاف بيماري هاي عفوني و واگيردار كه تحت اثر يك عامل بيماري زا ايجاد مي شود، عوامل محيطي موجب تسهيل در انتشار آن است .
اين بيماريها درمان قطعي ندارند و تمامي اين مرگ ها ارتباط مستقيم به فرد ، محيط و سبك زندگي وي دارد. به بیان ارد بزرگ اندیشمند نام آشنا : تندرستی پاداش نیک زیستی ست . به گفته کارشناسان تنها ۲۰ درصد از مرگ و ميرها از عوامل محيطي ناشي مي شود.
دست اندركاران بايد مراقب سلامتي افراد در جامعه باشند ، و دولت بايد سلامتي را محور توسعه قرار دهد .

به كودكان خود در يادگيري علوم ياري دهيم

2010-07-20T14:15:00.000-07:00

دانش، شيوه اي براي شناخت جهان و زاويه و الگويي از تفكر است كه از همان نخستين سال هاي زندگي شكل مي گيرد. از اين رو، مشاركت والدين در آموزش علوم به كودكان اهميت زيادي دارد. خانواده هايي كه با هم در جهان كاوش مي كنند، متفكران علمي و دانش آموزان عالي و مطلوب پرورش مي دهند.
مهارت هاي علوم را آموزش دهيد
والدين با پرسيدن پرسش هاي نامحدود و صرف وقت مي توانند شوق آموختن را در فرزندانشان تقويت كنند.
۱) مشاهده: از فرزندان خود بخواهيد به جزئيات چيزها دقت كنند.
* «در شبكه تار عنكبوت چه شكل هايي مي بيني؟»
* « سطح اين دو قطعه سنگ را لمس كن. آيا تفاوتي حس مي كني؟»
۲) طبقه بندي: از فرزندانتان بخواهيد چيزها را براساس خصوصياتشان دسته بندي كنند.
* «بيا جوراب ها را براساس رنگشان طبقه بندي كنيم.»
* «فكر مي كني بهتر است اسباب بازي هايت را بر چه اساسي دسته بندي كنيم.»
۳) پيش بيني: در مورد نحوه رخ دادن پديده ها در پيرامون خود نظري را مطرح كنيد و آن را بيازماييد.
* «چه قدر طول مي كشد تا قطعه يخي كه در اين جا گذاشته ايم، آب شود؟»
* «اگر آن را در مكان ديگري بگذاريم، آيا ديرتر آب خواهد شد؟»
۴) اندازه گيري: از فرزندانتان بخواهيد دنياي پيرامونشان را به طور كمي ارزيابي كنند.
* «چه كسي كوتاه ترين قد را در خانواده دارد؟ به چه اندازه؟»
* «اتاق تو چند گام است؟ اتاق پذيرايي چه قدر؟»
مهارت هاي علوم را در همه جا مي توان تمرين كرد و بايد چنين كنيم. اما تحقيقات نشان داده اند كه ذهن بچه ها در محيط هاي متنوع بهتر رشد مي كند. هنگامي كه در محله خود گشتي مي زنيد، به فروشگاه خواروبار فروشي سر مي زنيد، به پارك مي رويد يا از پايگاه آتشنشاني محله خود بازديد مي كنيد، با فرزندتان گفت وگوي بازي داشته باشيد. براي پرورش تفكر علمي در فرزندانتان، سفرهاي كوتاه و كم هزينه اي به يك مزرعه يا صحرايي در حومه شهر ترتيب دهيد.
توقعات خود را بالا ببريد
آن چه كه به فرزندان خود مي گوييد مهم است، اما آنچه كه نبايد بگوييد ممكن است مهم تر باشد. والدين، اغلب نگرش ها و انتظارات خود را به طور مستقيم به فرزندانشان منتقل مي كنند. اگر به فرزندتان مي گوييد «من هيچگاه درس علوم را دوست نداشتم» يا «من بدترين نمراتم را در درس علوم گرفتم»، شما اين تصور را در او به وجود مي آوريد كه درس علوم خسته كننده يا مشكل است، يا بدتر از آن، او تصور مي كند شما كم كاري در درس علوم را از او مي پذيريد. از طرف ديگر، اگر شما بگوييد، «من خيلي دلم مي خواهد مي توانستم آن آزمايش را همراه شما انجام دهم» يا« من خيلي خوشحالم شما فرصت هايي داريد كه من آنها را از دست دادم»، شما درها را براي فرزندانتان باز مي كنيد.
البته، قرار نيست همه بچه ها در يك رشته علمي تخصص بگيرند. اما هر بچه اي بايد بتواند بزرگسالي شود كه سواد علمي دارد و همه بچه ها بايد بدانند اگر آنان علم را به عنوان يك حرفه برگزينند، مي توانند انسان هاي موفقي شوند. انتظارات والدين مي تواند نگرش هاي مثبتي در فرزندان ايجاد كند. فراموش نكنيد كه دخترها نيز به اندازه پسرها درباره علم كنجكاوند. براي دخترتان جعبه ابزار بخريد و به خاطر داشته باشيد كه علم اغلب با «ريخت وپاش» همراه است. ريخت وپاشي را كه از فعاليتي توأم با شور و شوق حاصل مي شود، با خروارها شلختگي مقايسه كنيد كه نتيجه بي توجهي و سهل انگاري است.
چند راهنمايي مفيد ديگر

* فرزندتان را به جدا كردن اجزاي يك ساعت، اسباب بازي يا لوازم كهنه منزل ترغيب كنيد و نگران آن نباشيد كه چگونه مي توان بار ديگر آنها را گرد هم آورد! نكات ايمني را به فرزندتان يادآوري كنيد. اگر لازم بود بر كار فرزندتان نظارت كنيد.
* راجع به مشاغل علمي با فرزندتان بحث و گفت وگو داشته باشيد. وقتي با كسي روبه رو مي شويد كه شغل علمي دارد، از فرزندتان بخواهيد تا درباره شغل او و آموزش هايي كه براي آن ضروري است، از او بپرسد.
* هیچ وقت مستقیما به کودکتان نگویید که باید فلان شغل را در آینده داشته باشی این کار تحمیلی مشقت بار برای کودک خواهد بود به قول ارد بزرگ : هرگز به کودکانتان نگویید پیشه آینده اش چه باشد همواره به او ادب و ستایش به دیگران را آموزش دهید چون با داشتن این ویژگیها همیشه او نگار مردم و شما در نیکبختی خواهید بود و اگر اینگونه نباشد هیچ پیشه ای نمی تواند به او و شما بزرگواری بخشد .
* همراه فرزندتان از يك مركز علمي، موزه يا باغ وحش بازديد كنيد و به او امكان دهيد در حين لذت بردن از بازديد، خودش به كند و كاو در محيط بپردازد و در يك فرايند علمي شركت كند.
به فرآيند آموزش علوم در مدرسه كمك كنيد
كلاس درس، مانند جهاني كوچك است. با وجود اين، حتي بهترين كلاس ها نمي توانند محيط كاملي براي آموزش علوم فراهم سازند. از اين رو، والدين بايد در تقويت آموزش علوم در مدرسه فرزندشان فعالانه شركت كنند.
* راجع به كلاس علوم با فرزندتان صحبت كنيد. سعي كنيد براي بحث پيرامون درس هاي مدرسه در خانه، راهي پيدا كنيد. اگر مثالي به ذهنتان نمي رسد، از معلم فرزندتان راهنمايي بخواهيد. در اغلب كتاب هاي درسي فعاليت هايي گنجانده شده است كه در انجام آنها مي توانيد به فرزندتان كمك كنيد. روي اينترنت، در كتاب هاي كمك آموزشي و مجلات آموزشي، فعاليت هاي مناسبي را مي توانيد پيدا كنيد.
* در همايش هايي كه در مدرسه برگزار مي شود، فعالانه شركت كنيد تا از كم و كيف برنامه هاي آموزشي و امكانات مدرسه آگاه شويد. براي اين كار، زمان كافي اختصاص دهيد و هر طور كه مي توانيد از برنامه هاي آموزشي حمايت كنيد.
* در جامعه خود عضو فعالي باشيد. با انتشار اين پيام به مدارس كمك كنيد: كسي كه سواد علمي دارد، به ساختن پايه هاي اقتصادي جامعه اش كمك مي كند. از اين رو، سرمايه گذاري براي بهبود كيفيت آموزش علوم، بهترين سرمايه گذاري است.
* به بازديدهايي كه مدرسه از مراكزي ترتيب مي دهد كه به نحوي با درس علوم مرتبط هستند، كمك كنيد. اگر كسي را مي شناسيد كه شغل علمي دارد، براي آشنايي بچه ها با نحوه استفاده از علم در حرفه هاي مختلف، با هماهنگي مدرسه از او براي سخنراني و بحث و گفت وگو در كلاس علوم دعوت كنيد.
برداشت هاي خود را از علم تصحيح كنيد
۱) علم مشكل است.
دانستن همه حقايق علم سخت است. اما علم فقط حقايق نيست. علم شيوه نگرش به جهان پيرامونمان و حل كردن مسايل است. همه بايد علمي رفتار كنيم! از اين رو «علمي بودن» يك فعاليت خانوادگي بزرگ است.
۲) براي آموزش علم به فرزندتان به اطلاعات زيادي نياز داريد.
چه خوب است بگوييم، «من نمي دانم. بيا با هم جوابش را پيدا كنيم.» اين سخن در بيشتر مواقع بهتر از آن است كه بگوييم، «من جواب را مي دانم، بيا به تو بگويم.»
۳) علم به تجهيزات نياز دارد.
علم براي همه جاست! مهارت هاي علم را در هر محيطي، از جمله آشپزخانه يا پارك مي توان تمرين كرد. براي شروع، بهترين كار گفت وگوست. والديني كه از فرزندان خود پرسش هاي بازي مي پرسند (يعني پرسش هايي كه فقط يك پاسخ درست ندارند) و كساني كه به دقت به پاسخ هاي فرزندانشان گوش فرامي دهند، اساسي ترين مهارت ها را براي دانشمندان جوان پي ريزي مي كنند.
۴) مهارت هاي علوم را بايد پس از مهارت هاي خواندن آموزش داد.
براي ترغيب بچه ها به علم، والدين و معلمان بايد دست به دست هم دهند تا همراه با فرصت هايي كه براي خواندن فراهم مي سازند، مباني تجربه هاي علمي را در آنان پرورش دهند. در دوران پيش از دبستان، از طريق مهارت هاي علمي بهتر مي توان علم را به كودكان آموزش داد تا از طريق مطالعه. آموختن پيرامون علم مي تواند بچه ها را به خواندن نيز ترغيب كند.

پژوهشی از مسعود اسپنتمان : آزادی در فلسفه ارد بزرگ

2010-03-09T20:53:00.000-08:00

پژوهش و نگارش : مسعود اسپنتمان
sepitemann@yahoo.com

اُرُد بزرگ میگوید: آگاهی تنها راه رسیدن به آزادی است. آزادی و آزادگی خواست همیشگی ایرانیان بوده است

که آزاد، زادم، نه من بنده ام / یکی بنده ی آفریننده ام (حکیم ابوالقاسم فردوسی)

“آزادی” از آن دسته واژگان است که به شَوَند گستردگی مینه ی آن، در دبستان های گوناگون اندیشه، چم آوری های گوناگون به خود پذیرفته است. منتسکیو آزادی فلسفی را باورمندی انسان به توانایی در انجام آنچه اراده اش خواهان آن است، میداند. روسو نیز میگوید: “پیروی از میل یک فرد بردگی است، و فرمانبرداری از قانونی که خود برپا کرده ایم، آزادی است”؛ و نیچه بر می آشوبد که نه هر قانونی. زیرا پیروی از قانون برساخته ی به دست بردگان، ابر انسان را برده میسازد. “آنارشیست” ها آزادی را توانایی کنشگری بدون بودِش دولت میدانند. “اصالت وجود گرا” ها، آن را در توانایی بیکرانه ی اندیشیدن و خودآفرینی میبینند. “مارکسیست” ها نیز نابودی طبقات را پیام آور آزادی میدانند. در این میان، هگل، آزادی را با فرآیند عقلانی شدن کارهای آدمی یکسان می انگارد. به دیده ی او روح قومی و روح جهانی از زمانی که از خاور و با امپراتوری هخامنشی آغاز شد و سپس رو به باختر گذاشت فرآیند عقلانی شدن خویش را بَوَنده کرد، چونانکه در باختر زمین آزادی را برای اروپاییان به ارمغان آورد.

یگانه همسانی که میان دیدگاه های گوناگون اندیشمندان باختری درباره ی آزادی میتوان یافت؛ گزاره ی به بند کشیده شدن آزادی میباشد که همه، آن را شدنی میدانند. منتسکیو همچون هگل جغرافیا را کارکُنِش ویژه ای در به بند کشیدن آزادی میدانند و خاوریان را از این دید که زیستگاه شان پرورشگاه مناسبی برای خوی آزادمنشی نیست کوچک میشمارد! روسو همچون ارسطو خودکامگی را دشمن آزادی خوانده و نیچه “اراده ی همگانی بردگان” را دشمن آزادی میداند. آنارشیست ها دولت را، مارکسیستها شیوه های تولید کدیوری را، و تامس هابز هرج و مرج را در به بند کشیدن آزادی خلندگذار میداند. اما به وارون دیدمانهایی که برشمردیم، از دیدگاه روانشناسان تحلیلی چون گوستاو یونگ، انسان با آزادی بَوَنده هزاران سال فاصله دارد. یونگ آزادی و آزاد اندیشی را فرآورده ی ذهن خودآگاه آدمی میداند اما بر این باور است که چندهزاره تلاش خودآگاه آدمی در زیستن عقلانی در برابر صدها هزار سال زیست ناخودآگاه انسان در گیتی، رنگ میبازد. از این رو انسان همچنان در چیرگی ناخودآگاه خویش است و با گزینش آگاهانه و آزادانه، فاصله ای بسیار دارد.

اما آزادی و آزادگی از دیدگاه ایرانیان با همه ی آنچه تا کنون گفتیم جداسر است؛ زیرا همانگونه که از آنان چشم داریم، ایرانیان درباره ی آزادی نیز اخلاقی می اندیشند. همانگونه که پیش از این نیز گفته شد؛ در اندیشه ی ایرانیان، نیکی با آگاهی همتراز است و بدی با ناآگاهی. اشو زرتشت در یکی از جاودانه ترین سَروده های خویش در گاتاها میفرماید: میان دو راه نیکی و بدی، بیگمان “دانا”، “نیکی” را بر میگزیند و “نادان”، “بدی” را. پیرو این گفتار ایرانیان، اندیشه ای را آگاه و آزاد میدانند که توانایی آن را داشته باشد تا در یورش آلودگی های اهریمنی، خویشتن را پالوده سازد و از این راه به آگاهی و آزادی ناب برسد. همانگونه که تاریکی زاده ی اهریمن است؛ همانگونه نیز ناآگاهی با تاریکی نمادگذاری میشود. و این تاریکی اندیشه که به گواه ایرانیان حالتی اهریمنی دارد، تنها زمانی به روشنی و آگاهی “خردهرویسپ”⁽¹⁾ اهورایی میپیوندد، که نیکی را برگزیند. در این میان، تنها کسانی توانایی گزینش نیکی را دارند که اندیشه ای آزاد و آگاه داشته باشند و کسانی آزادند که نیکی را بر میگزینند. چه آنان که در چیرگی ناخودآگاه کهن خویش به سر میبرند، ناآزادانه آنچه را برمیگزینند که نیکی در آن نیست⁽²⁾، چه بسا حتا اگر در چیرگی کهن الگوهای نیک، کنشی نیکو انجام دهند، کنش نیک آنها از آنجا که با آزادی و آگاهی گزیده نشده است، ارزشی آنچنانی نخواهد داشت. از این روست که زرتشت با آیینهای کهن و با سنتهایی که نامتناسب با روزگار اند میستیزد؛ حتا به بهای دشمنی با کَرَپَن ها و کَوی ها، قدرتمندترین روحانیون زمانه. زرتشت با نادرست خواندن هوم خواری و خلسه ی همگانی اش، بر همه ی سنتهایی که بر نیکی نمی افزایند، میتازد. نکته اینجاست که ایرانیان فلسفه ی اندیشه ی خویش را بر پایه ی ساختار فردی آدمی برپا کرده اند و نه همانند هگل بر روح قومی و یا همچون مارکس بر پایه ی اقتصاد. ایرانیان، میدانند که زیستگاه آدمی، قانون ها و نیروهایش را بر او تحمیل میکند. بر این نکته نیز آگاهند که اقتصاد، روح قومی، کهن الگوی گروهی و یا جغرافیا، آزادی گزینش آدمیان را از دستان او میستاند و او را برده ی خویش میکند. اما دانستن این همه سبب نمیشود که خویشکاری خویش را در گزینش هر دم نیکی از یاد ببرند. پس تا اینجا دانستیم، همانگونه که اُرُد میگوید آگاهی تنها راه رسیدن به آزادی است؛ که البته روشن است منظور اُرُد از آگاهی، حکمت و روشن بینی ایرانی است و نه پر کردن مغز از ریز و درشت دانشهایی که از لذت اندیشه فرآورده شده اما نیروی آرامش بخشیدن به آدمی را ندارد و چه بسا به پسرفت روانی او می انجامد.

ایرانی، آزادی را در پیوستگی با منش انسان میبیند. چه هر آنکس که از دلبستگی ها برهد، مزه ی شیرین آزادی را میچشد.⁽³⁾ چنانچه رستم در راه آزادی میهن، پای بر دلبستگیها میگذارد و فرزند خویش را میکشد:

همان از پی شاه فرزند را / بکشتم دلیر خردمند را

که گُردی چو سُهراب دیگر نبود / به جنگ و به مردی و رزم آزمود

یا سیاوش که در راه پیمان بانی و گزینش نیکی و آزادی، آگاهانه از میهن خویش نیز میبُرَد:

شوم کشوری جویم اندر جهان / که نامم ز کاووس گردد نهان

و یا بهرام فرزند گودرز که در نامخواهی و آزادگی، خویشتن را فنا میسازد.

در اندیشه ی ایرانی، آزادی ناب و ایده آل، تنها هنگامی برپا خواهد شد که آگاهی ناب بودِش داشته باشد؛ و آگاهی ناب بی گزینش آزادانه ی نیکی ناب روی نخواهد داد. اما گزاره هایی که تعریف کردیم همگی گزاره هایی فردی بودند. آزادی فردی، آگاهی فردی، نیکی فردی؛ اما انسان از آغاز باشندگی، هستیوری گروه زی بوده است. بایسته است تا این گزاره ها را برای گروه نیز شناسا کنیم. در این راه با وام گرفتن از مینه های “اخلاق والاتباران” و “اخلاق بندگان” از فلسفه ی نیچه و با دگرگون ساختن اخلاقی این مفاهیم به “اخلاق نیکان” و “اخلاق بدان”⁽⁴⁾ میکوشیم تا در رویارویی با فلسفه ی تاریخ هگلیستی، به روح قومی ایران که سرشار از آزادی ناب است دست یابیم.

بر اساس فلسفه ی ایرانی، هگل به نادرستی میپندارد که فرآیند عقلی شدن و آزادی با فرگشت هاژمان آدمیان به بوندگی رسیده است. از روزی که عقل و خرد باختر به شوند رویارویی با بدیهای فرودستانه و “اخلاق بدان” به پستی و ناخودآگاه پیشِگی گرایش یافته است. جهان هرگز روی آزادی به خود ندیده است. به گفته ی دیگر فرآیند عقلانی شدن و آزادی جهان در فراشُد خویش هنگامی فرگشت می یابد که روح قومی چیره بر جهان رویکردی اخلاق مدارانه داشته باشد.⁽⁵⁾ مردمان کنونی جهان، آگاه تر و آزاد تر و نیک تر از نیاکان درگذشته ی خویش نیستند، و به برآیند روشن تری از نیکی، آگاهی و آزادی نرسیده اند؛ اما همچون گذشته نیز، توانایی بدی کردن را ندارند. چرا که مسیحیت به عنوان روح چیره بر جهان امروز، گرچه بر ناتوانی خویش در والایش اخلاقی انسان آگاه است؛ اما برای پالودن جهان از بدی نیز بیکار ننشسته و نیرنگی به کار برده است. نیرنگ مسیحیت به تحلیل بردن نیروی گزینش روانی آدمیان است. انسان کنونی بهتر از نیاکان خویش نیست، اما بدتر هم نیست. از این رو بهتر نیست، که به وارون نیاکان، توانایی گزینش و انجام نیکی، آگاهی و آزادی و مسئولیت را ندارد. اما بدتر هم نیست چرا که توانایی بدی کردن را از او گرفته اند. انسان امروزه گربه ایست که چنگال و دندان ندارد، به همین شوند همگان میپندارند که این گربه ی مومن و دموکرات محض رضای خدا موش نمیگیرد؛ اما تاریخ سده ی کنونی نشان داد که او چنانچه چنگال و دندان بیابد، مهربانی را کنار میگذارد و به هیتلرها و استالینها دگردیسه میشود.

ایرانیان در تاریخ دراز خویش نه همانند خاوریان در چیرگی طبیعت شگفت انگیز خاور گزینشگری شان را از کف داده اند، و نه همچون باختریان در چیرگی بر طبیعت اندیشه ی خویش را بیمارگونه بر تن و روان و طبیعت گسترانده اند. ایرانیان میانه گزیده اند؛ آزادی از دید آنها اگر از راه راستی بکیبَد، بندگی تن را در پی خواهد داشت. اما آنان نه تن را برده وارانه به کار گماشته اند و نه اندیشه را. بلکه آنچه بهتر است آن را برگزیده اند. در خاور و باختر، یکی از دو گزینه ی تن یا اندیشه در بند است؛

و شاید تنها در ایران است که بتوان نشست بر لب جویی و گذر عمر را تماشا کرد.

………………………………………………………………………………………………………………………………… (1) خرد همه چیز دادن؛ آگاهی و روشنی مطلق؛ مینوی تمثیل شده به خورشید

(2) اُرُد میگوید: هر دم شدنی است که انسان به خوی ددمنشانه اش بازگردد. در چیرگی کهن الگوها نیز انسان میل دارد با الگوهایی از دوران ددگونگی کهن خویش هم بسامد شود. گرچه همآوایی با کهن الگوهای نیک همسان با آنچه در اسطوره های ایرانی بسیار یافت میشود، گزینشی نیکو است. اما تنها آن دسته از انسانها به بهترین کهن الگو دست خواهند یافت که با خرد روشن و با آزادی گزینش کنند.

(3) غلام همت آنم که زیر چرخ کبود / ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است

در روزگار پس از اسلام، عرفان ایرانی، پرچم دار آزاد اندیشی ایرانی میشود. ریشه ی عرفان راستین ایران را میتوان در شاهنامه یافت. پهلوانان ایرانی همگی عارفانی آزاد اندیش هستند که به تعلقات پشت پا زده اند اما جهان را نیز دوست میدارند. در دوران پس از اسلام که ایران رنگ بزرگی به خود ندید، عرفان ایرانی در آمیزش با اندیشه های مسیحی و بودایی و با نگاهی به ویرانه سرایی که از ایران برجای مانده بود، در رویکردی نو، وابستگی به گیتی را نیز از گونه ی تعلقاتی که باید بدانها پشت پا زد میشمارد

(4) نیچه اخلاق را ابزاری در دست بردگان برای چیرگی بر والاتباران میداند. گرچه منظور او اخلاق مسیحی است که با اخلاق مطلق و ناب ایرانی همستار است.

(5) تنها گونه ای از اخلاق مداری میتواند آدمی را آزاد سازد که ابزار آگاهی را در شناخت هستندگی و نیکمندی هر روزه در روند اندازد؛ وگرنه سامانه های اخلاقی چون سامانه ی مسیحیت نه تنها آزادی به ارمغان نمی آورد، بلکه بندگی و بردگی آسمانی و زمینی را در پی خواهد آورد.

برگرفته از :
http://falsafe-greatorod.blogspot.com

پژوهشی از مسعود اسپنتمان : نوروز در فلسفه ارد بزرگ

2010-03-06T23:10:00.000-08:00

پژوهش و نگارش : مسعود اسپنتمان
sepitemann@yahoo.com

اُرُد بزرگ میگوید: نوروز ایرانیان ، فرخنده جشن زمین و آدمیان است و چه روزی زیباتر از این؟ شادی را به یکدیگر هدیه دادن شیره نوروز باستانی ایرانیان است

به جمشید بر، گوهر افشاندند / مر آن روز را “روز نو” خواندند

سر سال نو هرمز فرودین / بر آسود از رنج تن، دل ز کین

بزرگان به شادی بیاراستند / می و جام و رامشگران خواستند

چنین جشن فرخ از آن روزگار / به ما ماند از آن خسروان یادگار (فردوسی بزرگ)

به باور پارسیان در این روز جهان هستی یافت و آفرینش آغاز گردید (ابوریحان بیرونی)

گویند که در این روز به فرمان یزدان آفتاب از سر برج بره برفت و تاریکی از روشنایی جدا گشت و شب و روز پدیدار شد و آن آغازی شد بر تاریخ جهان را (نوروزنامه- خیام)

نوروز، فرخنده جشن زمین و آسمان و آدمیان است. در این روز آسمانیان با زمین و باشندگانش دیداری تازه میکنند، و زمین همراه با آمدن مهمانان آسمانی، خویشتن را نوزایی میکند، و چه روزی از این روز برای ارمغان دادن شادی بهتر؟ در جشن نوروز سه نمود ستاره شناسی، آیینی و میهنی برجسته اند. از دیدگاه ستاره شناسی، این روز برابر است با هنگامی که خورشید بر روی مدار استوا جای میگیرد و روز و شب برابر است، روزی که طبیعت از خواب زمستانی بیدار میشود و زندگی نو آغاز میکند. در نوروز است که پیروزی نیکی و روشنایی بر تاریکی و بدی در چهره ی نمادین رخ میدهد. روزی که آفرینش در زیباترین چهره خود آشکار میشود. انسان کهن میکوشید تا با بازسازی آنچه خدایان در آغاز آفرینش انجام داده بودند، خویشتن را با خدایان و پهلوانان و افسانه های خویش یگانه سازد و با بزرگ پنداری خویش روبروی ترسی که از ناچیزی خود در برابر نیروهای طبیعی داشت به ریشه ی خدایی خود بازگردد. به گمان انسان کهن، آنچه در “مِه جهان (گیتی- هستی)” رخ میداد، در “کِه جهان (جهان آدمیان)” نیز رخ میداد. او همه ی پدیده های جهان را دارای جان و روان می انگاشت و آنچه او را به ستایش و نیایش وا میداشت روان و جان جهان بود. بازگشت روانی انسان به خدایی خویش همراه با آیینهای ویژه ای انجام میپذیرفت که بسیاری از آنها در ایران کنونی هنوز انجام میشود، آیینهایی همچون:

1. پاکسازی خویشتن و پیرامون و رفتن به سر مزار مردگان:

بر اساس باور ایرانیان کهن، فروهرهای نیاکان به هنگام گاهنبار هَمَسپَتمَدَم یعنی 5 روز آخر سال به زمین فرود می آیند و از همین روست که گیاه میروید و شکوفه و گل و برگ پدیدار میشود. در این روزها فرورها در شادی و خوشی خانواده انباز میشوند و مدت ده روز مهمان خانواده خود هستند.

«فرَوَشی های نیکِ توانایِ پاکِ اَشَونان را میستاییم که هنگام “هَمَسپتمدم” از آرامگاه های خویش به بیرون شتابند و ده شب پیاپی برای آگاهی یافتن در زمین به سر برند (بند49- فروردین یشت- جلیل دوستخواه)» آنان هیچگاه خانواده ی خود را فراموش نمیکنند و علاوه بر آنکه هرگاه فراخوانده شوند به یاری خانواده میشتابند، سالی یکبار نیز گروهی بر زمین می آیند. در این روزها باید خانه پاک باشد. در خانه و خاندان آشتی پابرجا باشد و از این رو همه افراد خانواده در هنگام نوروز باید در آشتی و آرامش باشند، زیرا اگر چنین نباشد و خانه پر از اندوه و غم باشد، مهمانان آسمانی دیری در آن خانه نمیپایند و ناخشنود از خاندان میروند و برکت از خانواده بریده میشود.

2. به راه افتادن دسته هایی با سیماچه های سیاه چون آیین حاجی فیروز:

نوروز جشن گیهانی زایش انسان است. در این زایش هر چه شمار مردمان افزایش گیرد، نیروی اورمزدی بیشتر خواهد گشت و نیروی اهریمن شکست خواهد یافت. از این رو یاران اهریمن در پیکره های گوناگون، با چهره های ناطبیعی و ترس آور خود برای جنگ و ستیز و برای جلوگیری از زایش مردمان به روی زمین می آیند. در این جنگ انسان از پشتیبانی اورمزد و فروهرهای پدران برخوردار است و در پسین روزهای سال در هَمَسپَتمَدَم گاه، نیروهای اهریمن به چهره ی جانوران شگفت آفریده، اژدهاهای بزرگ، دیوان شاخدار و غولان پدیدار میشوند و در برابر آنها فروهرهای پدران و قهرمانان میهنی پدیدار میشوند. جشنواره “نیماسپ”(1) که هنوز در برخی از شهرها و روستاهای ایرانی روایی دارد بازمانده ی جشنهای کهن ایرانیان درباره ی این نبرد کیهانی است.

3. پدید آمدن نبردهای پهلوانانه چون کشتی و بازیهایی چون خروس جنگی:

برگزاری مسابقه های ورزشی همگانی در گذرگاه های شهری و روستایی، از آیین‌هایی است که در برخی از کشورها هنگام نوروز برگزار می‌شود. در ترکمنستان، مردان و زنان ترکمن، بازیها و سرگرمی‌های ویژه‌ای چون سوارکاری و کشتی، پرش برای گرفتن دستمال از بلندی و شترنج برگزار می‌کنند. برپایی خروس جنگی وشاخ زنی ‌قوچها از دیگر آیینهایی است که در ترکمنستان برگزار می‌شود. در استان‌های شمالی افغانستان نیز بازی بُزکشی در نوروز برگزار می‌شود.

ایرانیان باستان از نوروز به عنوان “ناوا سرِدا” یعنی سال نو یاد می‌کردند. چنین به دیده می آید که جشن فروردین جشن دینی ایرانیان شمالی بوده است که گاهواره ی آیین زرتشت است و آیینهای اوستایی در آنجا بیشتر روایی داشته است. اما ایرانیان جنوبی یعنی هخامنشیان جشن نخستین روز سال را در مهرماه میگرفتند و آن را فغکان مینامیدند. واژه ی “سال” برگرفته از واژه ی sareda ایرانی کهن در چم سرد است و از این روز آغاز آن در آغاز فصل سرد یعنی مهرماه بوده است. به همین شَوَند است که نوروز در گویشهای میانه ی ایرانی “نوسرد” و در ارمنی “نَوَسرد” گفته میشود. گویا در زمان ساسانیان که خود جنوبی ولی به سنتهای شمالی و اوستایی بیشتر علاقه داشتند، جشن دیدنی فروردین در پاره ی جنوبی ایران زمین بزرگ روایی و شکوه یافت. مردمان ایرانی آسیای میانه نیز در زمان سغدیان و خوارزمشاهیان، نوروز را “نوسارد” و “نوسارجی” به معنای سال نو می‌نامیدند.

کوروش بزرگ، نوروز را در سال ۵۳۸ پیش از زایش مسیح، جشن میهنی خواند. دیگر شاهان هخامنشی نیز در این روز در تالار آپادانا بار همگانی میدادند. نمایندگان کشورهای خارجی، استادان، گروه های گوناگون، به پیشگاه شاه بار می یافتند، پیشکش میدادند و ارمغان میگرفتند. داریوش بزرگ در نوروز هر سال به پرستشگاه بابل میرفت و دست ایزد بابلی را میگرفت. شاهان ساسانی نیز نوروز را با شکوه فراوان جشن میگرفتند. برگزاری نوروز در این دوران دست کم شش روز به درازا می‌کشید و به دو دوره ی “نوروز کوچک” و “نوروز بزرگ” بخش می‌شد. نوروز کوچک یا نوروز همگانی پنج روز بود و از یکم تا پنجم فروردین گرامی داشته می‌شد و روز ششم فروردین – خردادروز- جشن نوروز بزرگ یا نوروز ویژگان برپا می‌شد. در هر یک از روزهای نوروز همگانی، طبقه‌ای از طبقات مردم – دهقانان، موبدان، رزمیاران، پیشه‌وران و نژادگان- به دیدار شاه می‌آمدند و شاه به سخنان آنها گوش می‌داد و برای گره آن چاره ای می اندیشید و دستوری میداد. در روز ششم، تنها نزدیکان شاه به پیشگاه وی می‌آمدند. از آیینهای نوروز یکی این بود که پادشاه با جامه ی ابریشمی در بارگاه مینشست و موبدان موبد با سینی بزرگی که در آن نان و سبزی، شراب، انگشتر، شمشیر، دوات و خامه و … بود با اسب و باز به پیش شاه میرفت و شادباش میگفت: “شاها به جشن فروردین به ماه فروردین، آزادی گزین بر داد و دین کیان، سروش آورد تو را دانایی و بینایی و کاردانی، دیر زیوی با خوی هژبر، شاد باش به تخت زرین، انوشه خور به جام جمشید و آیین نیاکان، در همت بلند باش، نیکوکاری و داد و راستی نگاه دار، سرت سبز و جوان چون خوید، اسبت کامکار و پیروز به جنگ، تیغت روشن و کاری به دشمن، بازت گیرا و خجسته به شکار، کارت راست چون تیر، سرایت آباد و زندگی بسیار باد”

همچنین، اردشیر بابکان بنیان گذار سلسله ساسانیان، در سال 230 زایش مسیح از دولت روم خواست تا نوروز را در این کشور رسمی بشناسند. این درخواست را سنای روم پذیرفت و نوروز در روم به Lupercal معروف شد.

پس از چیرگی تازیان نیز در برخی زمانها جشن نوروز با شکوه برگزار میشد. عمر بن عبدالعزیز خلیفه اموی و معتضد عباسی در این روز به پیروی از سنت ساسانیان لباس زربفت میپوشیدند و بر تخت مینشستند. همچنان با روی کار آمدن سلسله‌های سامانیان و آل بویه جشن نوروز با گستردگی بیشتری برگزار ‌شد. نوروز در زمان صفویه نیز برگزار می‌شد. در سال 1597، شاه عباس صفوی آیین نوروز را در کاخ نقش جهان اصفهان برگزار نمود. اکبرشاه نیز در هندوستان در سال 1584 نه تنها جشن نوروز و مهرگان را با شکوه هرچه بیشتر جشن گرفت و گاهنامه ی ایرانی با نام های فروردین، اردیبهشت را جانشین نام ماههای اسلامی کرد. پادشاهان عثمانی نیز نوروز را جشن میگرفتند.

جشن نوروز از خاور تا پاکستان، بنگلادش، مغولستان و ترکستان چین، بوتان، نپال، تبت ، و از باختر تا مصر و زنگبار و سودان و از شمال تا قزاقستان، تاتارستان، سراسر قفقاز تا آستراخان، آسیای کوچک و بالکان رفت. امروزه جشن‌هایی مشابه جشن نوروز در چین و مصر برگزار می‌شود. در تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۰۹ (10 فروردین 1388)، پارلمان فدرال کانادا، نخستین روز بهار هر سال را با سرنام نوروز (Nowruz Day)، جشن میهنی ایرانیان و بسیاری اقوام دیگر نامگذاری کرد. در تاریخ 24 فوریه 2010 سازمان ملل متحد با تصويب يک قطعنامه در جایگاه سازمان در نيويورک، جشن نوروز را با سرنام “روز بين المللي نوروز و فرهنگ آشتی در جهان” رسمی کرد.

نوروز ستیزندگانی نیز دارد، آنان که اندیشه های میهنی را همستار با سودمندیهای خود میپندارند. امام محمد غزالی در کیمیای سعادت سفارش میکند که: ایرانیان جشن نوروز و سده را نگیرند! چراغانی نکنند! جامه ی نو نپوشند! حتا سوگواری کنند تا آیین مجوس از میان برود! حکومت کمونیستی شوروی نیز برای سالها تا زمان گورباچف از برگزاری نوروز در تاجیکستان، ترکمنستان و قرقیزستان جلوگیری میکرد؛ با این حال مردم این کشورها با هزار ترفند آیین نوروز را برگزار میکردند. در زمان چیرگی طالبان بر افغانستان همچنین مردم حق برگزاری جشن نوروز را نداشتند.

………………………………………………………………………………………………………………………

(1) جانوری اسطوره ای که بر و سینه ی آدمی و سر و پای اسب دارد

برگرفته از :
http://falsafe-greatorod.blogspot.com

پژوهشی از مسعود اسپنتمان : بررسی شرایط اجتماعی اُرُد بزرگ – دوم

2010-03-06T23:09:00.000-08:00

پژوهش و نگارش : مسعود اسپنتمان
sepitemann@yahoo.com

اُرُد بزرگ میگوید: شاگردانی که بدون نوآوری! همواره سخن استاد خویش را تکرار میکنند، هیچگاه برای خود و استادشان فر و شکوهی به ارمغان نمی آورند. همیشه آنکس که با شما هم آوا میشود و سخن شما را بازگو میکند، نمیتواند هم اندیش شما نیز باشد. [از این رو] نقد و ارزیابی بی کینه، پاداشی است که ارزش آن را باید دانست.

در راه شناخت اندیشه های حقیقی اُرُد بزرگ، دانش هرمنوتیک به ما یادآوری میکند که بایسته نیست هر تفسیری بر نوشته ای همان را بازگو کند که نویسنده ی آن نوشته در اندیشه داشته است؛ زیرا نویسنده در نوشتن آنچه در اندیشه دارد تا اندازه ای توانایی دارد؛ و به همین شوند شدنی است که تفسیرگران یک نوشته گزارش های گوناگونی از آن نوشته بر جای بگذارند. این چندگانگی تفسیر، هرگز نمیتواند دشمنی تفسیرگران را با یکدیگر در پی داشته باشد؛ زیرا آنجا که سخن از دانش به میان می آید، پی ورزی جای خود را به آسان نگری و تاب آوردن یکدیگر میدهد.

اکنون برای کاستن از خطای اندیشه و نزدیکی به ژرفای اندیشه ی اُرُد ناچاریم که از دالان تو در توی گفتار او بگذریم تا به روشنایی برسیم؛ یا به گفته ی آسان تر بایسته است اُرُد را آنگونه که خود در گفتارش مینمایاند، باز شناسیم. در دیدگاه نامه ی “اُرُد، مردی با سه بُعد و یک برآیند” خواندیم که برای شناخت اُرُد بایسته است تا گفتار او را با چاشنی میهنی تفسیر کنیم. واقعیت از این قرار است که برای اُرُد، سخن گفتن از دیدمانهای گوناگون هستی و پژوهش درباره ی چندی و چونی پدیده ها آنگونه که فیلسوفان آن را خوش میدارند، در پایه ی نخست اهمیت جای نمیگیرد. او بیش از هر چیز به آن دسته از دیدمان ها علاقمند است که برای میهن او کاربُرد داشته باشند؛ اُرُد آن هنگام که گزاره ی “بازآفرینی سنت ریش سفیدی” را در اندیشه میپروراند از ریشخندها و برچسب هایی که در آن نوگرایان تیره پرست او را واپسگرا میخوانند نمیهراسد؛ زیرا او کاربُردها را بر نویی ها و کهنگیها برتری میدهد.

دیدمان اُرُد به هستی بر درکی شهودی استوار است، که نشانگر بینش اشراقی او به هستی است. اُرُد فیلسوف نیست⁽¹⁾، و اندیشه هایش را به وارون فیلسوفان باختری، بر پایه ی استدلال های عقلی بنا نکرده است، زیرا اُرُد بر آن است تا بیش از عقل، قلبتان را نشانه بگیرد. به دیده ی او تنها چیزی پایدار خواهد ماند که ریشه ای سترگ در ژرفای هستی داشته باشد، و اُرُد راه شناخت هستی را گذشتن از گذرگاهی که از قلب آدمی آغازیده میداند.

اُرُد میگوید: «”آنانکه پژوهش کرده اند تنها کمی به داشته های درونی خویش و رازهای کیهانی آشنا شده اند و این رویکرد نمی تواند دستاویزی برای کوچک شمردن دیگر کسان گردد چرا که بسیاری به این رازها پی می برند بی کوچکترین بررسی و پژوهشی، آنها با “کار” و همچنین “نگرش در نمایه های هستی” به بسیاری از ناگفته ها پی می برند”». از این گفته ی اُرُد به آسانی در می یابیم که برای شناخت واقعیت ها، اُرُد نخست بر “تجربه و کار” خویش تکیه میکند. او با “نگرش در نمایه های هستی”، و آمیزش آنها با تجربه های شخصی اش، به بازگویی پرداخته های خویش میپردازد. اُرُد هرگز ایده آلیست نیست، او تنها به چاره یابی های کاربُردی مینگرد، از این رو اندیشه های او با تجربیات اش همانی دارد. او با تن و استخوان می اندیشد. شاید از این دید، همسانی دیگری میان اُرُد و نیچه بیابیم؛ چه بسا اُرُد همانند نیچه، از شاخه شاخه شدن دانش، ناخرسند میباشد، چنین هم هست. اُرُد خود در یکی از گفتارهای به یادماندنی اش به دانش امروز که فر و شکوه بسیار در پی داشته اما توانایی بخشیدن آرامش را به ما ندارد میتازد: ارد بزرگ میگوید: «دانش امروز فر بسیاری در پی داشته است، اما نیروی جاری سازی آرامش به روان ما را ندارد، امنیت را بزرگان خردمند به ما میبخشند». و این بزرگان خردمند آن پرچم داران دانش نوینِ سده ی 17 و 18 و یا راسیونالیستها و خردگرایان سده ی 19 نیستند. زیرا خرد در اندیشه ی اُرُد -که همسو با اندیشه های تا همیشه ی ایرانی است- گونه ای ژرفا اندیشی شهودی است و نه آنگونه که باختریان می اندیشند “توانایی پی گیری استدلال تا رسیدن به هدف”. اُرُد از خرده نگری بیزار است، زیرا از دید او نگرایی به خرده ریزهای دانشیک، پسرفت اندیشه را در پی می آورد. ارد می گوید : «وابستگی زیاد به دانستن اخبار و رویدادهای پرآکنده جهان ، پسرفت ما را به ارمغان می آورد. کسی که اندیشه اش بازیچه اخبار و رویدادهای گوناگون است هیچ گاه به آرمان و هدف زندگی خویش نمی رسد»

یکی دیگر از ویژگیهایی که اُرُد را در میان اندیشمندان کنونی ایران ویژه میسازد، ساختارشکنی دلاورانه ی اوست. اُرُد همانگونه که “ج.پ.استرن” درباره ی نیچه نوشته است، همواره از خواستگاه های نو در راه اندیشه گام بر میدارد و در تلاش برای دستیابی به آگاهی بیکران است. در حالی که مارکس و فروید کمتر چیزی نوشته اند که نتیجه ی هوش و خرد آزاد باشد. اُرُد در اندیشه نیست تا گفتارش را ولو به زور چماق در مغزتان فرو کند، همچنین هیچکس به اندازه ی او بر “قیچی اندیشه⁽²⁾” نفرین نمیفرستد که دیدمان “کهکشان اندیشه” او گویای درستی این تفسیر است. او بر این باور است که راستی هر اندیشه خود را مینمایاند چرا که ناراستی ها خود رو به مرگند. «اُرُد: اگر پنداری توان پیش بردن ما را نداشته باشد همان به که زودتر رهایش کنیم». او بر فرهمندی میبالد و از مصادره ی اندیشه به سود گروهی ویژه خواه دیوانسالاران و رسانه ها باشند، خواه ریش سفیدان بی اندیشه، گریزان است.

«ریش سفیدی، داراترین به اندیشه است»

«رسانه تنها میتواند پژواک ندای مردم باشد، نه اینکه به مردم بگوید، شما چه بگویید که خوشایند ما باشد»

«وقتی ناگهان رخداد مهمی از درون دیوانسالاری کشور به رسانه ها کشیده میشود، نکته ی بسیار مهمتری از دید همگان پنهان میگردد». او تفسیرهای گوناگون را بر میتابد، چرا که بر این باور است که میهن دوستی خواستی همگانی است که از سوی هیچ گروهی مصادره شدنی نیست؛

اما برای گِردآوری گفتارمان از آغاز تا کنون به بازگو کردن یکی دیگر از همانی های ابزار اندیشه ی اُرُد با نیچه فیلسوف آلمانی میپردازیم. نیچه با نوشتن کتاب “چنین گفت زرتشت” پایان دوران خردگرایی⁽³⁾ و آغاز دوران اشراق نگری خویش را فراخوان داد و با این کار خرده نگران را بر آن داشت تا فرآورده های اندیشه ورانه ی او را در این دوران، میوه ی زوال خرد فیلسوفانه ی او بدانند. اُرُد نیز اندیشه هایی را ارزش مینهد که برآیندی با آسمان داشته باشند. برای اُرُد، اندیشیدن به صرف اندیشیدن البته که بد نیست، اما ارزش آنچنانی نیز ندارد. اندیشه های ارزشمند از دید اُرُد آنانند که توانایی برآزندگی میهن را داشته باشند. زیرا به دیده ی اُرُد، میهن آن والاترین چکیده ی هستی است که همه ی ویژگیهای جغرافیایی، انسانی، اجتماعی و فرهنگی در آن یگانه میشوند و خود را در نام او جلوه گر میسازند؛ این فرآیند در هیچ کجای گیتی به بوندگی ایران روی نداده است. کشوری که مرزهای فرهنگی اش با مرزهای جغرافیایی کهن او یگانه گشته است.

«خدا ما را نگاهبانی کند از اندیشه هایی که آدمیان تنها به نیروی عقل می اندیشند؛ آنکس که سُرودی جاودان میسُراید، از مغر استخوان می اندیشد (ویلیام.ب.ییتز)»

………………………………………………………………………………………………………………………………… (1) در اندیشه ی ایرانیان از دیرباز “فیلسوفی”، پیشه ای نیک به شمار میرفته؛ پیشه ای که برای ورزندگانش نامی نیک بر جای گذاشته است. اما باید دانست، از روزی که فلسفه در باختر زمین پهنه گسترده، دسته بندی دانشها به ما این پروانه را نمیدهد که هستی فلسفه را به بیرون از آنچه در درون خود دارد فرافکنیم. به گفته ی دیگر فلسفه دانی، چارچوبی را تحمیل میکند که هرچه فراتر از این چارچوب است را خودی نمیداند. از این رو، نامیدن اُرُد به عنوان فیلسوف گونه ای خطای دید و لغزش اندیشه است. اُرُد “حکیمی” برخوردار از حکمت و بینش است. سلاح او فلسفه نیست. حتا شایسته است بدانیم، فلسفیدن برای او در پایه ی نخست اهمیت نیز جای نمیگیرد. خویشکاری اُرُد در آن است تا با به کار بردن حکمت خویش، برای آینده ی میهن خود، راهکاری شایسته بیاندیشد.

(2) منظور سانسور اندیشه های آزاد است.

(3) خردگرایی در باختر زمین با آنچه خردگرایی خاوری مینامیم و آمیزه ایست از اندیشه و اشراق رویکرد دوگانه دارد. عقل سرخ در اندیشه ی سهروردی نماد خردگرایی اشراقی است.

برگرفته از : واکاوی فلسفه ارد بزرگ
http://greatorod.wordpress.com

برگرفته از :
http://falsafe-greatorod.blogspot.com

پژوهشی از مسعود اسپنتمان : بررسی شرایط اجتماعی اُرُد بزرگ – یکم

2010-03-06T23:07:00.000-08:00

پژوهش و نگارش : مسعود اسپنتمان
sepitemann@yahoo.com

اُرُد، مردی با سه بُعد و یک برآیند:

از علاقه مندی پژوهشگران اندیشه، افزون بر پژوهش در ریشه های اندیشه، یکی شناخت چهره ی راستین اندیشمندان و بزرگان است. اندیشه ها آنگاه که به نوشتار در می آیند، مرزی استوار میان آنچه درون خویش دارند با آنچه که بدانها بسته میشود، میکشند. اما چهره بزرگانِ اندیشه در جایی مگر پس پرده ی انگیزشهای مردمی پردازش نمیشود، به ویژه آن دسته از بزرگان، که بخت آن را داشته اند تا اندیشه هاشان راهی در دل همگان بیابد. نمونه فردوسی بزرگ است که داستانهای بسیاری از دلیری او در پیشگاه محمود بنده زاده ساختند، چه فردوسی میباید همانگونه باشد که مردم خواستار آنند. اما پژوهشگر را از آنجا که با خویشتن پیمان بسته تا از احساس تهی باشد و راهی جز شناسایی واقعیت نپوید، او را راهی جدای از شورمندی همگانی، میباید. راهی که از خرده نگریهای دانشورانه مایه میگیرد.

یکی از اندیشمندانی که گفتار او در میان رده های گوناگون مردم “ایران بزرگ” پذیرش همگانی یافته، اُرُد شِروانی است. “اُرُد” یکی از اندیشه ورانی است که شناختن او در پس آن همه ستایشی که بجا و نابجا از او میشود کار بسیار سختی است. “بجا” بدین شوند که او براستی ستایش برانگیز است و “نابجا” از آن روی که گویی اُرُد میباید به زور در آن کالبد فرو رود که دیگران از او چشم دارند. بسنده است تا نام اُرُد را در تارنمای جهانی جستجو کنید، و پیرامون او به جستجو بپردازید تا بدین باور برسید که پژوهش درباره ی او آنچنان که به دیده می آید آسان نیست. اُرُد دارای هواخواهان بسیار در رده های مختلف کشورهای آسیای میانه است. داده های موتور جستجوگر گوگل نشان می دهد او پر طرفدارترین نخبه زنده ایران است.

اُرُد، نگارگری ویژه مند است. او در جهان درونی خویش از هنری بهره مند است که بیشتر با فردگرایی و گوشه گیری در پیوند است تا با هرگونه آرمانخواهی. اما اُرُد آن هوشمندی است که توانسته طبیعت گرایی و احساس را در کالبد آرمانخواهی به چهره در آورد.

همچنین اُرُد، گفتارهای ویژه ای درباره ی جهان دارد که در کالبد دیدمانهای “کهکشان اندیشه” و “قاره ی کهن” نمود پیدا کرده است. گزیده گوییهای اُرُد در پیوندی موازی با دیدمانهای ویژه ی اویند.

اُرُد دیگری نیز میشناسیم که همرزم احمد شاه مسعود است. مشهور است که احمد شاه مسعود در سالهای پایانی زندگی خود به شَوَند دیدن یکی از تابلوهای اُرُد و پیرو خوابی که میبیند، از یک چریک ویژه مذهبی به یک رزمنده ی میهن دوست دگرگون میشود.

در نگاه نخست خواهید پنداشت این هم یکی دیگر از آن افسانه پردازیهای هزار و یک شب قوم ایرانی یا یکی از اسکندرنامه های نوین است. ریشخندسازان هم خواهند گفت: وای بر ملتی که نیازمند قهرمان باشد…. بدین ناباوران حقی نیز میتوان داد چرا که برآیند گرفتن از این سه اُرُد در یک تن، به دیده ناشدنی است. اما باید دانست اُرُد آنگونه که شایسته ی یک ایرانی بزرگ میباشد، مردی است چند بُعدی، همانند خیامی که باختریان هرگز نتوانستند یگانگی بُعد شاعرانه و دانشمندانه ی او را باور کنند.

به ناچار در این بازار پریشان وادار میشویم تا دست به کار شده و شاخ و برگهای پیرامون اُرُد را کنار بزنیم تا شاید فراتر از پندارها و گمان ورزی های دیگران به اُرُدی یگانه دست یابیم. در این راه نادرستی ها و شاخه پردازیها بسیارند.

برخی که تفاوت اساسی میان جهان بینی اسلامی اقبال و میهن پرستی ناب اُرُد را نمیفهمند او را اقبال لاهوری دوران کنونی می دانند. آنها یا اُرُد را نمشناسند یا اقبال را.

برخی نیز او را همپای فردریش نیچه در فلسفه میپندارد، گویا یا از فلسفه چیزی نمیدانند، یا در تلاشند تا با سنجش میان آن دو، در آزمونی فلسفی آشکارا دست نیچه را به عنوان فرد پیروز بالا برند و با این کار بر نامداری اُرُد تیشه بر زنند.

کسانی نیز بر این باورند که اُرُد، جبران خلیل جبران امروز است، انگار که با بستن او به آن بیگانه، مدال افتخاری به گردن اُرُد انداخته اند، یا چیزی بر داشته های او افزوده اند.

(بدون شرح) ⁽¹⁾

در زمینه ی شناخت اُرُد باید به دو نکته توجه کرد. یکی آنکه بایسته است به برآیندی یگانه و درست از برداشت های گوناگون شخصیت او دست یافت. برای برآیند گرفتن از دفتر اندیشه ی اُرُد میباید شیرازه ای جست که اندیشه، گفتار و کردار اُرُد پیرامون آن استوار گردد.

با بررسیدن گزیده گوییهای گِردآوری شده ی اُرُد و همچنین پیشینه ی دوستی او با احمد شاه مسعود، رزمنده ی تاجیک، و با نگرش در دیدمانهای ویژه ی اُرُد درباره ی آینده جهان، میبینیم که برآیند اندیشه ی اُرُد در جایی جز پیرامون “میهن” گِرد نخواهد آمد. پس نسبت دادن اُرُد به جبران خیلی جبران و فردریش نیچه رویکردی دانشورانه نخواهد داشت. ⁽²⁾

خویشکاری اُرُد در سه واژه گزیده میشود: «میهن – میهن – میهن». مگر نه اینکه او یک بار تا همیشه عاشق میهن خویش ایران شد؟ و مگر او نبود که عشق به میهن را همچون عشق به مادر دانست؟ آری هم او بود. هم او بود که هنر برآزندگان را عشق به میهن دانست و هم او است که با پیام آوران باورهای پست که بزرگترین دستاوردهای مردم ایران را به ریشخند میگیرند میستیزد و در این راه از ریشخندها نمیترسد زیرا اُرُد به “خویشتن خویشتن” باور دارد. آزادی در او باور شده و آرمانی بزرگ همچون عشق به میهن در سرچشمه هستی اش روان شده است، از این رو، هیچگاه پاسخگوی ناباوری دیگران نخواهد بود و برخورد بد واپسین آدمیان را پاسخ نخواهد داد.

اما در میان همه ی بزرگان تاریخ ایران، اُرُد بیش از همه به بزرگمهر می ماند.⁽³⁾

اُرُد همانند بزرگمهر گزیده گوییهای زیبایی دارد، با این تفاوت که اُرُد در جهان صنعتی با ویژگیهای ویژه ی خود میزید. برای بزرگمهر مفاهیمی چون انتخابات، آینده ی یک سامانه ی سیاسی، رسانه، و جهان صنعت با مشکلات ویژه اش هرگز نمود پیدا نکرد تا بتواند در این زمینه برای ما یادگاری از گزیده گوییهایش به ارمغان بگذارد؛ در این جاست که اُرُد میتواند با روشن کردن چراغی برافروخته از آگاهی کیهانی، روشنگر اندیشه ی ما در این واپسین عصر باشد، در این میان، بی گمان یکی از پیشه هایی که اُرُد را خوش می آید، “رایزنی” است. آنهم رایزنی درباره ی امور فرهنگی میان کشورهای قاره ی کهن. چه او باورمند است که در آینده، فدراسیون بزرگی از بیست و چند کشور قاره ی کهن به میانداری ایران پدید خواهد آمد. [این پست با اختیار ویژه ی بانو آدمیت در ویراستاری نوشتار آن، نگاشته شده است]

…………………………………………………………………………………………………………………..

(1) ….

(2) البته این گفته بدان معنا نیست که اندیشه های اُرُد با نیچه همپوشانی ندارد، روشن است که اُرُد برخی واژگان اش را از نیچه وام گرفته است؛ ولی به استواری آشکار است که خویشکاری این دو هرگز با یکدیگر همسان نیست. اُرُد فروتنی را مناسب میداند و نیچه، برتنی را؛ اُرُد به روح قومی باورمند است و نیچه هگلیسم فلسفه ی تاریخ را در رویارویی با ابر انسان خویش میبیند؛ و اما هر دو از صوفی منشی مسیحی-بودایی و آن اندیشه هایی که اخلاق را نه در روی زمین می یابند بیزارند.

(3) برخی از دانشمندان، بزرگمهر بختگان و برزویه طبیب تراگمان گر کلیله و دمنه را یک تن میدانند. ایزد فرانگی بوزرگِمِهر/ آنکه بُد نوشیروان را نام و ننگ

برگرفته از : واکاوی فلسفه ارد بزرگ
http://greatorod.wordpress.com